Tekirdağ SEVESO BEKRA Tesislerinde Denetim Hazırlığı ve Uygunsuzluk Kapatma: 2025'te Güvenliğinizi Garanti Altına Alın

Türkiye'nin önde gelen İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) uzmanları olarak, SEVESO Kapsamındaki Büyük Endüstriyel Kazaların Önlenmesi ve Etkilerinin Azaltılması Hakkında Yönetmelik (SEVESO BEKRA) kapsamında faaliyet gösteren tesisler için kritik öneme sahip denetim hazırlığı ve uygunsuzluk kapatma süreçlerini, 2025 yılı itibarıyla güncel mevzuat ve en iyi uygulamalarla ele alıyoruz. Yüksek riskli kimyasalları barındıran bu tesislerde, olası kazaların önlenmesi ve insan sağlığı ile çevrenin korunması en üst düzeyde önceliktir. Bu bağlamda, yetkili merciler tarafından gerçekleştirilen denetimlere eksiksiz hazırlanmak ve tespit edilen uygunsuzlukları etkin bir şekilde kapatmak, sadece yasal bir zorunluluk değil, aynı zamanda sürdürülebilir bir işletme için de hayati bir gerekliliktir. Bu rehber, SEVESO BEKRA kapsamındaki işletmelerin, denetim öncesinde yapması gerekenleri, denetim sırasında dikkat etmesi gereken noktaları ve tespit edilen uygunsuzlukların nasıl yönetilmesi gerektiğini detaylı bir şekilde açıklamaktadır. Hedef kitlemiz, SEVESO BEKRA kapsamındaki işletmelerin üst yönetimi, İSG profesyonelleri, mühendisler ve denetim süreçlerinde rol alan tüm ilgili personeldir. 2025 yılındaki güncel mevzuat değişiklikleri ve sektörel beklentiler ışığında hazırlanan bu içerik, tesislerinizin güvenliğini ve yasal uyumluluğunu en üst seviyede tutmanıza yardımcı olacaktır.

Denetim Hazırlığı ve Uygunsuzluk Kapatma Nedir?

Denetim hazırlığı ve uygunsuzluk kapatma, SEVESO BEKRA kapsamındaki tesislerin, ilgili yasal mevzuatlara ve ulusal/uluslararası standartlara (başta ISO 45001:2018 olmak üzere) uyumluluğunu değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilen resmi veya şirket içi denetimlere proaktif olarak hazırlanması ve denetimler sonucunda ortaya çıkan eksikliklerin (uygunsuzlukların) sistematik bir şekilde giderilerek kapanmasının sağlanması sürecidir. 2025 itibarıyla bu süreç, sadece bir gereklilik olmanın ötesinde, risk yönetiminin temel bir parçası olarak görülmektedir.

Detaylı Açıklama:

• Denetim Hazırlığı: Bu aşama, tesisin mevcut durumunun, risk değerlendirmelerinin, acil durum planlarının, eğitim kayıtlarının, ekipman bakımlarının, kimyasal yönetim sistemlerinin ve diğer tüm İSG ile ilgili dokümanların ve uygulamaların, denetim öncesinde gözden geçirilmesi ve eksiklerin giderilmesi faaliyetlerini kapsar. Amaç, denetim sırasında beklenmedik sürprizlerle karşılaşmamak ve olası cezai yaptırımlardan kaçınmaktır.
• Uygunsuzluk Kapatma: Denetimler sonucunda belirlenen eksiklikler, uygunsuzluk olarak raporlanır. Bu uygunsuzlukların kapatılması, basit bir düzeltmeden ziyade, kök neden analizinin yapılması, düzeltici ve önleyici faaliyetlerin planlanıp uygulanması ve bu faaliyetlerin etkinliğinin izlenmesi adımlarını içerir. 2025'te beklenen odak noktası, sadece semptomları gidermek değil, gelecekte benzer uygunsuzlukların yaşanmasını engelleyecek kalıcı çözümler üretmektir.

2025 Güncel Bilgiler ve Odak Alanları:

• Dijitalleşme ve Veri Yönetimi: Denetim hazırlığı ve uygunsuzluk kapatma süreçlerinde dijital platformların kullanımı artmaktadır. 2025'te, İSG yönetim sistemlerinin dijital ortama taşınması, veri analizi ve raporlamanın kolaylaşması beklenmektedir.
• Proaktif Risk Değerlendirmesi: Denetimler, sadece geçmişe dönük uyumu değil, gelecekteki potansiyel riskleri de öngörmelidir. 2025'te, daha dinamik ve senaryo bazlı risk değerlendirmeleri ön plana çıkacaktır.
• Paydaş Katılımı: İşçi temsilcileri, tedarikçiler ve yerel topluluk gibi paydaşların denetim ve risk yönetimi süreçlerine daha aktif katılımı teşvik edilecektir.
• Sürdürülebilirlik Entegrasyonu: İSG performansının, çevresel ve sosyal performansla birlikte bir bütün olarak değerlendirilmesi, 2025'te daha yaygın hale gelecektir.

Denetim Hazırlığı ve Uygunsuzluk Kapatma Süreç Akışı (Örnek Tablo):

Denetim Hazırlığı ve Uygunsuzluk Kapatma Nasıl Çalışır?

SEVESO BEKRA kapsamındaki tesislerde denetim hazırlığı ve uygunsuzluk kapatma süreci, sistematik ve disiplinli bir yaklaşım gerektirir. Bu süreç, bir döngü şeklinde ilerler ve sürekli iyileştirmeyi hedefler.

Detaylı Açıklama:

Süreç, genel olarak şu adımlardan oluşur:

1. Risk Değerlendirmesi ve Yasal Uyum Analizi: Tesisin faaliyet gösterdiği tehlikeli maddeler, süreçler ve potansiyel riskler detaylı bir şekilde analiz edilir. Bu analiz, 6331 Sayılı Kanun, SEVESO BEKRA Yönetmeliği ve ilgili diğer mevzuatlarla karşılaştırılır. 2025'te, bu analizlerin çevresel etkileri de daha detaylı içermesi beklenmektedir.
2. Dokümantasyon Gözden Geçirme: Tüm İSG politikaları, prosedürleri, talimatları, acil durum planları, eğitim kayıtları, bakım kayıtları, kimyasal envanteri ve güvenlik bilgi formları (SDS) gibi kritik belgeler incelenir. Belgelerin güncelliği, doğruluğu ve mevzuata uygunluğu kontrol edilir.
3. Saha Denetimi ve Gözlemler: Denetim hazırlığı kapsamında, tesisin fiziki koşulları, makine ve ekipmanların durumu, kişisel koruyucu donanımların (KKD) kullanımı, tehlikeli alanların işaretlenmesi, acil durum ekipmanlarının (yangın söndürücüler, ilk yardım malzemeleri vb.) erişilebilirliği ve işlerliği gibi unsurlar saha çalışmalarıyla denetlenir.
4. Personel Bilgilendirme ve Eğitim: Denetim süreci ve İSG uygulamaları hakkında tüm çalışanların bilinçlendirilmesi sağlanır. Özellikle acil durum prosedürleri ve tehlikeli madde yönetimi konularında ek eğitimler verilebilir.
5. Denetim Sırasında İşbirliği: Yetkili denetim mercileri geldiğinde, kendilerine tam işbirliği gösterilir. İstenen tüm bilgi ve belgeler eksiksiz ve doğru bir şekilde sunulur.
6. Uygunsuzlukların Tespiti ve Raporlanması: Denetim sonucunda tespit edilen uygunsuzluklar resmi bir raporla işletmeye bildirilir.
7. Kök Neden Analizi: Tespit edilen her uygunsuzluğun temel nedenini anlamak için detaylı analizler yapılır. Sadece yüzeysel çözümler yerine, sorunun kaynağına inilir.
8. Düzeltici ve Önleyici Faaliyet (DÖF) Planı Oluşturma: Kök neden analizine dayalı olarak, uygunsuzlukları giderecek ve benzer durumların tekrarlanmasını önleyecek DÖF planları hazırlanır. Bu planlar, sorumlu kişileri, tamamlanma tarihlerini ve kaynakları içermelidir.
9. DÖF Uygulaması ve İzlenmesi: Planlanan faaliyetler titizlikle uygulanır ve etkinlikleri düzenli olarak izlenir. 2025'te, bu izleme süreçlerinin daha dijital ve veri odaklı olması beklenmektedir.
10. Kapatma Bildirimi ve Son Kontroller: DÖF'ler tamamlandıktan sonra, uygunsuzlukların kapatıldığına dair ilgili mercilere bildirim yapılır ve gerekirse ek kontroller gerçekleştirilir.

2025 Güncel Uygulama Önerileri:

• Teknoloji Entegrasyonu: İSG yazılımları, drone ile denetimler, sensör teknolojileri gibi yenilikçi araçlar, denetim hazırlığı ve izleme süreçlerini daha verimli hale getirebilir.
• Sürekli İyileştirme Kültürü: Denetim ve uygunsuzluk kapatma süreçlerini bir ceza mekanizması olarak değil, sürekli gelişim fırsatı olarak gören bir şirket kültürü oluşturulmalıdır.
• Kritik Performans Göstergeleri (KPI'lar): Uygunsuzluk kapatma sürecinin etkinliğini ölçmek için KPI'lar belirlenmeli ve düzenli olarak takip edilmelidir.

Yasal Zorunluluklar ve Mevzuat

SEVESO BEKRA kapsamındaki tesisler için denetim hazırlığı ve uygunsuzluk kapatma, birden fazla yasal düzenleme ile zorunlu kılınmıştır. Bu düzenlemelere uyum, işletmelerin yasal sorumluluklarını yerine getirmesi ve olası yaptırımlardan kaçınması açısından kritik öneme sahiptir.

Detaylı Açıklama:

• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu: Bu kanun, genel iş sağlığı ve güvenliği çerçevesini belirler. İşverenlerin, çalışanların sağlığını ve güvenliğini sağlamak için gerekli her türlü önlemi alma yükümlülüğünü ortaya koyar. Denetim hazırlığı ve uygunsuzluk kapatma, bu genel yükümlülüğün bir parçasıdır. Kanun, işyerinde İSG yönetim sistemlerinin kurulmasını ve etkin bir şekilde işletilmesini de gerektirir.
• SEVESO Kapsamındaki Büyük Endüstriyel Kazaların Önlenmesi ve Etkilerinin Azaltılması Hakkında Yönetmelik (SEVESO BEKRA): Bu yönetmelik, yüksek derecede tehlikeli kimyasal maddeleri bulunduran işletmeleri kapsar ve bu işletmeler için özel olarak daha sıkı güvenlik önlemleri ve denetim süreçleri getirir. Yönetmelik, "Güvenlik Raporu"nun hazırlanmasını, bu raporun onaylanmasını ve düzenli olarak gözden geçirilmesini zorunlu kılar. Güvenlik Raporu'nda belirtilen önlemlerin alınmaması veya eksik alınması durumunda, bu durum denetimlerde uygunsuzluk olarak değerlendirilir ve kapatılması istenir.
• Diğer İlgili Yönetmelikler: Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanlığı Hakkında Yönetmelik, İş Ekipmanlarının Periyodik Kontrolleri Hakkında Yönetmelik, Kimyasalların Kaydı, Değerlendirilmesi, İzni ve Kısıtlanması Hakkında Yönetmelik (KKDIK) gibi mevzuatlar da dolaylı olarak denetim hazırlığı ve uygunsuzluk kapatma süreçlerini etkiler.
• ISO 45001:2018 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi Standardı: Bu uluslararası standart, gönüllülük esasına dayansa da, birçok işletme için en iyi uygulama ve denetimlerde aranan bir referans noktasıdır. ISO 45001, risk değerlendirmesi, operasyonel kontrol, acil durum hazırlığı ve performansı izleme gibi konularda detaylı gereklilikler sunar. Bu standarda uyum, denetim hazırlığını kolaylaştırır ve uygunsuzluk riskini azaltır.

2025 Güncel Mevzuat Güncellemeleri ve Beklentiler:

• Siber Güvenlik ve İSG: Dijitalleşmenin artmasıyla birlikte, İSG yönetim sistemlerinin siber güvenliği de denetimlerde daha fazla sorgulanabilir.
• Kimyasal Yönetimi ve Döngüsel Ekonomi: Kimyasalların yaşam döngüsü boyunca takibi ve sürdürülebilir kimyasal yönetimi konularında yeni düzenlemeler ve denetim beklentileri ortaya çıkabilir.
• İklim Değişikliği Etkileri: İklim değişikliğinin iş sağlığı ve güvenliği üzerindeki etkileri (örneğin, aşırı hava olayları, sıcaklık stresi) de denetimlerde daha fazla dikkate alınabilir.

Yasal Yaptırımlar: Mevzuata uyumsuzluk durumunda, işletmeler idari para cezaları, faaliyet durdurma kararları, ruhsat iptali gibi ciddi yaptırımlarla karşılaşabilirler. Denetim hazırlığı ve etkin uygunsuzluk kapatma, bu riskleri minimize eder.

Kimler İçin Gereklidir?

Denetim hazırlığı ve uygunsuzluk kapatma süreçleri, SEVESO BEKRA kapsamındaki tüm işletmeler için zorunlu ve hayati öneme sahiptir. Bu zorunluluk, işletmenin büyüklüğünden veya faaliyet alanından bağımsız olarak geçerlidir.

Detaylı Açıklama:

Başlıca hedef kitleler şunlardır:

• Büyük Endüstriyel Tesisler: Özellikle tehlikeli kimyasalları büyük miktarlarda depolayan veya işleyen rafineriler, petrokimya tesisleri, kimya fabrikaları, ilaç üretim tesisleri, madenler, enerji santralleri ve büyük depolama tesisleri.
• Kimyasal Üreticileri ve İşleyicileri: Kendi ürünlerinin tehlikeli sınıflandırmasına girdiği ve bu nedenle SEVESO BEKRA kapsamına giren tüm üretici ve işleyiciler.
• Tehlikeli Madde Depolama ve Dağıtım Merkezleri: Büyük hacimli tehlikeli kimyasalların depolandığı veya dağıtımının yapıldığı lojistik merkezleri ve depolar.
• Herhangi Bir Tehlikeli Madde Eşiğini Aşan İşletmeler: SEVESO BEKRA Yönetmeliği'nde belirtilen tehlikeli madde eşik değerlerini aşan veya bu maddeleri bulunduran her türlü işletme, yönetmelik kapsamına girer.

2025'te Genişleyen Kapsam Beklentileri:

• Nanomalzemeler ve Yeni Nesil Kimyasallar: Yeni geliştirilen veya kullanım alanı artan nanomalzemeler ve diğer yenilikçi kimyasalların potansiyel tehlikeleri göz önüne alındığında, bu maddeleri içeren işletmelerin de SEVESO BEKRA kapsamına alınması veya ek güvenlik önlemleri talep edilmesi söz konusu olabilir.
• Dijital Güvenlik Kapsamı: İSG yönetim sistemlerinin dijitalleşmesiyle birlikte, bu sistemlerin güvenliği ve veri bütünlüğü de denetimlerin bir parçası haline gelebilir.

Neden Herkes İçin Gereklidir?

• Yasal Uyumluluk: SEVESO BEKRA Yönetmeliği ve 6331 Sayılı Kanun'un gerektirdiği yükümlülükleri yerine getirmek.
• Risk Yönetimi: Olası büyük endüstriyel kazaların önlenmesi ve etkilerinin azaltılması.
• İtibar ve Marka Değeri: Güvenlik konusundaki güçlü duruş, şirketin itibarını ve marka değerini artırır.
• Çalışan Güvenliği: En değerli varlık olan çalışanların sağlığını ve güvenliğini korumak.
• Çevre Koruma: Potansiyel kimyasal sızıntılar veya patlamalarla çevreye verilebilecek zararları önlemek.

Avantajları ve Faydaları

SEVESO BEKRA kapsamındaki tesislerde etkin denetim hazırlığı ve uygunsuzluk kapatma süreçlerinin yürütülmesi, işletmeler için sayısız avantaj ve fayda sağlar. Bu faydalar, operasyonel verimlilikten finansal kazançlara kadar geniş bir yelpazeyi kapsar.

Detaylı Açıklama:

• Artan Güvenlik Seviyesi: En önemli fayda, tesisin genel güvenlik seviyesinin yükselmesidir. Proaktif hazırlık ve sistematik uygunsuzluk kapatma, kaza riskini önemli ölçüde azaltır.
• Yasal Yaptırımlardan Kaçınma: Denetimlerde sorun yaşanmaması, idari para cezaları, faaliyet durdurma gibi hukuki ve mali yaptırımlardan korunmayı sağlar. 2025'te, denetimlerin daha sıkı ve yaptırımların daha ağır olabileceği öngörülmektedir.
• Operasyonel Verimlilik ve Süreklilik: Kazaların ve iş kazalarının önlenmesi, üretim süreçlerinde kesintileri engeller, dolayısıyla operasyonel verimliliği ve iş sürekliliğini garanti altına alır.
• Maliyet Tasarrufu: Kazalar, üretim kayıpları, tazminatlar, cezalar ve onarım maliyetleri gibi yüksek maliyetlere yol açar. Etkin İSG yönetimi, bu tür maliyetleri önemli ölçüde düşürür.
• İtibar ve Güvenilirlik: Güvenlik odaklı bir işletme olmak, paydaşlar (müşteriler, yatırımcılar, kamuoyu) nezdinde şirketin itibarını ve güvenilirliğini artırır.
• Çalışan Motivasyonu ve Bağlılığı: Çalışanların kendilerini güvende hissetmeleri, motivasyonlarını ve şirkete olan bağlılıklarını artırır. Bu da genel iş performansına olumlu yansır.
• ISO 45001 ve Diğer Standartlara Uyum Kolaylığı: Denetim hazırlığı süreçleri, ISO 45001 gibi uluslararası standartların gerekliliklerini karşılamaya yardımcı olur, bu da belgelendirme süreçlerini kolaylaştırır.
• Çevresel Performansın İyileşmesi: SEVESO BEKRA kapsamındaki tesislerde, kazaların önlenmesi doğrudan çevresel felaketlerin de önlenmesi anlamına gelir. Bu da işletmenin çevresel ayak izini azaltır.
• Sigorta Maliyetlerinde Düşüş: Güvenlik performansının yüksek olması, sigorta şirketleri tarafından olumlu karşılanır ve potansiyel olarak sigorta primlerinin düşmesine katkı sağlayabilir.

2025'te Öne Çıkacak Ek Avantajlar:

• Yeşil ve Sürdürülebilir İşletme Profili: Güçlü İSG performansı, şirketin sürdürülebilirlik hedeflerine ulaşmasına ve yeşil işletme sertifikaları kazanmasına yardımcı olur.
• Dijitalleşmiş Süreçlerin Verimliliği: Teknolojinin kullanımıyla elde edilen veri analizi, daha bilinçli kararlar alınmasını sağlayarak verimliliği daha da artırır.