Termal, Yalova Güvenlik Yönetim Sistemi (GYS) Kurulumu: SEVESO BEKRA Uyumunda 2025 Rehberi

Türkiye'nin önde gelen İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) uzmanları olarak, 2025 yılı itibarıyla SEVESO Büyük Endüstriyel Kazaların Önlenmesi ve Etkilerinin Azaltılması Hakkında Yönetmelik (BEKRA) kapsamındaki işletmeler için Güvenlik Yönetim Sistemi (GYS) kurulumunun kritik önemini vurgulamak isteriz. 15 yılı aşkın SEVESO BEKRA deneyimimizle, işletmelerin hem yasal uyumluluğu sağlaması hem de operasyonel güvenliği en üst düzeye çıkarması için kapsamlı ve ISO 45001 standartlarında GYS kurulum hizmetleri sunmaktayız. Bu rehber, GYS'nin ne olduğunu, neden gerekli olduğunu, nasıl kurulduğunu ve 2025 yılındaki güncel yasal çerçevesini detaylı olarak ele alacaktır. Hedefimiz, tehlikeli maddelerle çalışan tüm işletmelerin risklerini etkin bir şekilde yönetmelerini sağlamaktır.

Güvenlik Yönetim Sistemi (GYS) Kurulumu Nedir?

Güvenlik Yönetim Sistemi (GYS), bir kuruluşun iş sağlığı ve güvenliği (İSG) performansını sürekli olarak iyileştirmesini sağlayan sistematik bir yaklaşımdır. ISO 45001:2018 standardı temel alınarak kurulan GYS, risklerin belirlenmesi, değerlendirilmesi, kontrol altına alınması ve olası kazaların önlenmesi için politikalar, prosedürler, süreçler ve uygulamalar bütünüdür. SEVESO BEKRA kapsamında, bu sistemler özellikle büyük endüstriyel kazaların önlenmesi ve etkilerinin azaltılmasına odaklanır. 2025 yılı itibarıyla GYS, sadece bir yasal gereklilik olmanın ötesinde, kurumsal sürdürülebilirlik ve itibar yönetimi için de vazgeçilmez bir unsur haline gelmiştir.

GYS'nin Temel Unsurları (2025 Güncel Yaklaşım):

• Politika Belirleme: Üst yönetimin İSG'ye olan bağlılığını gösteren net bir politika.
• Planlama: Risk değerlendirmeleri, yasal gerekliliklerin belirlenmesi ve hedefler konulması.
• Uygulama ve Çalıştırma: Kaynaklar, yetkinlik, farkındalık, iletişim, dokümantasyon ve operasyonel kontrol.
• Kontrol ve Düzeltici Faaliyetler: Performans izleme, ölçme, analiz, iç denetim, yönetim gözden geçirmesi ve uygunsuzlukların giderilmesi.
• Sürekli İyileştirme: Sistemdeki eksikliklerin giderilerek İSG performansının sürekli artırılması.

Güvenlik Yönetim Sistemi (GYS) Kurulumu Nasıl Çalışır?

GYS kurulum süreci, işletmenin mevcut durumunun analizi ile başlar ve ISO 45001:2018 standardının gerekliliklerini karşılayacak şekilde yapılandırılır. SEVESO BEKRA kapsamındaki işletmeler için bu süreç, tehlikeli maddelerin yönetimi, kaza senaryolarının analizi ve acil durum planlaması gibi özel unsurları da içerir. 2025 itibarıyla dijitalleşen süreçler ve gelişmiş risk analiz araçları, kurulumun etkinliğini artırmaktadır.

GYS Kurulum Aşamaları (2025 Uygulamaları):

1. Mevcut Durum Analizi (Gap Analizi): İşletmenin mevcut İSG uygulamalarının ISO 45001 ve SEVESO BEKRA gereklilikleri ile karşılaştırılması.
2. Üst Yönetim Taahhüdü: GYS'nin uygulanması için üst yönetimin tam desteği ve kaynak tahsisi.
3. Politika ve Hedeflerin Belirlenmesi: İSG politikalarının oluşturulması ve ölçülebilir hedeflerin saptanması.
4. Risk Değerlendirmesi ve Tehlike Analizi: İş sağlığı ve güvenliği risklerinin, özellikle büyük kaza potansiyeli taşıyan tehlikelerin detaylı olarak belirlenmesi ve değerlendirilmesi. (Örn: HAZOP, FMEA, LOPA gibi yöntemler).
5. Yasal Gerekliliklerin Belirlenmesi: İlgili tüm yasal mevzuatın (6331 Sayılı Kanun, SEVESO BEKRA Yönetmelikleri vb.) tespiti ve uyumluluğun sağlanması.
6. Operasyonel Kontrollerin Oluşturulması: Tehlikeli süreçlerin, ekipmanların ve çalışma yöntemlerinin kontrol altına alınması.
7. Acil Durum Planlaması: Olası acil durumlar için (yangın, patlama, kimyasal sızıntı vb.) hazırlıklı olunması ve tatbikatların yapılması.
8. Eğitim ve Farkındalık: Tüm çalışanların İSG politikaları, prosedürleri ve kendi sorumlulukları hakkında eğitilmesi.
9. İzleme ve Ölçme: İSG performansının düzenli olarak izlenmesi, ölçülmesi ve kayıt altına alınması.
10. İç Denetim ve Yönetim Gözden Geçirmesi: Sistemin etkinliğinin periyodik olarak denetlenmesi ve üst yönetim tarafından gözden geçirilmesi.
11. Sürekli İyileştirme: Elde edilen bulgular doğrultusunda sistemde gerekli iyileştirmelerin yapılması.

Yasal Zorunluluklar ve Mevzuat

Türkiye'de İSG alanında temel yasal dayanak 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'dur. Ancak SEVESO BEKRA kapsamındaki işletmeler için bu zorunluluklar, Büyük Endüstriyel Kazaların Önlenmesi ve Etkilerinin Azaltılması Hakkında Yönetmelik ile daha da detaylandırılmıştır. Bu yönetmelik, tehlikeli maddeleri belirli miktarların üzerinde bulunduran işletmelerin, büyük endüstriyel kazaların önlenmesi ve bu tür kazaların insanlara ve çevreye olan etkilerinin en aza indirilmesi için ek önlemler almasını zorunlu kılar. 2025 yılı itibarıyla bu mevzuatlara uyum, idari para cezalarından işletmenin faaliyetinin durdurulmasına kadar ciddi yaptırımlarla karşılanabilir.

Başlıca Yasal Düzenlemeler (2025 Günceli):

• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu: Genel İSG yükümlülükleri.
• Büyük Endüstriyel Kazaların Önlenmesi ve Etkilerinin Azaltılması Hakkında Yönetmelik (SEVESO BEKRA): Tehlikeli maddelerin yönetimi, kaza önleme politika belgesi, güvenlik raporu, üst seviye acil durum planı gibi özel gereklilikler.
• Kimyasalların Kaydı, Değerlendirilmesi, İzni ve Kısıtlanması Hakkında Yönetmelik (KKDIK): Kimyasalların güvenli kullanımı ve yönetimi.
• İlgili Diğer Yönetmelikler: Makine Emniyeti, Kişisel Koruyucu Donanım, Tehlikeli Atıkların Kontrolü gibi spesifik alanları düzenleyen yönetmelikler.

Kimler İçin Gereklidir?

Güvenlik Yönetim Sistemi (GYS) kurulumu, ilke olarak tüm işyerleri için tavsiye edilmekle birlikte, SEVESO BEKRA Yönetmeliği kapsamında tehlikeli maddeleri belirli eşik değerlerin üzerinde bulunduran işletmeler için yasal bir zorunluluktur. Bu işletmeler genellikle:

• Kimya sanayi
• Petrokimya tesisleri
• Enerji santralleri
• Büyük depolama alanları
• Madencilik ve metal işleme tesisleri
• Tehlikeli atık işleme tesisleri

gibi sektörlerde faaliyet gösteren, yüksek riskli operasyonlara sahip firmalardır. 2025 yılında bu kapsamdaki işletmelerin, hem kendi çalışanlarının hem de çevredeki halkın güvenliğini sağlamakla yükümlü olduğu unutulmamalıdır.

Avantajları ve Faydaları

Etkin bir GYS kurulumu, sadece yasal uyumluluğu sağlamakla kalmaz, aynı zamanda işletmeye pek çok stratejik avantaj sunar. 2025 yılı itibarıyla rekabetçi iş dünyasında sürdürülebilirlik ve verimlilik, güçlü bir İSG performansına dayanmaktadır.

GYS Kurulumunun Başlıca Faydaları:

• Kaza ve Yaralanmaların Azalması: İş kazaları ve meslek hastalıklarının önlenmesiyle çalışanların sağlığı ve güvenliği korunur.
• Yasal Uyumluluk ve Cezalardan Kaçınma: Mevzuatlara uyum sağlayarak olası idari ve hukuki yaptırımlardan kaçınılır.
• Operasyonel Verimlilik Artışı: Planlı ve kontrollü süreçler sayesinde üretim kayıpları ve iş duruşları en aza iner.
• Maliyet Tasarrufu: Kazaların önlenmesi, sigorta primlerinin düşmesi, onarım maliyetlerinin azalması gibi kalemlerde tasarruf sağlanır.
• Kurumsal İtibarın Yükselmesi: Güvenilir ve sorumlu bir işletme imajı oluşturulur.
• Çalışan Motivasyonu ve Bağlılığının Artması: Güvenli bir çalışma ortamı, çalışanların motivasyonunu ve şirkete bağlılığını artırır.
• Çevresel Etkinin Azaltılması: Büyük endüstriyel kazaların önlenmesiyle çevreye verilen zararlar minimize edilir.
• Sigorta Maliyetlerinin Düşmesi: İSG performansındaki iyileşmeler, sigorta şirketleri nezdinde olumlu bir profil çizer.