Adıyaman IFRS‑S1/S2 (Sustainability/Climate): Sürdürülebilirlik ve İklim Değişikliği Raporlamasında Yeni Dönem (2025)

Günümüz iş dünyasında sürdürülebilirlik ve iklim değişikliği, sadece çevresel bir mesele olmanın ötesine geçerek, şirketlerin finansal sağlığını ve uzun vadeli stratejilerini doğrudan etkileyen kritik unsurlar haline gelmiştir. Bu bağlamda, Uluslararası Finansal Raporlama Standartları Kurulu (ISSB) tarafından yayımlanan ve 2025 yılı itibarıyla küresel ölçekte etkisini artıran IFRS S1 (Genel Sürdürülebilirlik Bilgilerine İlişkin Finansal Raporlama Standartları) ve IFRS S2 (İklimle İlgili Finansal Açıklamalar Standardı) büyük önem taşımaktadır. Bu standartlar, şirketlerin sürdürülebilirlik performanslarını ve iklim değişikliğine bağlı risk ve fırsatlarını şeffaf ve karşılaştırılabilir bir şekilde raporlamalarını zorunlu kılmaktadır. İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) alanında 15 yılı aşkın deneyime sahip bir uzman olarak, bu yeni raporlama standartlarının işyerlerindeki risk yönetimi, çalışan refahı ve operasyonel verimlilik üzerindeki etkilerini derinlemesine ele alacağız.

2025 yılı itibarıyla IFRS S1 ve S2'nin getirdiği düzenlemeler, şirketleri sadece finansal değil, aynı zamanda çevresel, sosyal ve yönetişim (ÇSY) performanslarını da küresel standartlarda raporlamaya teşvik etmektedir. Bu, yatırımcıların, paydaşların ve düzenleyici otoritelerin şirketleri daha bütüncül bir perspektifle değerlendirmesini sağlamaktadır. Özellikle iklim değişikliği, iş sağlığı ve güvenliği üzerinde doğrudan ve dolaylı etkilere sahip olup, bu raporlama standartları aracılığıyla bu etkilerin daha sistematik bir şekilde yönetilmesi hedeflenmektedir.

IFRS‑S1/S2 (Sustainability/Climate) Nedir?

IFRS S1 ve S2 standartları, Uluslararası Finansal Raporlama Standartları Kurulu (ISSB) tarafından hazırlanan ve 2025 yılından itibaren dünya genelinde birçok ülkede uygulanmaya başlanan, sürdürülebilirlik ve iklim değişikliği ile ilgili finansal raporlama gerekliliklerini belirleyen iki temel standarttır.

• IFRS S1 (Genel Sürdürülebilirlik Bilgilerine İlişkin Finansal Raporlama Standartları): Bu standart, şirketlerin, iş modelleri ve stratejileriyle ilgili sürdürülebilirlik risklerini ve fırsatlarını raporlamalarına yönelik genel bir çerçeve sunar. Amaç, paydaşların, bir şirketin genel sürdürülebilirlik performansını anlayabilmeleri ve finansal kararlarını buna göre verebilmelerini sağlamaktır.
• IFRS S2 (İklimle İlgili Finansal Açıklamalar Standardı): Bu standart ise, IFRS S1'in üzerine inşa edilerek, iklim değişikliğinin finansal etkilerine odaklanır. Şirketlerin, iklim değişikliğine bağlı fiziksel riskler (örneğin, aşırı hava olayları) ve geçiş riskleri (örneğin, karbon fiyatlandırması, mevzuat değişiklikleri) ile bunlara ilişkin stratejik, operasyonel ve finansal etkilerini açıklamasını gerektirir.

2025 Güncel Durum: 2025 yılı itibarıyla, bu standartlar uluslararası düzeyde kabul görmeye başlamış ve birçok büyük ekonomide zorunlu veya gönüllü uygulama süreçleri başlamıştır. Türkiye'de de Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) gibi düzenleyici kurumların bu standartları benimseme veya uyum sağlama yönündeki çalışmaları hızlanmıştır. Bu, şirketler için sürdürülebilirlik ve iklim risklerini proaktif bir şekilde yönetme ve raporlama zorunluluğunu beraberinde getirmektedir.

IFRS‑S1/S2 (Sustainability/Climate) Nasıl Çalışır?

IFRS S1 ve S2 standartlarının işleyişi, şirketlerin sürdürülebilirlik ve iklimle ilgili verilerini sistematik bir şekilde toplamalarını, analiz etmelerini ve raporlamalarını içermektedir. Bu süreç, İSG perspektifinden de büyük önem taşımaktadır.

Temel Adımlar ve 2025 Yaklaşımları:

1. Stratejik Değerlendirme: Şirketler, sürdürülebilirlik ve iklim değişikliğinin iş modelleri üzerindeki potansiyel etkilerini değerlendirmelidir. Bu, operasyonel süreçleri, tedarik zincirini ve çalışanların sağlığı üzerindeki riskleri de kapsar.
2. Risk ve Fırsat Analizi: Fiziksel ve geçiş risklerinin yanı sıra, iklim değişikliğine uyum ve azaltım stratejilerinin getireceği fırsatların belirlenmesi önemlidir. Örneğin, enerji verimliliği yatırımları hem maliyetleri düşürebilir hem de çalışanlar için daha güvenli bir çalışma ortamı sağlayabilir.
3. Veri Toplama ve Yönetimi: Güvenilir ve karşılaştırılabilir verilerin toplanması kritik öneme sahiptir. Bu, enerji tüketimi, sera gazı emisyonları, atık yönetimi, su kullanımı gibi çevresel metriklerin yanı sıra, iş kazaları, meslek hastalıkları ve çalışanların iklim değişikliği kaynaklı sağlık risklerine maruziyeti gibi İSG verilerini de içerebilir. 2025 itibarıyla, dijitalleşme ve veri analitiği araçları bu süreçte daha yaygın kullanılacaktır.
4. Raporlama: Toplanan veriler, IFRS S1 ve S2'nin gerektirdiği formatlarda raporlanmalıdır. Bu raporlar, finansal tablolarla birlikte sunulmalı ve yatırımcılar ile diğer paydaşlara açıkça iletilmelidir.

Yasal Zorunluluklar ve Mevzuat

IFRS S1 ve S2 standartlarının uygulanması, hem ulusal hem de uluslararası düzeyde yasal zorunluluklar getirmektedir. Bu zorunluluklar, şirketlerin şeffaflık ve hesap verebilirlik ilkelerine uymasını sağlamayı amaçlar.

• Uluslararası Düzenlemeler: ISSB'nin bu standartları yayımlaması, küresel finansal piyasalarda bir uyum süreci başlatmıştır. Birçok ülke, bu standartları kendi ulusal mevzuatlarına entegre etme veya bunlara uyum sağlama yoluna gitmektedir. 2025 yılı, bu entegrasyonun hızlandığı bir yıl olmaktadır.
• Ulusal Mevzuat (Türkiye Örneği): Türkiye'de Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), sürdürülebilirlik raporlaması konusunda adımlar atmış olup, IFRS S1 ve S2 gibi uluslararası standartların benimsenmesi veya uyum sağlanması beklenmektedir. Bu durum, özellikle halka açık şirketler için raporlama yükümlülüklerini artıracaktır.
• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve İlgili Yönetmelikler: IFRS S1 ve S2'nin gerektirdiği risk değerlendirmeleri ve raporlamalar, 6331 Sayılı Kanun kapsamında zaten var olan iş sağlığı ve güvenliği risk yönetimi süreçleriyle örtüşmektedir. İklim değişikliğinin işyerindeki risklere (örneğin, aşırı sıcaklıklar, hava kirliliği, doğal afetler) etkilerinin değerlendirilmesi, bu kanunların ruhuna uygun bir yaklaşımdır. Şirketlerin, iklim değişikliğinin çalışan sağlığı ve güvenliği üzerindeki potansiyel etkilerini de bu raporlamalara dahil etmesi, mevzuata uyumu güçlendirecektir.

Kimler İçin Gereklidir?

IFRS S1 ve S2 standartları, başlangıçta büyük ölçekli ve halka açık şirketleri hedeflese de, etkileri ve uygulanma alanları giderek genişlemektedir. 2025 yılı itibarıyla, bu standartlara uyum sağlaması beklenen başlıca gruplar şunlardır:

• Halka Açık Şirketler: Sermaye piyasalarında işlem gören, yatırımcıları ve paydaşları için şeffaf bilgi sağlamakla yükümlü olan şirketler.
• Finansal Kuruluşlar: Bankalar, sigorta şirketleri ve yatırım fonları gibi, sürdürülebilirlik ve iklimle ilgili riskleri portföylerinde yönetmek ve raporlamak durumunda olan kurumlar.
• Büyük ve Orta Ölçekli İşletmeler (KOBİ'ler): Tedarik zincirlerinin bir parçası olarak, büyük şirketlerin raporlama gerekliliklerini yerine getirmek amacıyla bu standartlara uyum sağlamak zorunda kalabilirler.
• Kamu Kurumları ve Belediyeler: Sürdürülebilirlik hedeflerini gerçekleştirmek ve iklim değişikliğiyle mücadelede öncü rol oynamak isteyen kamu kuruluşları da bu standartları benimseyebilir.
• Uluslararası Faaliyet Gösteren Şirketler: Faaliyet gösterdikleri ülkelerdeki raporlama gerekliliklerine uyum sağlamak için bu standartları uygulamaları gerekebilir.

İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) Uzmanları: İSG uzmanları, bu standartların uygulanmasında kritik bir role sahiptir. İklim değişikliğinin iş sağlığı ve güvenliği üzerindeki etkilerini (örneğin, ısı stresi, solunum yolu hastalıkları, aşırı hava olayları kaynaklı kazalar) değerlendirerek, şirketlerin risk analizlerini ve raporlamalarını desteklemeleri beklenmektedir.

Avantajları ve Faydaları

IFRS S1 ve S2 standartlarının benimsenmesi, şirketlere sadece yasal bir uyumluluk sağlamanın ötesinde, birçok stratejik ve operasyonel avantaj sunmaktadır. 2025 sonrası dönemde bu faydalar daha da belirginleşecektir.

• Artan Yatırımcı Güveni: Şeffaf ve standartlaştırılmış raporlama, yatırımcıların şirketleri daha iyi anlamasını sağlar, bu da sermayeye erişimi kolaylaştırır ve maliyetleri düşürebilir.
• Risk Yönetiminin Güçlenmesi: İklim değişikliği ve sürdürülebilirlik risklerinin proaktif olarak belirlenmesi ve yönetilmesi, olası finansal kayıpları önler ve operasyonel sürekliliği sağlar.
• İyileştirilmiş İtibar ve Marka Değeri: Sürdürülebilirlik konusunda sorumlu davranan şirketler, tüketiciler, çalışanlar ve toplum nezdinde daha olumlu bir imaja sahip olur.
• Operasyonel Verimlilik: Enerji verimliliği, atık azaltma gibi sürdürülebilirlik uygulamaları, doğrudan maliyet tasarrufu sağlar.
• Yenilikçilik ve Rekabet Avantajı: Sürdürülebilirlik odaklı stratejiler, yeni ürün ve hizmet geliştirme, yeni pazarlara açılma fırsatları yaratır.
• Yasal Uyum ve Düzenleyici İlişkiler: Mevcut ve gelecekteki düzenlemelere uyum, olası cezai yaptırımları ve hukuki sorunları engeller.
• Çalışan Bağlılığı ve Yetenek Çekimi: Sürdürülebilirlik bilinci yüksek şirketler, çalışanlar için daha çekici hale gelir ve yetenekli personelin elde tutulmasını kolaylaştırır.