Hatay Uygunsuzluk Tespiti: İş Sağlığı ve Güvenliğinde Güncel Yaklaşımlar (2025)

İş sağlığı ve güvenliği (İSG) alanında faaliyet gösteren her işletme için en kritik süreçlerden biri, mevcut durumun yasal mevzuata ve uluslararası standartlara uygunluğunu sürekli olarak denetlemektir. İşte bu noktada uygunsuzluk tespiti kavramı devreye girer. 2025 yılına ulaştığımız bu dönemde, teknolojik gelişmeler ve değişen mevzuatlarla birlikte uygunsuzluk tespit süreçleri de daha etkin ve proaktif bir hale gelmiştir. Bu rehberimizde, uygunsuzluk tespitinin ne anlama geldiğini, neden hayati önem taşıdığını, nasıl yapıldığını, yasal zorunluluklarını ve işletmeler için sunduğu avantajları 2025 güncel bilgileriyle ele alacağız. Özellikle OSGB (Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimi) hizmetleri kapsamında sunduğumuz bu kritik hizmet, iş yerlerindeki riskleri minimize etmeyi ve güvenli bir çalışma ortamı sağlamayı hedefler.

Uygunsuzluk Tespiti Nedir?

Uygunsuzluk tespiti, bir iş yerindeki mevcut uygulamaların, süreçlerin, ekipmanların, belgelerin veya çalışma koşullarının, yürürlükteki yasal mevzuata (başta 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu olmak üzere ilgili yönetmelikler), uluslararası standartlara (özellikle ISO 45001:2018 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi) ve iyi İSG uygulamalarına ne ölçüde uyduğunu belirleme sürecidir. Kısacası, 'olması gereken' ile 'olan' arasındaki farkları ortaya çıkaran sistematik bir incelemedir. 2025 itibarıyla bu süreç, sadece bir denetim olmanın ötesine geçerek, riskleri önceden öngörme ve proaktif önlemler alma mekanizması olarak konumlanmaktadır. Teknolojinin sunduğu dijitalleşme ve veri analizi araçları, uygunsuzlukların daha hızlı, doğru ve kapsamlı bir şekilde tespit edilmesine olanak tanımaktadır.

2025 Güncel Durum ve Önemi

Günümüzde işletmeler, küresel rekabet ortamında ayakta kalabilmek, marka değerini korumak ve sürdürülebilir bir büyüme yakalamak için İSG'yi bir maliyet kalemi olarak değil, stratejik bir yatırım olarak görmelidir. 2025 yılı verileri, uygunsuzlukların yol açtığı iş kazaları, meslek hastalıkları ve bunlara bağlı maddi-manevi kayıpların hala önemli bir sorun olduğunu göstermektedir. Bu nedenle, düzenli ve etkin uygunsuzluk tespiti, yalnızca yasal bir yükümlülük olmanın ötesinde, işletmelerin:

• Risk yönetimini güçlendirmesi,
• Yasal cezalardan kaçınması,
• Çalışan memnuniyetini ve motivasyonunu artırması,
• Üretkenlik ve verimlilikte artış sağlaması,
• Kurumsal itibarını ve marka değerini yükseltmesi

açısından kritik bir öneme sahiptir.

Uygunsuzluk Tespiti Nasıl Çalışır? (2025 Yaklaşımı)

Uygunsuzluk tespiti süreci, genel olarak aşağıdaki adımları içerir ve 2025'te bu adımlar daha dijital ve entegre bir yaklaşımla yürütülmektedir:

1. Planlama ve Kapsam Belirleme

Bu aşamada, hangi alanların (makine ekipmanlar, kimyasal maddeler, kişisel koruyucu donanımlar, acil durum planları, eğitim kayıtları, risk değerlendirmesi vb.) inceleneceği, hangi standartların ve mevzuatın referans alınacağı belirlenir. 2025'te bu planlama, geçmiş denetim verileri, risk analizleri ve sektörel trendler göz önünde bulundurularak yapılır.

2. Bilgi Toplama ve Gözlem

Denetim elemanları (İSG uzmanları, mühendisler vb.) iş yerinde saha incelemeleri yapar, çalışanlarla görüşür, dokümanları inceler ve gözlemler yapar. 2025'te bu süreçte mobil uygulamalar, dijital anketler ve akıllı sensörler gibi teknolojiler kullanılarak anlık veri toplama ve raporlama imkanları genişlemiştir.

3. Veri Analizi ve Uygunsuzlukların Belirlenmesi

Toplanan veriler, belirlenen kriterlere (mevzuat, standartlar, prosedürler) göre analiz edilir. Mevzuata veya standartlara uymayan durumlar 'uygunsuzluk' olarak kayıt altına alınır. 2025'te gelişmiş analiz yazılımları, büyük veri setlerini analiz ederek potansiyel uygunsuzlukları önceden tespit etmeye yardımcı olur.

4. Raporlama

Tespit edilen uygunsuzluklar, risk seviyelerine göre sınıflandırılarak detaylı bir rapor halinde sunulur. Bu rapor, işverene, alınması gereken önleyici ve düzeltici faaliyetleri açıkça belirtir. 2025'te raporlar genellikle dijital formatta, interaktif görsellerle desteklenmiş ve eylem planlarına entegre edilebilir şekilde hazırlanır.

5. Düzeltici ve Önleyici Faaliyetlerin Takibi

Raporlanan uygunsuzlukların giderilmesi için bir eylem planı oluşturulur ve bu faaliyetlerin etkinliği düzenli olarak takip edilir. Bu, uygunsuzluk tespitinin en önemli devamlılık halkasıdır.

Yasal Zorunluluklar ve Mevzuat (2025 Güncel Bilgiler)

Türkiye'de iş sağlığı ve güvenliği alanındaki temel yasal düzenleme 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'dur. Bu kanun, işverenlere iş yerinde güvenli ve sağlıklı bir çalışma ortamı sağlama yükümlülüğü getirir. Kanun'un ilgili maddeleri uyarınca:

• İşverenler, risk değerlendirmesi yapmak ve gerekli önlemleri almakla yükümlüdür.
• İş yerindeki tehlikeleri ve riskleri belirlemek, bu riskleri ortadan kaldırmak veya azaltmak için sürekli denetim ve kontrol mekanizmaları kurmak gereklidir.
• Uygunsuzlukların tespiti ve giderilmesi, risk değerlendirme sürecinin ayrılmaz bir parçasıdır.

Ayrıca, İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemleri'ne ilişkin ilgili yönetmelikler ve ISO 45001:2018 standardı, işletmelerin İSG performanslarını sistematik bir şekilde yönetmeleri için çerçeve sunar. Bu standartlar, uygunsuzlukların önlenmesi, tespiti, düzeltilmesi ve tekrarını engellemek için döngüsel bir yaklaşım (Planla-Uygula-Kontrol Et-Önlem Al) benimser. 2025 yılı itibarıyla mevzuatta yapılan güncellemeler ve yeni tebliğler, özellikle dijitalleşen iş süreçleri ve yeni çalışma modelleri (uzaktan çalışma, hibrit çalışma vb.) karşısında İSG uygulamalarının adaptasyonunu zorunlu kılmaktadır. Bu nedenle, uygunsuzluk tespiti süreçlerinin bu yeni dinamiklere göre güncellenmesi büyük önem taşır.

Kimler İçin Gereklidir? (2025 Perspektifi)

Uygunsuzluk tespiti, 6331 Sayılı Kanun'a tabi olan ve çalışan istihdam eden tüm iş yerleri için zorunludur. Bu kapsamda:

• Tüm özel sektör işletmeleri: Küçük, orta veya büyük ölçekli fark etmeksizin her işletme.
• Kamu kurum ve kuruluşları: Devlet daireleri, belediyeler, üniversiteler vb.
• Sanayi, hizmet, tarım, inşaat gibi tüm sektörler.
• Birden fazla iş kolunu barındıran büyük kompleksler.

2025'te, özellikle yapay zeka, otomasyon ve siber güvenlik gibi yeni nesil teknolojilerin yoğun olarak kullanıldığı sektörlerde, bu teknolojilere özgü risklerin de uygunsuzluk tespit süreçlerine dahil edilmesi gerekmektedir. Ayrıca, global tedarik zincirlerinde yer alan firmalar için uluslararası İSG standartlarına uygunluk, uygunsuzluk tespitinin ayrılmaz bir parçası haline gelmiştir.

Avantajları ve Faydaları (2025 İçin Değerlendirme)

Etkin bir uygunsuzluk tespit süreci, işletmeler için sayısız fayda sağlar:

Mali Faydalar

• Cezalardan Kaçınma: Yasal mevzuata uymayan durumların tespiti ve giderilmesi, idari para cezalarına maruz kalmayı önler.
• İş Kazası ve Meslek Hastalığı Maliyetlerinin Azaltılması: Kazaların ve hastalıkların önlenmesi, tedavi masraflarını, iş gücü kaybını ve tazminat ödemelerini azaltır.
• Sigorta Primlerinin Düşürülmesi: Güvenli bir çalışma ortamı, iş kazası oranlarını düşürerek sigorta maliyetlerinde olumlu etki yaratabilir.

Operasyonel Faydalar

• Verimlilik Artışı: Güvenli bir çalışma ortamı, çalışanların motivasyonunu artırarak daha verimli çalışmalarını sağlar.
• Üretim Sürekliliği: İş kazaları veya acil durumlar nedeniyle oluşabilecek üretim duruşlarını engeller.
• Ekipman Ömrünün Uzaması: Bakımı ve güvenliği düzenli yapılan ekipmanlar daha uzun ömürlü olur.

İtibar ve Kurumsal Faydalar

• Çalışan Memnuniyeti ve Sadakati: Çalışanların kendilerini güvende hissetmesi, iş yerine bağlılıklarını artırır.
• Kurumsal İtibarın Güçlenmesi: Güvenli ve sorumlu bir işveren imajı, marka değerini yükseltir ve müşteri memnuniyetini artırır.
• Yasal Uyum ve Güven: Mevzuata tam uyum, paydaşlar (müşteriler, yatırımcılar, kamuoyu) nezdinde güven oluşturur.

2025'te bu avantajlar, dijitalleşme ve sürdürülebilirlik odaklı iş stratejileriyle daha da ön plana çıkmaktadır. Çevre, Sosyal ve Yönetişim (ESG) ilkelerine uyum sağlama çabalarında İSG performansı önemli bir yer tutmaktadır.