Ağrı Bilim Temelli Hedefler: Sürdürülebilirlik ve İklim Değişikliği Mücadelesinde Yeni Dönem (2025)

Günümüzün en acil küresel sorunlarından biri olan iklim değişikliği, iş dünyası için hem ciddi riskler hem de köklü dönüşüm fırsatları sunmaktadır. Bu dönüşümün merkezinde ise Bilim Temelli Hedefler (Science Based Targets - SBT) yer almaktadır. 2025 yılı itibarıyla sürdürülebilirlik stratejilerini iklim eylemiyle entegre etmek isteyen firmalar için SBT'ler, bilimsel verilerle desteklenen, ölçülebilir ve gerçekçi bir yol haritası sunar. Bu hedefler, sadece çevresel etkiyi azaltmakla kalmaz, aynı zamanda marka değerini yükseltir, operasyonel verimliliği artırır ve geleceğe yönelik rekabet avantajı sağlar. Hedef kitlemiz, sürdürülebilirlik taahhütlerini somutlaştırmak, yasal düzenlemelere uyum sağlamak ve paydaşlarının beklentilerini karşılamak isteyen tüm işletmelerdir. 2025'in güncel ekonomik ve çevresel koşulları göz önüne alındığında, SBT'lere uyum sağlamak artık bir seçenek değil, bir zorunluluk haline gelmiştir.

Bilim Temelli Hedefler (SBT) Nedir?

Bilim Temelli Hedefler (SBT), şirketlerin sera gazı emisyonlarını azaltma çabalarının, küresel ısınmayı Paris Anlaşması'nın belirlediği sınırlar (sanayi öncesi seviyelere göre 1.5°C veya 2°C'nin altında tutulması) ile uyumlu hale getirilmesini amaçlayan bir girişimdir. Bu hedefler, uluslararası kabul görmüş bilimsel modeller kullanılarak belirlenir ve her şirketin kendi sektöründeki ve operasyonel ölçeğindeki özel durumunu dikkate alır. SBT'ler, sadece genel emisyon azaltımı vaatlerinden farklı olarak, bilimsel gerçeklere dayanır ve belirli bir zaman çizelgesi içinde somut sonuçlar hedefler. 2025 itibarıyla, SBT'lerin benimsenme oranı hızla artmakta, bu da küresel ölçekte daha geniş bir kurumsal iklim eylemi taahhüdünü göstermektedir. SBT Girişimi (Science Based Targets initiative - SBTi) tarafından onaylanan hedefler, şirketlerin güvenilirliğini ve şeffaflığını artırır.

• Temel Amaç: Küresel sıcaklık artışını Paris Anlaşması hedefleriyle uyumlu hale getirmek.
• Bilimsel Dayanak: En güncel iklim bilimi verilerine ve modellerine dayanır.
• Ölçülebilirlik: Belirlenen hedefler, düzenli olarak izlenir ve raporlanır.
• Gönüllülük Esası: Şirketlerin kendi istekleriyle belirlediği, ancak giderek artan bir şekilde beklenti haline gelen bir standarttır.

Bilim Temelli Hedefler Nasıl Çalışır?

Bilim Temelli Hedefler belirleme süreci, dikkatli bir analiz, stratejik planlama ve sürekli izleme gerektirir. Temel adımlar, şirketin mevcut sera gazı emisyonlarının (Kapsam 1, 2 ve 3) detaylı bir şekilde envanterinin çıkarılmasıyla başlar. Ardından, SBT Girişimi'nin belirlediği metodolojilere uygun olarak, şirketin küresel iklim hedeflerine ulaşmasına katkıda bulunacak emisyon azaltım oranları belirlenir. Bu oranlar, şirketin sektörüne, büyüklüğüne ve başlangıç ​​noktasına göre farklılık gösterebilir. 2025 yılına gelindiğinde, bu süreçler daha da rafine edilmiş ve dijital araçlar aracılığıyla daha erişilebilir hale gelmiştir. Şirketler, belirledikleri hedefleri SBTi'ye sunarak doğrulatırlar ve bu hedeflere ulaşmak için somut eylem planları oluştururlar.

• 1. Adım: Emisyon Envanteri: Kapsam 1 (doğrudan emisyonlar), Kapsam 2 (satın alınan enerji kaynaklı emisyonlar) ve Kapsam 3 (tedarik zinciri, ürün kullanımı vb. dolaylı emisyonlar) belirlenir.
• 2. Adım: Hedef Belirleme: Bilimsel modeller ve SBTi yönergeleri kullanılarak, 2030, 2040 veya 2050 gibi uzun vadeli hedefler belirlenir.
• 3. Adım: SBTi'ye Sunum: Belirlenen hedefler, SBT Girişimi tarafından incelenir ve onaylanır.
• 4. Adım: Uygulama ve İzleme: Hedeflere ulaşmak için stratejiler geliştirilir ve ilerleme düzenli olarak raporlanır.

Yasal Zorunluluklar ve Mevzuat

Türkiye'de ve global ölçekte, iklim değişikliğiyle mücadele ve sürdürülebilirlik alanındaki mevzuat hızla gelişmektedir. 2025 ve sonrasında, işletmelerin çevresel etkilerini yönetme ve azaltma yönündeki yasal yükümlülükleri artacaktır. 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, doğrudan iklim değişikliğiyle ilgili olmasa da, işyerlerinin çevresel risklerini yönetmesi ve çalışanların sağlığını koruması prensibini benimser. Ulusal ve uluslararası düzeyde çeşitli yönetmelikler ve taahhütler (örn. Avrupa Birliği'nin Yeşil Mutabakatı, BM Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları) şirketleri daha proaktif olmaya teşvik etmektedir. Özellikle büyük ölçekli işletmeler için, sürdürülebilirlik raporlaması ve emisyon azaltımına yönelik düzenlemeler 2025 itibarıyla daha somut hale gelmektedir. Bilim Temelli Hedefler, bu yasal çerçevelere uyum sağlamanın yanı sıra, olası gelecekteki düzenlemelere karşı hazırlıklı olmayı da kolaylaştırır.

• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu: İş sağlığı ve güvenliği ile ilgili genel çerçeveyi belirler, çevresel risklerin yönetilmesini de kapsayabilir.
• Ulusal Sürdürülebilirlik Stratejileri: Türkiye'nin de dahil olduğu birçok ülke, sürdürülebilirlik ve iklim değişikliğiyle mücadele konusunda ulusal stratejiler ve eylem planları yayınlamaktadır.
• Uluslararası Anlaşmalar ve Düzenlemeler: Paris Anlaşması, BM Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları, AB Yeşil Mutabakatı gibi uluslararası normlar, şirketleri emisyon azaltımı ve sürdürülebilirlik konusunda daha fazla adım atmaya teşvik etmektedir.
• Sektörel Düzenlemeler: Belirli sektörlerde (örn. enerji, sanayi) emisyon sınırlandırmaları ve raporlama gereklilikleri gelecekte daha da sıkılaşacaktır.

Kimler İçin Gereklidir?

Bilim Temelli Hedefler, başlangıçta büyük ölçekli ve küresel faaliyet gösteren şirketler için daha yaygın olsa da, 2025 itibarıyla KOBİ'ler (Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmeler) dahil olmak üzere tüm sektörlerdeki işletmeler için giderek daha önemli hale gelmektedir. Hedef kitlesi geniş bir yelpazeyi kapsar:

• Büyük Ölçekli Şirketler: Kurumsal itibarlarını güçlendirmek, yatırımcı beklentilerini karşılamak ve küresel pazarlardaki rekabet güçlerini artırmak isteyenler.
• KOBİ'ler: Tedarik zincirlerinde yer aldıkları büyük firmaların sürdürülebilirlik beklentilerini karşılamak, verimliliklerini artırmak ve yeni pazarlara açılmak isteyenler.
• Kamu Kurumları ve Belediyeler: Toplumsal sorumluluklarını yerine getirmek ve yerel düzeyde iklim direncini artırmak isteyenler.
• Sürdürülebilirlik Odaklı Yatırımcılar: Yatırımlarını çevresel, sosyal ve yönetişim (ESG) kriterlerine uygun şirketlere yönlendiren yatırımcıların taleplerini karşılamak isteyenler.
• İnovasyon ve Teknoloji Firmaları: Sürdürülebilirlik çözümleri geliştiren ve bu alanda öncü olmak isteyenler.

Avantajları ve Faydaları

Bilim Temelli Hedefler belirlemek ve uygulamak, işletmeler için çok sayıda stratejik ve operasyonel fayda sağlar. Bu faydalar, sadece çevresel etkilerin azaltılmasıyla sınırlı kalmayıp, aynı zamanda finansal performansı ve marka değerini de olumlu yönde etkiler. 2025 itibarıyla bu avantajlar daha da belirginleşmiş durumdadır.

• Artan Rekabet Gücü: Sürdürülebilirlik alanında öncü olmak, rakiplerden ayrışmayı ve pazarda fark yaratmayı sağlar.
• Maliyet Tasarrufu: Enerji verimliliği, atık azaltımı ve kaynak optimizasyonu sayesinde operasyonel maliyetlerde önemli düşüşler elde edilir.
• İnovasyon ve Verimlilik: Sürdürülebilirlik hedeflerine ulaşma çabası, yeni teknolojilerin ve süreçlerin benimsenmesini teşvik ederek verimliliği artırır.
• Marka İtibarı ve Güveni: Tüketiciler, çalışanlar ve yatırımcılar nezdinde olumlu bir marka imajı oluşturur ve güveni pekiştirir.
• Yatırımcı İlişkileri: ESG odaklı yatırımcıların dikkatini çeker ve sermayeye erişimi kolaylaştırır.
• Yasal Uyum ve Risk Yönetimi: Gelecekteki olası düzenlemelere karşı hazırlıklı olmayı sağlar, çevresel riskleri yönetmeye yardımcı olur.
• Çalışan Bağlılığı: Çevreye duyarlı bir şirkette çalışmak, çalışanların motivasyonunu ve bağlılığını artırır.