Erzincan Yönetimin Gözden Geçirmesi: SEVESO BEKRA Kapsamında Zorunluluk ve Uygulama (2025)

Türkiye'nin önde gelen İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) uzmanları tarafından hazırlanan bu rehber, SEVESO BEKRA (Büyük Endüstriyel Kazaların Önlenmesi ve Etkilerinin Azaltılması) kapsamındaki işletmeler için kritik öneme sahip olan Yönetimin Gözden Geçirmesi (YGG) konusunu 2025 yılı itibarıyla güncel mevzuat ve standartlar çerçevesinde detaylandırmaktadır. YGG, bir kuruluşun İSG yönetim sisteminin etkinliğini, uygunluğunu ve performansını düzenli olarak değerlendirmesi ve iyileştirmesi sürecidir. Özellikle yüksek riskli endüstrilerde faaliyet gösteren SEVESO kapsamındaki işletmeler için bu süreç, sadece yasal bir zorunluluk olmanın ötesinde, potansiyel büyük kazaları önleme, çevreyi ve insan sağlığını koruma açısından hayati bir rol oynamaktadır. Bu içerik, YGG'nin ne anlama geldiğini, neden gerekli olduğunu, uygulama adımlarını, yasal çerçevesini ve 2025 yılındaki güncel durumu kapsamaktadır. Hedef kitlemiz, SEVESO kapsamındaki işletmelerin üst yönetimi, İSG profesyonelleri, mühendisler ve ilgili tüm paydaşlardır.

Yönetimin Gözden Geçirmesi Nedir?

Yönetimin Gözden Geçirmesi (YGG), ISO 45001:2018 standardının temel gerekliliklerinden biri olup, bir kuruluşun İSG yönetim sisteminin sürekli olarak yeterli, uygun ve etkili olduğundan emin olmak amacıyla üst yönetim tarafından periyodik olarak gerçekleştirilen resmi bir inceleme ve değerlendirme sürecidir. Bu süreç, sistemin performansını izlemeyi, değişikliklerin gerekliliğini belirlemeyi ve iyileştirme fırsatlarını ortaya çıkarmayı hedefler. SEVESO BEKRA kapsamındaki işletmeler için YGG, sadece İSG yönetim sisteminin genel işleyişini değil, aynı zamanda büyük endüstriyel kazaların önlenmesi ve etkilerinin azaltılmasına yönelik alınan tedbirlerin etkinliğini de kapsar. 2025 yılı itibarıyla bu gözden geçirmeler, daha proaktif risk yönetimi yaklaşımlarını, gelişmiş teknolojik izleme sistemlerini ve paydaşlarla daha sıkı iletişim mekanizmalarını içerecek şekilde evrilmiştir.

YGG'nin temel unsurları şunlardır:

• Girdi Olarak Kullanılan Bilgiler: İSG denetim sonuçları, performans izleme verileri, önceki YGG'lerden kaynaklanan düzeltici ve önleyici faaliyetlerin durumu, kuruluş dışından gelen geri bildirimler (çalışanlar, alt yükleniciler, paydaşlar), acil durum tatbikatlarının sonuçları, mevzuat değişiklikleri, teknolojik gelişmeler, kaza ve ramak kala bildirimleri, risk değerlendirme güncellemeleri ve operasyonel performans bilgileri.
• Çıktılar ve Kararlar: İSG yönetim sisteminde yapılması gereken değişiklikler, iyileştirme fırsatları, kaynak ihtiyacının belirlenmesi, performans hedeflerinin gözden geçirilmesi ve güncellenmesi, yeni risklerin ele alınması için stratejiler.

2025 itibarıyla YGG süreçleri, daha dijitalleşmiş ve veri odaklı hale gelmiş olup, yapay zeka destekli analiz araçları ile potansiyel risklerin erken tespiti ve önleyici tedbirlerin daha etkin planlanması mümkün hale gelmiştir.

Yönetimin Gözden Geçirmesi Nasıl Çalışır?

YGG süreci, genellikle belirli aralıklarla (en az yılda bir kez veya önemli değişiklikler olduğunda) üst yönetim tarafından başlatılır ve yürütülür. Sürecin işleyişi şu adımları içerir:

1. Hazırlık: Gerekli tüm verilerin (performans göstergeleri, denetim raporları, kaza istatistikleri, çalışan geri bildirimleri, mevzuat güncellemeleri vb.) toplanması ve analiz edilmesi. Bu aşamada, 2025 güncel mevzuatına ve teknolojik gelişmelere uygunluk dikkate alınır.
2. Toplantı ve Değerlendirme: Üst yönetimin katılımıyla gerçekleştirilen toplantıda, toplanan veriler ışığında İSG yönetim sisteminin mevcut durumu değerlendirilir. SEVESO BEKRA özelinde, büyük kaza risklerini azaltmaya yönelik alınan önlemlerin etkinliği ve güncelliği özel olarak incelenir.
3. Karar Alma: Değerlendirme sonucunda, sistemde yapılması gereken iyileştirmeler, ek kaynak tahsisi, yeni politikalar veya prosedürler belirlenir. Bu kararlar, 2025 itibarıyla sürdürülebilirlik ve çevresel etkiler gibi daha geniş kapsamlı faktörleri de içerebilir.
4. Uygulama ve Takip: Alınan kararların ilgili birimlere iletilmesi, eylem planlarının oluşturulması ve bu eylemlerin belirlenen süreler içinde tamamlanmasının takibi sağlanır. YGG'nin etkinliği, bu takip mekanizmalarının sağlamlığına bağlıdır.
5. Dokümantasyon: YGG süreci, alınan kararlar, yapılan değerlendirmeler ve eylem planları eksiksiz bir şekilde belgelenir. Bu belgeler, gelecekteki gözden geçirmeler için temel oluşturur.

2025'te YGG'nin etkinliğini artırmak için kullanılan yöntemler arasında simülasyonlar, dijital denetim platformları ve paydaş katılımını artıran çevrimiçi anketler yer almaktadır.

Yasal Zorunluluklar ve Mevzuat

Yönetimin Gözden Geçirmesi, Türkiye'de hem genel iş sağlığı ve güvenliği mevzuatı hem de SEVESO BEKRA düzenlemeleri kapsamında yasal bir zorunluluktur. Bu zorunluluklar, 2025 itibarıyla güncel mevzuat ve uluslararası standartlar doğrultusunda uygulanmaktadır.

• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu: Kanun, işverenlerin iş sağlığı ve güvenliği sistemlerini kurma, yürütme ve sürekli iyileştirme yükümlülüğünü belirtir. YGG, bu sürekli iyileştirme döngüsünün ayrılmaz bir parçasıdır.
• İlgili Yönetmelikler: Özellikle “Büyük Endüstriyel Kazaların Önlenmesi ve Etkilerinin Azaltılması Hakkında Yönetmelik” (SEVESO Yönetmeliği), yüksek riskli kuruluşlar için ek ve daha sıkı İSG gereklilikleri getirir. Bu yönetmelik kapsamında, üst yönetimin İSG yönetim sisteminin etkinliğini düzenli olarak gözden geçirmesi açıkça talep edilir. 2025 güncel mevzuatında, bu gözden geçirmelerin kapsamı ve sıklığına dair daha detaylı hükümler bulunabilir.
• ISO 45001:2018: Bu uluslararası standart, İSG yönetim sistemlerinin kurulması ve işletilmesi için kapsamlı bir çerçeve sunar. Standardın 10.6 maddesi, "Yönetimin Gözden Geçirmesi"ni açıkça zorunlu kılar ve bu gözden geçirmelerin hangi girdileri içermesi ve hangi çıktıları üretmesi gerektiğini detaylandırır. 2025 itibarıyla, ISO 45001'in SEVESO BEKRA kapsamındaki işletmeler için uyumu, ulusal mevzuatla entegre bir şekilde daha da önem kazanmıştır.

2025 yılındaki mevzuat güncellemeleri, özellikle dijitalleşme, yapay zeka kullanımı ve çevresel sürdürülebilirlik konularını İSG yönetim sistemlerine entegre etme yönünde çalışmalar içerebilir.

Kimler İçin Gereklidir?

Yönetimin Gözden Geçirmesi, öncelikli olarak SEVESO BEKRA kapsamına giren işletmeler için bir zorunluluktur. Bu işletmeler, tehlikeli maddelerin büyük miktarlarda bulundurulması nedeniyle ciddi endüstriyel kazaların meydana gelme potansiyeli taşıyan tesislerdir. Ancak, İSG yönetim sistemini benimsemiş ve sürekli iyileştirmeyi hedefleyen tüm kuruluşlar için de YGG, en iyi uygulama olarak kabul edilir.

Başlıca Hedef Kitleler (2025 İtibarıyla):

• Kimyasal Üretim Tesisleri: Büyük ölçekli kimyasal üretimi yapan işletmeler.
• Petrokimya Tesisleri: Petrol ve doğal gaz işleyen veya depolayan tesisler.
• Enerji Santralleri: Özellikle fosil yakıt kullanan büyük enerji üretim tesisleri.
• Depolama ve Lojistik Merkezleri: Büyük miktarlarda tehlikeli madde depolayan veya taşıyan firmalar.
• Madencilik ve Metal İşleme Tesisleri: Belirli tehlikeli maddeleri işleyen veya depolayan işletmeler.
• Tüm SEVESO Kapsamındaki Alt ve Üst Seviyeli Kuruluşlar.

2025'te, tedarik zincirindeki risklerin artmasıyla birlikte, SEVESO kapsamı dışındaki ancak ilgili tehlikeli maddelerle çalışan veya bu maddelerin taşınmasında rol alan işletmelerin de gönüllü olarak veya sözleşmesel yükümlülükler gereği YGG süreçlerini benimsemesi teşvik edilmektedir.

Avantajları ve Faydaları

Yönetimin Gözden Geçirmesi, SEVESO BEKRA kapsamındaki işletmeler için sadece bir yükümlülük olmanın ötesinde, birçok stratejik ve operasyonel avantaja sahiptir. 2025 yılı itibarıyla bu faydalar daha da belirginleşmiştir:

• Kaza Önleme ve Risk Azaltma: En önemli faydası, büyük endüstriyel kazaların meydana gelme olasılığını ve potansiyel etkilerini azaltmaktır. Sistemdeki zayıflıklar erken tespit edilerek giderilir.
• Mevzuata Uyumluluk: Yasal gerekliliklerin yerine getirilmesini sağlayarak cezai yaptırımlardan ve iş durdurma risklerinden korunmayı sağlar. 2025 güncel mevzuatına uyum garantisi sunar.
• Performans Artışı: İSG performansını sürekli izleyerek ve iyileştirerek iş süreçlerinin daha verimli ve güvenli hale gelmesini sağlar.
• Kaynak Optimizasyonu: İSG ile ilgili kaynakların (insan, finans, ekipman) daha etkin kullanılmasını sağlayarak gereksiz harcamaları önler.
• İtibar ve Güvenilirlik: Güçlü bir İSG yönetimi, şirketin paydaşları (müşteriler, yatırımcılar, kamuoyu) nezdindeki itibarını ve güvenilirliğini artırır.
• Çalışan Motivasyonu ve Katılımı: Çalışanların güvenli bir ortamda çalışmalarını sağlayarak motivasyonlarını ve sisteme katılımlarını teşvik eder. 2025'te artan çalışan beklentileri bu faydayı daha da önemli kılmaktadır.
• Sürekli İyileştirme Kültürü: Kuruluş içinde sürekli öğrenme ve iyileştirme kültürünün yerleşmesini destekler.
• Çevresel Koruma: Büyük kazaların önlenmesi, çevresel kirliliğin ve zararın önüne geçilerek sürdürülebilirliğe katkı sağlar.

2025'te YGG'nin sağladığı en önemli avantajlardan biri de, küresel tedarik zincirlerinde sürdürülebilirlik ve risk yönetimi beklentilerinin artmasıyla birlikte, işletmelerin rekabet gücünü yükseltmesidir.