Elazığ SEVESO BEKRA Tesislerinde Bakım/İş İzni (PTW) ve Yüklenici Yönetimi: 2025+ Güncel Rehber

Türkiye'nin önde gelen İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) uzmanları olarak, 2025 ve sonrası güncel bilgilerle donatılmış, SEVESO Büyük Endüstriyel Kazaların Önlenmesi ve Etkilerinin Azaltılması Hakkında Yönetmelik (BEKRA) kapsamındaki tesisler için kritik öneme sahip Bakım/İş İzni (PTW) ve Yüklenici Yönetimi konularını derinlemesine ele alıyoruz. Yüksek riskli endüstriyel ortamlarda, özellikle SEVESO tesislerinde, bakım ve onarım faaliyetleri sırasında ortaya çıkabilecek tehlikelerin etkin bir şekilde yönetilmesi, kazaların önlenmesi ve çalışanların, çevrenin ve tesislerin güvenliğinin sağlanması hayati derecede önemlidir. İş İzni (PTW) sistemi, bu tür faaliyetlerin kontrollü bir şekilde yürütülmesini sağlarken, yüklenici yönetimi de dışarıdan hizmet alan firmaların iş güvenliği standartlarına uyumunu garanti altına alır. Bu rehber, 2025 itibarıyla güncellenmiş yasal mevzuat, ISO standartları ve en iyi uygulamalar ışığında, bu iki temel İSG aracının SEVESO BEKRA tesislerindeki entegre rolünü ve gerekliliklerini detaylandırmaktadır.

Bakım/İş İzni (PTW) ve Yüklenici Yönetimi Nedir?

Bakım/İş İzni (Permit to Work - PTW), potansiyel olarak tehlikeli bir işin başlamadan önce, ilgili tüm risklerin belirlendiği, değerlendirildiği ve gerekli kontrol önlemlerinin alındığına dair yazılı bir yetkilendirme sistemidir. SEVESO BEKRA tesislerinde, bakım, onarım, tadilat, temizlik, izolasyon gibi rutin dışı ve yüksek riskli faaliyetler için zorunlu bir uygulamadır. Bu sistem, işin güvenli bir şekilde yapılmasını sağlamak amacıyla, işi yapacak personel, gözetmen, İSG uzmanı ve tesis yetkilisi arasında bir köprü görevi görür.

Yüklenici Yönetimi ise, bir işletmenin kendi bünyesinde gerçekleştiremediği işleri, dışarıdan hizmet aldığı firmalar (yükleniciler) aracılığıyla yaptırırken, bu firmaların iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına, şirket içi prosedürlere ve sözleşme şartlarına uygunluğunu denetleme ve sağlama sürecidir. SEVESO tesislerinde, yükleniciler genellikle özel uzmanlık gerektiren bakım, proje veya mühendislik hizmetleri sunar. Bu nedenle, yüklenicilerin İSG performanslarının etkin bir şekilde yönetilmesi, tesisin genel güvenlik seviyesini doğrudan etkiler.

2025 Güncel Durum ve Entegrasyon

2025 itibarıyla, SEVESO BEKRA tesislerinde PTW ve yüklenici yönetimi, sadece yasal bir zorunluluk olmanın ötesinde, proaktif risk yönetimi ve sürdürülebilirlik stratejilerinin ayrılmaz bir parçası haline gelmiştir. Dijitalleşen süreçler, yapay zeka destekli risk değerlendirmeleri ve gerçek zamanlı izleme sistemleri, bu alanlarda verimliliği ve güvenliği artırmaktadır. Özellikle blockchain tabanlı iş izni ve yüklenici sicil kayıtları, şeffaflığı ve güvenilirliği artırma potansiyeli taşımaktadır.

Bakım/İş İzni (PTW) ve Yüklenici Yönetimi Nasıl Çalışır?

Etkin bir PTW ve yüklenici yönetimi süreci, belirli adımları ve entegre bir yaklaşımı gerektirir. Bu süreçler, SEVESO tesislerinin karmaşık yapısı ve yüksek risk profili göz önünde bulundurularak tasarlanmalıdır.

PTW Süreci Adımları:

1. İş Talebi ve Tanımlama: Yapılacak işin detaylı olarak tanımlanması, kapsamı ve süresi belirlenir.
2. Risk Değerlendirmesi: İşin potansiyel tehlikeleri (kimyasal, fiziksel, biyolojik, ergonomik, psiko-sosyal) belirlenir ve riskler değerlendirilir.
3. Kontrol Önlemlerinin Belirlenmesi: Risklerin kabul edilebilir seviyelere indirilmesi için gerekli önlemler (kişisel koruyucu donanımlar (KKD), güvenlik ekipmanları, prosedürler, yalıtım, havalandırma vb.) belirlenir.
4. İzin Başvurusu ve Onay: İşin yapılacağı alan sorumlusu, İSG uzmanı ve tesis yöneticisi tarafından iş izni formu doldurulur ve onaylanır.
5. İşin Başlangıcı ve Gözetim: İzin onaylandıktan sonra, iş güvenli bir şekilde başlar ve süreç boyunca denetlenir.
6. İşin Tamamlanması ve İzin Kapatma: İş bittikten sonra, alanın güvenli hale getirildiği teyit edilerek iş izni kapatılır.

Yüklenici Yönetimi Süreci Adımları:

1. Yüklenici Seçimi ve Ön Yeterlilik: İSG performansları, sertifikaları, referansları ve daha önceki çalışmaları değerlendirilerek yükleniciler seçilir.
2. Sözleşme ve Şartlar: Sözleşmelere İSG yükümlülükleri, standartları ve cezai şartlar açıkça belirtilir.
3. İşe Giriş Eğitimi ve Bilgilendirme: Yüklenici çalışanlarına tesisin riskleri, acil durum prosedürleri ve İSG kuralları hakkında kapsamlı eğitim verilir.
4. Sahada Denetim ve Gözetim: Yüklenicilerin çalışma alanlarında düzenli olarak İSG denetimleri yapılır.
5. Performans Takibi ve Değerlendirme: Yüklenicilerin İSG performansları sürekli izlenir ve periyodik olarak değerlendirilir.
6. Kaza ve Olay Yönetimi: Yüklenicilerle ilgili meydana gelen kazalar ve ramak kala olaylar, ana yüklenici ile birlikte incelenir ve gerekli dersler çıkarılır.

Yasal Zorunluluklar ve Mevzuat

SEVESO BEKRA tesislerinde Bakım/İş İzni (PTW) ve Yüklenici Yönetimi, 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve ilgili yönetmelikler ile ISO standartları çerçevesinde sıkı bir şekilde düzenlenmiştir. 2025 itibarıyla bu düzenlemeler daha da kapsamlı hale gelmiştir.

Temel Yasal Mevzuat (2025 Güncel Durum):

• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu: İşverenlerin genel yükümlülükleri, risk değerlendirmesi, çalışanların bilgilendirilmesi ve eğitimi, acil durum planları gibi temel prensipleri belirler.
• Büyük Endüstriyel Kazaların Önlenmesi ve Etkilerinin Azaltılması Hakkında Yönetmelik (SEVESO BEKRA): Yüksek tehlikeli maddeler içeren tesisler için özel olarak hazırlanmış, kaza önleme politikaları, güvenlik raporları, acil durum planları ve iç kontrol sistemleri gibi ek yükümlülükler getirir. PTW ve yüklenici yönetimi, bu yönetmeliğin risk azaltma ve kontrol mekanizmalarının önemli bir parçasıdır.
• İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği: İşyerindeki tehlikelerin belirlenmesi, risklerin analiz edilmesi ve kontrol altına alınması süreçlerini detaylandırır. PTW'nin temelini oluşturur.
• İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği: Bakım ve onarım faaliyetlerinde kullanılan ekipmanların güvenliğine odaklanır.
• Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği: SEVESO tesislerinde sıkça rastlanan kimyasallarla ilgili risklerin yönetilmesini sağlar.
• Elle Taşıma İşleri Yönetmeliği, Gürültü Yönetmeliği, Titreşim Yönetmeliği vb.: Faaliyetin niteliğine göre ilgili diğer yönetmelikler de dikkate alınır.

ISO Standartları ve Entegrasyon (2025+):

• ISO 45001:2018 (İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemleri): Kapsamlı bir İSG yönetim sistemi kurmak için bir çerçeve sunar. PTW ve yüklenici yönetimi, bu standardın "Operasyonel Planlama ve Kontrol", "Acil Durum Hazırlığı ve Müdahale" ve "Dış Kaynaklı Hizmet Alınan Faaliyetlerin Kontrolü" gibi maddeleriyle doğrudan ilişkilidir.
• ISO 31000 (Risk Yönetimi): Risk değerlendirme ve yönetimi süreçlerinin etkin bir şekilde uygulanmasına yardımcı olur.
• ISO 19011 (Yönetim Sistemleri Tetkik Kılavuzu): PTW ve yüklenici yönetimi süreçlerinin denetlenmesi ve iyileştirilmesi için rehberlik sağlar.

Kimler İçin Gereklidir?

Bakım/İş İzni (PTW) ve Yüklenici Yönetimi, SEVESO BEKRA kapsamındaki tesislerde faaliyet gösteren tüm paydaşlar için gereklidir. Bu kapsamda:

• Tesis İşletmecileri ve Yöneticileri: İş sağlığı ve güvenliğinden nihai sorumlu oldukları için sistemin kurulması, uygulanması ve denetlenmesinden sorumludurlar.
• İSG Profesyonelleri (Mühendisler, Uzmanlar): Risk değerlendirmelerini yapmak, PTW formlarını hazırlamak, onay süreçlerini yönetmek ve denetimlerde bulunmakla görevlidirler.
• Bakım ve Onarım Ekipleri (Dahili ve Harici): Yapacakları iş için PTW almak, izin şartlarına uymak ve güvenli çalışma prensiplerini uygulamakla yükümlüdürler.
• Yüklenici Firmalar ve Çalışanları: İş sağlığı ve güvenliği mevzuatına, tesisin kurallarına uymak, gerekli eğitimleri almak ve güvenli çalışma ortamını sağlamakla sorumludurlar.
• Operasyon ve Üretim Birimleri: Kendi alanlarındaki bakım/onarım faaliyetleri için PTW süreçlerine destek vermek ve izin şartlarına uyumu sağlamakla yükümlüdürler.
• Acil Durum Müdahale Ekipleri: PTW süreçlerinin acil durumlar için yeterliliğini ve güvenliğini sağlamakla ilişkilidirler.

Avantajları ve Faydaları

Etkin bir Bakım/İş İzni (PTW) ve Yüklenici Yönetimi sistemi, SEVESO BEKRA tesislerine önemli avantajlar sağlar:

Avantajlar:

• Kaza ve Yaralanmaların Önlenmesi: En önemli faydası, tehlikeli işlerin kontrollü bir şekilde yürütülmesini sağlayarak iş kazalarını ve meslek hastalıklarını minimize etmektir.
• Maddi Kayıpların Azaltılması: Kazaların önlenmesi, üretim duruşları, ekipman hasarları, sigorta maliyetleri ve yasal cezalar gibi maddi kayıpları önemli ölçüde azaltır.
• Yasal Uyumluluk ve Cezai Sorumluluktan Kaçınma: Mevzuata uyumu sağlayarak olası yasal yaptırımlardan ve cezai sorumluluklardan korunmayı sağlar.
• İş Sürekliliğinin Sağlanması: Güvenli çalışma ortamı, işin aksamadan ve verimli bir şekilde devam etmesine olanak tanır.
• İtibar ve Güven Artışı: Güvenli bir çalışma kültürü, hem çalışanlar hem de paydaşlar nezdinde işletmenin itibarını ve güvenilirliğini artırır.
• Çevresel Etkilerin Azaltılması: SEVESO tesislerinde, PTW ve yüklenici yönetimi, büyük endüstriyel kazaların çevresel etkilerini önlemeye yönelik kritik bir rol oynar.
• Çalışan Motivasyonunun Artması: Çalışanların kendilerini güvende hissetmeleri, motivasyonlarını ve iş memnuniyetlerini artırır.
• Verimliliğin Artması: Proaktif risk yönetimi, işlerin daha planlı ve sorunsuz ilerlemesini sağlayarak verimliliği artırır.