Gümüşhane İşyeri Hekimi

Türkiye'de iş sağlığı ve güvenliği (İSG) alanında faaliyet gösteren her işletme için işyeri hekimi, yasal bir zorunluluk olmanın ötesinde, çalışan sağlığını koruma ve iş verimliliğini artırma potansiyeli taşıyan kritik bir unsurdur. 2025 yılı itibarıyla mevzuat ve uygulamalardaki güncellemelerle birlikte, işyeri hekimlerinin rolü daha da belirginleşmiştir. Bu uzmanlar, işyerindeki riskleri değerlendirerek, çalışanların sağlık gözetimini sağlayarak ve acil durumlara hazırlıklı olarak hem işveren hem de çalışanlar için vazgeçilmez bir değer yaratmaktadır. Bu rehberde, işyeri hekiminin ne olduğunu, yasal gerekliliklerini, çalışma prensiplerini ve OSGB HİZMETLERİ kapsamında sunduğu avantajları detaylı bir şekilde ele alacağız. Hedef kitlemiz, iş sağlığı ve güvenliği konusunda bilinçli bir işveren olmak isteyen tüm işletme sahipleri, yöneticiler ve İSG profesyonelleridir.

İşyeri Hekimi Nedir?

İşyeri hekimi, 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında, işyerindeki çalışma ortamının, üretim süreçlerinin ve kullanılan maddelerin çalışanların sağlığı üzerindeki potansiyel olumsuz etkilerini değerlendiren, bu etkileri önleyici ve koruyucu tedbirleri belirleyen, ayrıca çalışanların sağlık gözetimini ve ilk yardım hizmetlerini yürüten, T.C. Sağlık Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş hekimdir. 2025 yılı itibarıyla işyeri hekimlerinin görev ve sorumlulukları, işyerinin tehlike sınıfına ve çalışan sayısına göre farklılık gösterebilmekle birlikte, temel amaç her zaman aynıdır: iş kazalarını ve meslek hastalıklarını önlemek, çalışanların sağlıklı ve güvenli bir ortamda çalışmalarını sağlamak.

İşyeri hekimlerinin temel görevleri şunlardır:

• Risk Değerlendirmesi: İşyerindeki fiziksel, kimyasal, biyolojik, ergonomik ve psikososyal risk faktörlerini tespit etmek ve değerlendirmek.
• Sağlık Gözetimi: İşe giriş, periyodik muayeneler, tetkikler ve biyolojik örneklemeler ile çalışanların sağlık durumlarını izlemek ve kayıt altına almak.
• Sağlık Eğitimi: Çalışanlara iş sağlığı ve güvenliği konularında, meslek hastalıkları ve kazaların önlenmesi hakkında eğitimler vermek.
• İlk Yardım ve Acil Durum Planlaması: İşyerinde ilk yardım hizmetlerinin organizasyonunu sağlamak, acil durum planlarının hazırlanmasına katkıda bulunmak ve bu konularda tatbikatlar düzenlemek.
• Bulaşıcı Hastalıklarla Mücadele: İşyerinde ortaya çıkabilecek bulaşıcı hastalıkların takibini yapmak ve gerekli önlemleri almak.
• İş Kazası ve Meslek Hastalığı İncelemesi: Meydana gelen iş kazaları ve meslek hastalıklarının nedenlerini incelemek, tekrarlanmasını önleyici tavsiyelerde bulunmak.
• İşveren ve Çalışanlara Danışmanlık: İSG mevzuatına uyum, iyileştirme çalışmaları ve sağlıkla ilgili konularda işverene ve çalışanlara rehberlik etmek.

2025 yılında, dijitalleşmenin etkisiyle işyeri hekimlerinin sağlık gözetim sistemlerini daha etkin kullanması, uzaktan erişimle bazı danışmanlık hizmetleri sunması ve veri analiziyle riskleri daha proaktif bir şekilde yönetmesi beklenmektedir.

İşyeri Hekimi Nasıl Çalışır?

İşyeri hekiminin çalışma şekli, büyük ölçüde çalıştığı işyerinin büyüklüğüne, tehlike sınıfına ve iş sözleşmesinin niteliğine (tam zamanlı, kısmi zamanlı, OSGB aracılığıyla) göre değişiklik gösterir. Ancak genel prensipler ISO 45001:2018 standardı ve 6331 Sayılı Kanun'un getirdiği çerçeveye uygun olarak belirlenir.

Çalışma Modelleri:

• Tam Zamanlı/Yarı Zamanlı: Büyük ölçekli ve yüksek tehlikeli işyerlerinde, işyeri hekimleri tam veya yarı zamanlı olarak istihdam edilebilir. Bu durumda hekim, doğrudan işyerinin İSG biriminin bir parçası olarak çalışır.
• OSGB (Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimi) Aracılığıyla: Küçük ve orta ölçekli işletmeler (KOBİ'ler) ile az tehlikeli sınıftaki işyerleri genellikle OSGB'lerden hizmet alarak işyeri hekimi görevini yerine getirir. Bu model, işletmelere maliyet etkin bir çözüm sunarken, uzmanlık ve güncel mevzuat bilgisine erişimi kolaylaştırır.

Günlük/Periyodik Faaliyetler:

• İşe Giriş Muayeneleri: Yeni işe başlayan her çalışanın, işin gerektirdiği sağlık koşullarına uygunluğunu değerlendirmek.
• Periyodik Muayeneler: Çalışanların sağlık durumlarını belirli periyotlarla (işin tehlike sınıfına göre değişir) takip etmek.
• Sağlık Dosyalarının Takibi: Her çalışan için düzenli olarak sağlık kayıtlarını tutmak ve güncel tutmak.
• İş Güvenliği Uzmanıyla Koordinasyon: İşyeri hekimi, iş güvenliği uzmanı ile yakın iş birliği içinde çalışarak risk değerlendirmeleri, acil durum planları ve eğitim faaliyetlerini yürütür.
• İşverenle İletişim: İşyerindeki sağlıkla ilgili sorunları, tespit edilen riskleri ve alınması gereken önlemleri işverene raporlar ve danışmanlık yapar.
• İSG Kurul Toplantıları: İşyerinde İSG kurulu varsa, hekim bu kurullara katılarak sağlık konularında görüş bildirir.
• Saha Ziyaretleri: Üretim alanlarını, çalışma ortamlarını ziyaret ederek mevcut durumları gözlemler ve riskleri yerinde tespit eder.

2025 itibarıyla, OSGB'ler aracılığıyla sunulan işyeri hekimi hizmetlerinde, teknolojik altyapının güçlendirilmesiyle birlikte, online randevu sistemleri, dijital sağlık kayıtları ve tele-sağlık uygulamalarının daha yaygın hale gelmesi beklenmektedir.

Yasal Zorunluluklar ve Mevzuat

Türkiye'de işyeri hekimi bulundurma zorunluluğu, temel olarak 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve bu kanuna dayanılarak çıkarılan ilgili yönetmelikler tarafından düzenlenmektedir. Bu zorunluluk, işyerlerinin tehlike sınıflarına ve çalışan sayılarına göre belirlenir.

Temel Mevzuat:

• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu: İşverenlerin iş sağlığı ve güvenliğini sağlamakla yükümlü olduğunu, bu kapsamda işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanı görevlendirme zorunluluğunu getirir.
• İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliği: İşyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanlarının görev, yetki, sorumluluk, eğitim ve nitelikleri ile ilgili detayları belirler. Bu yönetmelik, işyeri hekiminin işyerindeki çalışma süresini, çalışan başına düşmesi gereken asgari süreyi ve görevlendirme şekillerini (tam zamanlı, kısmi zamanlı, OSGB) netleştirir.
• Diğer İlgili Yönetmelikler: Çalışanların kimyasal, biyolojik, fiziksel, ergonomik ve psikososyal risklere maruziyeti gibi konularda özel düzenlemeler getiren yönetmelikler de işyeri hekiminin görev alanını etkiler.

2025 Güncel Durum ve Sayısal Değerler (Örnek Değerlerdir, Güncel Mevzuata Göre Değişebilir):

Not: Yukarıdaki süreler, genellikle bir işçi başına ayda düşen asgari çalışma süresini ifade eder. 2025 itibarıyla bu sürelerde veya hesaplama yöntemlerinde mevzuat güncellemeleri olabilir. 50 ve üzeri çalışanı olan işyerleri için İSG Kurul zorunluluğu da işyeri hekiminin aktif katılımını gerektirir.

Yasal Yaptırımlar: Yasal zorunluluklara uyulmaması durumunda işverenler hakkında idari para cezaları uygulanabilir. Ayrıca, iş kazaları veya meslek hastalıkları meydana geldiğinde, işverenin kusurlu bulunması halinde hukuki ve cezai sorumlulukları da söz konusu olabilir.

Kimler İçin Gereklidir?

6331 Sayılı Kanun'a göre, işyerinde iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini yürütmek üzere işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanı görevlendirme zorunluluğu, işyerlerinin tehlike sınıflarına ve çalışan sayılarına bağlı olarak belirlenir. Bu zorunluluk, işyerinin faaliyet konusuna bakılmaksızın tüm işverenler için geçerlidir.

Genel Kapsam:

• Sanayi ve Üretim İşletmeleri: Her ölçekteki imalat, üretim, montaj gibi faaliyet gösteren işletmeler.
• Ticaret ve Hizmet Sektörü: Ofisler, mağazalar, restoranlar, bankalar, eğitim kurumları gibi hizmet sektöründe faaliyet gösteren işyerleri.
• Yapı ve İnşaat Sektörü: Her türlü inşaat faaliyetinde bulunan firmalar.
• Tarım ve Ormancılık: Tarımsal üretim yapan işletmeler ve çiftlikler.
• Kamu Kurumları: Belediyeler, devlet daireleri, okullar, hastaneler gibi kamu kurumları ve kuruluşları.
• Ev Hizmetleri: (Belirli şartlar altında ve çalışan sayısı göz önünde bulundurularak)

Özetle: Çalışan istihdam eden her işveren, yasal düzenlemeler çerçevesinde işyeri hekimi görevlendirmekle yükümlüdür. Bu görevlendirme, işyerinin tehlike sınıfı ve çalışan sayısı arttıkça daha sıkı denetimlere tabi tutulur ve daha fazla çalışma süresi gerektirir.

Avantajları ve Faydaları

İşyeri hekimi hizmeti almak, sadece yasal bir zorunluluğu yerine getirmekle kalmaz, aynı zamanda işletmeler için önemli stratejik avantajlar ve faydalar sağlar. 2025 yılında bu faydalar daha da ön plana çıkmaktadır.

İşletmeler İçin Avantajlar:

• İş Kazası ve Meslek Hastalığı Azalması: Proaktif risk yönetimi ve sağlık gözetimi sayesinde iş kazaları ve meslek hastalıklarının görülme sıklığı önemli ölçüde azalır. Bu da işgücü kaybını ve üretim kesintilerini önler.
• Maliyet Tasarrufu: İş kazaları ve hastalıklarının neden olduğu tedavi giderleri, tazminatlar, sigorta prim artışları ve üretim kayıpları azaltılarak işletme maliyetleri düşürülür.
• Yasal Uyumluluk ve Cezalardan Kaçınma: Mevzuata tam uyum sağlayarak idari para cezaları ve hukuki yaptırımlardan kaçınılır.
• Verimlilik ve Performans Artışı: Sağlıklı ve güvenli bir çalışma ortamı, çalışanların motivasyonunu ve iş tatminini artırarak genel verimliliği ve iş performansını yükseltir.
• İşveren İmajının Güçlenmesi: Çalışan sağlığına ve güvenliğine önem veren işletmeler, hem sektörde hem de toplum nezdinde olumlu bir imaja sahip olur. Bu, yetenekli çalışanları çekme ve elde tutma konusunda da avantaj sağlar.
• Kurumsal İtibarın Korunması: İş kazaları ve meslek hastalıkları, işletmenin itibarını ciddi şekilde zedeleyebilir. İşyeri hekimi hizmetleri, bu tür olumsuzlukların önüne geçerek kurumsal itibarı korur.
• ISO 45001 Uyumu: İşyeri hekimi hizmetleri, ISO 45001 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi'nin etkin bir şekilde kurulması ve sürdürülmesi için temel bir gerekliliktir.

Çalışanlar İçin Avantajlar:

• Sağlıklı Çalışma Ortamı: İşyerindeki sağlık risklerinin belirlenmesi ve kontrol altına alınmasıyla daha sağlıklı bir çalışma ortamı sağlanır.
• Erken Teşhis ve Tedavi: Periyodik muayeneler sayesinde olası sağlık sorunları erken evrede tespit edilerek gerekli tedavinin yapılması sağlanır.
• Sağlık Bilincinin Artması: İşyeri hekiminin verdiği eğitimler sayesinde çalışanların sağlık ve güvenlik bilinci artar.
• İş Kazası ve Hastalık Kaygısının Azalması: Güvenli bir ortamda çalıştıklarını bilmek, çalışanların psikolojik olarak daha rahat hissetmelerini sağlar.