Erzurum Acil Durum Ekipleri: İş Yerinde Güvenliğinizi Sağlayın

İş yerlerinde beklenmedik olaylar karşısında hızlı, etkili ve koordineli müdahale, can ve mal kaybını en aza indirmek adına hayati önem taşır. Bu noktada devreye giren acil durum ekipleri, iş sağlığı ve güvenliği (İSG) yönetim sistemlerinin ayrılmaz bir parçasıdır. 2025 ve sonrası güncel mevzuat ve standartlar çerçevesinde, iş yerlerinin bu ekipleri kurma, eğitme ve yönetme yükümlülükleri artarak devam etmektedir. Bu rehberimizde, acil durum ekiplerinin ne olduğunu, nasıl çalıştığını, yasal gerekliliklerini ve iş yerinize sağlayacağı faydaları detaylı bir şekilde ele alacağız. Amacımız, her işletmenin bu kritik süreci en doğru şekilde planlamasına ve uygulamasına yardımcı olmaktır.

Türkiye'nin önde gelen İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) uzmanları tarafından hazırlanan bu bilgilendirici içerik, özellikle OSGB hizmetleri kapsamında sunduğumuz profesyonel yaklaşımları yansıtmaktadır. 15 yılı aşkın deneyimimizle, iş yerinizin acil durumlara karşı ne kadar hazırlıklı olduğunu gözden geçirecek, mevcut eksiklikleri gidermenize ve proaktif bir güvenlik kültürü oluşturmanıza rehberlik edeceğiz. 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile ISO 45001:2018 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi standartlarına uygun olarak, acil durum ekiplerinin rolünü ve görevlerini en güncel bilgilerle sizlere sunuyoruz.

Acil Durum Ekipleri Nedir?

Acil durum ekipleri, iş yerinde meydana gelebilecek yangın, deprem, sel, kimyasal sızıntı, iş kazası, sağlık sorunları gibi öngörülemeyen ve ani müdahale gerektiren olaylar karşısında, planlı ve organize bir şekilde hareket etmek üzere oluşturulan, özel olarak eğitilmiş ve donatılmış personellerden oluşan gruplardır. Bu ekiplerin temel amacı, acil durum anında paniği önlemek, olay yerini güvenli hale getirmek, ilk müdahaleyi yapmak, tahliye süreçlerini yönetmek ve ilgili resmi kurumlarla (itfaiye, sağlık ekipleri, polis vb.) koordinasyon sağlamaktır. 2025 yılı itibarıyla, iş yerlerinin büyüklüğü, faaliyet alanı ve taşıdığı riskler göz önünde bulundurularak, bu ekiplerin nitelikleri ve sayıları daha da önem kazanmıştır.

Acil durum ekipleri genellikle şu alt birimlerden oluşur:

• Kurtarma Ekibi: Enkaz altından veya tehlikeli bölgelerden yaralıları çıkarma görevini üstlenir.
• İlk Yardım Ekibi: Olay yerinde yaralılara tıbbi müdahale yapar, durumlarını stabil hale getirir.
• Yangın Söndürme Ekibi: Yangın riskine karşı önleyici tedbirler alır ve yangın anında müdahale eder.
• Korunma Ekibi: Olay bölgesini güvene alır, yetkisiz kişilerin girişini engeller ve çevreyi kontrol altında tutar.
• Tahliye Ekibi: Çalışanların güvenli bir şekilde toplanma alanlarına ulaşmasını sağlar, yönlendirme yapar.

Bu ekiplerin oluşturulması, ISO 45001:2018 standardının temel gerekliliklerinden biridir ve risk değerlendirmesi sonucunda belirlenen acil durum senaryolarına uygun olarak yapılandırılır.

Acil Durum Ekipleri Nasıl Çalışır?

Acil durum ekiplerinin etkin çalışabilmesi için kapsamlı bir planlama, düzenli eğitimler ve tatbikatlar şarttır. Çalışma prensipleri şu adımları içerir:

1. Acil Durum Planı Hazırlığı: İş yerinin potansiyel riskleri analiz edilir, olası acil durum senaryoları belirlenir. Bu senaryolara göre müdahale yöntemleri, görev dağılımları, iletişim kanalları ve tahliye güzergahları içeren detaylı bir acil durum planı (İş Yeri Acil Durum Planı - İYADEP) hazırlanır. 2025 itibarıyla bu planların dijital ortamlarda da erişilebilir olması ve düzenli olarak güncellenmesi tavsiye edilmektedir.
2. Ekip Oluşturma ve Görevlendirme: Risk analizine göre belirlenen sayıda personel, gönüllülük esasıyla veya görevlendirme ile acil durum ekiplerine dahil edilir. Her bir üyenin görevi, sorumlulukları ve yetkileri net bir şekilde tanımlanır.
3. Eğitim ve Tatbikatlar: Ekipler, kendi görev alanlarına ilişkin teorik ve pratik eğitimler alır. İlk yardım, yangınla mücadele, arama kurtarma teknikleri, kitle yönetimi gibi konularda periyodik olarak eğitimleri yenilenir. Yıl içinde en az bir kez acil durum tatbikatı yapılarak planın etkinliği test edilir ve eksiklikler giderilir. 2025 ve sonrası dönemde, simülasyon teknolojileri kullanılarak daha gerçekçi tatbikatlar gerçekleştirilmesi yaygınlaşmaktadır.
4. Müdahale Süreci: Acil bir durum oluştuğunda, alarm sistemleri devreye girer. Ekipler, önceden belirlenmiş toplanma noktalarında bir araya gelerek durumu değerlendirir. Plan doğrultusunda görev yerlerine intikal eder, gerekli müdahaleleri yapar, olay yerini kontrol altına alır ve gerektiğinde dış birimlerle (112 Acil Çağrı Merkezi vb.) irtibat kurar.
5. Olay Sonrası Değerlendirme: Acil durum sona erdikten sonra, müdahale süreci detaylı bir şekilde değerlendirilir. Nelerin iyi gittiği, nelerin iyileştirilmesi gerektiği raporlanır ve acil durum planı güncellenir.

Yasal Zorunluluklar ve Mevzuat

Türkiye'de acil durum ekiplerinin oluşturulması ve yönetimi, 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve bu kanuna dayanılarak çıkarılan ilgili yönetmelikler ile düzenlenmiştir. Temel yasal dayanaklar şunlardır:

• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu: İşverenin, iş yerinde meydana gelebilecek iş kazaları ve meslek hastalıklarını önlemek, bu kazalara ve meslek hastalıklarına karşı alınacak önlemleri belirlemek ve organizasyonu yapmakla yükümlü olduğunu belirtir.
• İş Yerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik (2013/7765): Bu yönetmelik, iş yerlerinde acil durumların nasıl yönetileceğine dair en kapsamlı düzenlemeleri içerir. Yönetmeliğe göre işverenler;
• Tüm iş yerleri için, iş yerinin büyüklüğü, tehlike sınıfı ve çalışan sayısı gibi faktörlere göre acil durum yönetimi için görevlendirilecek personel sayısını belirlemek zorundadır.
• En az dört işçinin çalıştığı iş yerlerinde, işveren tarafından veya işveren tarafından görevlendirilen bir kişi, iş yerindeki acil durumlar için koordinasyon sağlamakla yükümlüdür.
• Özellikle tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan iş yerlerinde, acil durumlar için özel ekiplerin (arama-kurtarma, ilk yardım, yangınla mücadele vb.) oluşturulması ve bu ekiplerin ilgili mevzuatta belirtilen eğitimleri alması zorunludur.
• İş yerlerinde acil durum planları hazırlanmalı, bu planlar doğrultusunda düzenli tatbikatlar yapılmalıdır.
• İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemleri (ISO 45001:2018): ISO 45001 standardı, kuruluşların iş sağlığı ve güvenliği performansını sürekli iyileştirmeleri için bir çerçeve sunar. Bu standardın 8.2 maddesi, "Acil Durum Hazırlığı ve Müdahale" konusunu ele alır. Standarda göre kuruluşlar, acil durumlar için potansiyel olayları belirlemeli, bu durumlara müdahale edecek prosedürler geliştirmeli ve bu prosedürleri test etmelidir.

2025 ve sonrası güncel mevzuat düzenlemeleri, özellikle risk değerlendirmesi sonuçlarına göre daha spesifik ve uzmanlaşmış acil durum ekiplerinin kurulmasını teşvik etmekte ve bu ekiplerin yetkinliklerinin artırılmasına yönelik eğitimlere daha fazla önem verilmesini gerektirmektedir. OSGB'ler, bu yasal yükümlülüklerin eksiksiz yerine getirilmesi konusunda işverenlere profesyonel destek sağlamaktadır.

Kimler İçin Gereklidir?

Acil durum ekiplerinin kurulması, yasal bir zorunluluk olmanın yanı sıra, iş yerinin büyüklüğü, faaliyet alanı, taşıdığı riskler ve çalışan sayısı gibi faktörlere bağlı olarak gereklilik derecesi artan bir durumdur. Genel olarak şu gruplar için zorunlu veya şiddetle tavsiye edilir:

• Tehlikeli ve Çok Tehlikeli Sınıfta Yer Alan İş Yerleri: Kimyasal maddelerle çalışan, yüksekte çalışma yapılan, ağır makine kullanılan, patlayıcı veya yanıcı maddelerle temas edilen iş yerleri, acil durumlar için daha riskli olduğundan, bu tür ekiplerin kurulması yasal olarak da zorunludur.
• Büyük Ölçekli İş Yerleri: Çalışan sayısı fazla olan, geniş alanlara yayılmış veya birden fazla binadan oluşan iş yerlerinde, acil bir durumda binlerce çalışanın güvenliğini sağlamak ve organize etmek için özel ekipler gereklidir.
• Kamu Kurumları ve Kuruluşları: Hastaneler, okullar, alışveriş merkezleri, oteller, fabrikalar, enerji santralleri gibi halka açık veya çok sayıda insanın bulunduğu yerlerde acil durum ekipleri, hem çalışanların hem de ziyaretçilerin güvenliği için kritik rol oynar.
• Ofis Ortamları: Daha az riskli görünse de, ofis ortamlarında da yangın, deprem, sağlık sorunları gibi acil durumlar yaşanabilir. Bu nedenle, çalışan sayısına göre belirlenen oranlarda ilk yardım ve tahliye ekiplerinin oluşturulması önemlidir.
• Özel Etkinlik ve İnşaat Alanları: Süreli veya geçici olarak faaliyet gösteren bu alanlarda da, risk değerlendirmesi sonucunda acil durum ekiplerinin oluşturulması gerekebilir.

Her iş yeri, kendi risk profiline göre acil durum ekiplerinin hangi birimlerden oluşması gerektiğini ve kaç personel ile desteklenmesi gerektiğini belirlemelidir. OSGB'ler, bu belirleme sürecinde uzman desteği sunar.

Avantajları ve Faydaları

Acil durum ekiplerinin doğru şekilde oluşturulması ve yönetilmesi, iş yerlerine pek çok önemli avantaj ve fayda sağlar:

• Can ve Mal Kaybının Önlenmesi: En temel faydası, acil durumlar karşısında hızlı ve doğru müdahale ile yaralanmaları, can kayıplarını ve maddi hasarı en aza indirmektir.
• Yasal Uyumluluk: İlgili mevzuata uyum sağlayarak olası yasal yaptırımlardan ve cezai sorumluluklardan kaçınılmasını sağlar.
• İş Sürekliliğinin Sağlanması: Acil bir durum sonrasında iş yerinin en kısa sürede normal faaliyetine dönmesine yardımcı olur.
• İtibar ve Güven Artışı: Çalışanların ve müşterilerin iş yerine olan güvenini artırır, olası bir kriz durumunda şirketin itibarını korur.
• Çalışan Motivasyonu ve Güvenliği: Çalışanlar, iş yerlerinin kendilerini güvende hissettirdiğini bilirler, bu da motivasyonlarını ve bağlılıklarını artırır.
• Proaktif Risk Yönetimi: Acil durum planlama süreci, iş yerindeki genel risklerin daha iyi anlaşılmasına ve önleyici tedbirlerin alınmasına katkı sağlar.
• ISO 45001 Standardına Uyum: İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi'nin etkin bir şekilde uygulanmasına ve belgelendirme süreçlerinde avantaj sağlamasına yardımcı olur.
• Koordinasyon ve İletişim: Ekiplerin varlığı, acil durum anında kimin ne yapacağını bilmesini sağlayarak kaos ortamını önler ve iletişimi güçlendirir.

2025 ve sonrası dönemde, sürdürülebilirlik ve kurumsal sosyal sorumluluk anlayışının gelişmesiyle birlikte, acil durumlara hazırlıklı olmak, işletmeler için sadece bir yükümlülük değil, aynı zamanda bir rekabet avantajı haline gelmektedir.