Iğdır Saha Turu (Safety Walk): Proaktif Güvenlik Yönetiminin Anahtarı

Türkiye'nin önde gelen İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) uzmanları olarak, 2025 yılı itibarıyla iş yerlerindeki güvenlik kültürünü güçlendirmek ve kaza risklerini en aza indirmek amacıyla uygulanan saha turu (safety walk) kavramını derinlemesine ele alıyoruz. 15 yılı aşkın SEÇ-K (Sağlık, Emniyet, Çevre, Güvenlik) tecrübemizle, bu proaktif yaklaşımın sadece yasal bir zorunluluk olmadığını, aynı zamanda operasyonel mükemmelliğin ve sürdürülebilir başarının temel taşlarından biri olduğunu vurgulamak isteriz. Saha turları, ISO 45001:2018 standardının da desteklediği gibi, risklerin yerinde tespit edilerek önleyici tedbirlerin hızla alınmasını sağlar. Bu rehberde, saha turunun ne olduğunu, nasıl etkili bir şekilde uygulanacağını, yasal dayanaklarını ve 2025 yılı güncel gerekliliklerini detaylı bir şekilde inceleyeceğiz. Amacımız, iş yerlerinizde güvenli bir çalışma ortamı oluşturmanız ve İSG performansınızı en üst düzeye çıkarmanız için size yol göstermektir.

Saha Turu (Safety Walk) Nedir?

Saha turu (safety walk), iş sağlığı ve güvenliği (İSG) profesyonelleri, yöneticiler veya belirlenmiş denetçiler tarafından iş yerindeki çalışma alanlarının periyodik olarak gözlemlenmesi, potansiyel tehlikelerin ve güvensiz çalışma koşullarının tespit edilmesi ve bu tehlikelere yönelik acil veya planlı önleyici aksiyonların belirlenmesi sürecidir. Bu turlar, sadece mevcut riskleri ortaya çıkarmakla kalmaz, aynı zamanda güvenli çalışma alışkanlıklarının teşvik edilmesine ve çalışanların İSG'ye katılımının artırılmasına da hizmet eder. 2025 yılı itibarıyla, dijitalleşmenin de etkisiyle saha turları, mobil uygulamalar ve veri analizi araçlarıyla daha etkin hale gelmiştir. Bu, risklerin daha hızlı raporlanmasını, takip edilmesini ve analiz edilmesini sağlayarak proaktif bir güvenlik yönetimi anlayışını pekiştirir.

2025 Güncel Durum ve Yaklaşımlar:

• Dijitalleşme: Saha turları için özel olarak geliştirilmiş mobil uygulamalar, anlık fotoğraf çekimi, konum belirleme ve raporlama imkanları sunmaktadır. Bu, veri toplama sürecini hızlandırır ve raporların doğruluğunu artırır.
• Veri Analizi: Toplanan veriler, İSG yönetim sistemlerine entegre edilerek risk trendlerinin belirlenmesi, en sık karşılaşılan tehlikelerin tespiti ve iyileştirme alanlarının önceliklendirilmesi için kullanılır.
• Kapsayıcılık: Sadece fiziksel tehlikeler değil, aynı zamanda davranışsal riskler (örneğin, kişisel koruyucu donanım kullanımındaki eksiklikler, iletişim sorunları) da gözlemlenerek bütüncül bir İSG yaklaşımı benimsenir.
• Katılımcılık: Saha turları, sadece İSG uzmanları tarafından değil, aynı zamanda ilgili departman yöneticileri ve hatta gönüllü çalışan temsilcileri ile birlikte gerçekleştirilerek sahiplenme ve farkındalık artırılır.

Saha Turu (Safety Walk) Nasıl Çalışır?

Etkin bir saha turu, belirli bir plan ve metodoloji gerektirir. Süreç, genellikle aşağıdaki adımları içerir:

Yasal Zorunluluklar ve Mevzuat (2025 Güncel)

Türkiye'de iş sağlığı ve güvenliği alanındaki yasal düzenlemeler, işverenlere çalışanların sağlığını ve güvenliğini sağlamakla yükümlü tutmaktadır. Saha turları, bu yükümlülüklerin yerine getirilmesinde kritik bir araçtır. Başlıca yasal dayanaklar şunlardır:

• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu: Bu kanun, işverenlerin iş yerlerinde risk değerlendirmesi yapma, gerekli önleyici tedbirleri alma ve çalışanları bilgilendirme yükümlülüklerini belirler. Saha turları, risk değerlendirmesinin güncel tutulması ve önleyici tedbirlerin etkinliğinin denetlenmesi için temel teşkil eder.
• İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği: Bu yönetmelik, işverenlerin iş yerindeki tehlikeleri ve riskleri belirleyerek bu riskleri ortadan kaldırmak veya kabul edilebilir seviyeye indirmek için gerekli tedbirleri almasını zorunlu kılar. Saha turları, bu risklerin yerinde ve güncel olarak tespit edilmesini sağlar.
• İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği: Bu yönetmelik, kullanılan iş ekipmanlarının güvenli olup olmadığını denetleme gerekliliğini ortaya koyar. Saha turları sırasında iş ekipmanlarının durumu da gözlemlenmelidir.
• İş Hijyeni Ölçüm, Analiz ve Kontrolüne İlişkin Yönetmelik: Ortamdaki kimyasal, fiziksel ve biyolojik etkenlerin kontrolü, saha turları sırasında da dikkat edilmesi gereken bir konudur.
• ISO 45001:2018 (İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemleri): Bu uluslararası standart, kuruluşların iş sağlığı ve güvenliği performanslarını sürekli iyileştirmeleri için bir çerçeve sunar. Saha turları, ISO 45001'in gerektirdiği gözden geçirme ve denetim faaliyetlerinin ayrılmaz bir parçasıdır. Standart, İSG risklerinin belirlenmesi, değerlendirilmesi ve kontrol edilmesi için sistematik yaklaşımları teşvik eder.

2025 Güncel Mevzuat Yorumu: Mevzuat, teknolojik gelişmelere ve değişen çalışma koşullarına uyum sağlamak adına sürekli güncellenmektedir. 2025 yılında, özellikle dijitalleşen iş süreçleri ve uzaktan çalışma modelleri gibi yeni risk alanlarına yönelik saha turlarının kapsamı genişletilmelidir. Yasal düzenlemeler, saha turlarının sadece birer denetim olmanın ötesinde, bir İSG kültürü oluşturma aracı olarak görülmesini teşvik etmektedir.

Kimler İçin Gereklidir?

Saha turları, iş yerinin büyüklüğü, sektörü veya çalışan sayısı ne olursa olsun, tüm iş yerleri için gereklidir. Ancak özellikle aşağıdaki gruplar için kritik öneme sahiptir:

• Sanayi ve Üretim Tesisleri: Makine parkurları, kimyasal maddeler, yüksekte çalışma gibi birçok risk faktörünün bulunduğu bu ortamlarda düzenli saha turları hayati önem taşır.
• İnşaat Şantiyeleri: Sürekli değişen çalışma koşulları ve yüksek risk profili nedeniyle saha turları, kazaları önlemede temel bir rol oynar.
• Depo ve Lojistik Merkezleri: Forklift kullanımı, ağır yük kaldırma, depolama alanlarındaki düzen gibi konularda güvenlik takibi gereklidir.
• Ofis Ortamları: Ergonomi, elektrik güvenliği, acil durum tahliye planları gibi konularda ofis ortamlarında da düzenli saha turları yapılmalıdır.
• Sağlık Kurumları: Biyolojik riskler, tıbbi atık yönetimi, hasta güvenliği gibi konularda İSG denetimleri önemlidir.
• Tüm İşverenler ve Yöneticiler: İşverenler ve yöneticiler, yasal sorumlulukları gereği iş yerindeki güvenliğin sağlanmasından birinci derecede sorumludurlar. Saha turları, bu sorumluluğu yerine getirmelerinin etkin bir yoludur.
• İSG Profesyonelleri (İş Güvenliği Uzmanları, İşyeri Hekimleri, Diğer Sağlık Personeli): Bu profesyoneller, saha turlarını planlama, yürütme ve elde edilen sonuçlara göre iyileştirme önerileri sunma görevini üstlenirler.
• Çalışanlar: Çalışanların da kendi çalışma alanlarındaki tehlikeleri fark etmeleri ve bildirmeleri, saha turlarının etkinliğini artırır.

Avantajları ve Faydaları

Etkin bir şekilde uygulanan saha turları, işletmelere çok yönlü faydalar sağlar:

• Risklerin Proaktif Tespiti: Kazalar meydana gelmeden önce potansiyel tehlikelerin ve güvensiz durumların belirlenmesini sağlar.
• Kaza ve Yaralanma Azalması: Tespit edilen risklere yönelik zamanında alınan önlemler, iş kazalarını ve meslek hastalıklarını önemli ölçüde azaltır.
• Maliyet Tasarrufu: Kaza sonrası oluşan doğrudan (tedavi, tazminat) ve dolaylı (üretim kaybı, itibar kaybı) maliyetleri düşürür.
• Yasal Uyumluluk: İlgili yasal mevzuata uyumun sağlanmasına yardımcı olur ve olası yasal yaptırımlardan kaçınılmasını sağlar.
• İSG Kültürünün Gelişimi: Çalışanların İSG'ye katılımını teşvik eder, güvenlik bilincini artırır ve güvenli çalışma alışkanlıklarının yerleşmesine katkıda bulunur.
• Operasyonel Verimlilik: Güvenli çalışma ortamları, daha az kesintiye uğrayan üretim süreçleri ve daha motive olmuş çalışanlar anlamına gelir, bu da verimliliği artırır.
• İtibarın Artması: Güvenli bir iş yeri, hem çalışanlar hem de paydaşlar nezdinde olumlu bir imaj oluşturur ve şirketin marka değerini yükseltir.
• Süreç İyileştirme: Saha turları sırasında elde edilen veriler, iş süreçlerindeki aksaklıkların ve verimsizliklerin de tespit edilmesine yardımcı olabilir.
• ISO 45001 Uyumluluğu: ISO 45001 standardının gerektirdiği sürekli iyileştirme döngüsünün önemli bir parçasıdır.