Kurucaşile, Bartın SBTi Hedef Doğrulama: Geleceğe Yatırım, Sürdürülebilir Bir Dünya

Küresel iklim değişikliği, günümüzün en acil sorunlarından biri olarak karşımıza çıkarken, işletmelerin sürdürülebilirlik stratejilerini bilimsel temellere dayandırması kaçınılmaz hale gelmiştir. Bu noktada, **SBTi (Bilim Temelli Hedefler Girişimi) hedef doğrulama** süreci, şirketlerin sera gazı emisyonlarını azaltma taahhütlerini Paris Anlaşması'nın hedefleriyle uyumlu hale getirmeleri için kritik bir mekanizma sunmaktadır. 2025 yılı itibarıyla, iklim değişikliğiyle mücadeledeki kararlılığın ve şeffaflığın göstergesi olarak SBTi hedef doğrulama, işletmeler için hem operasyonel hem de stratejik bir öncelik haline gelmiştir. Bu rehber, SBTi hedef doğrulamanın ne olduğunu, neden önemli olduğunu, nasıl uygulandığını ve 2025 itibarıyla değişen yasal ve sektörel beklentileri detaylı bir şekilde ele almaktadır. İş sağlığı ve güvenliği (İSG) alanındaki uzmanlığımızla, sürdürülebilirlik yolculuğunuzda size rehberlik etmeyi amaçlıyoruz.

SBTi Hedef Doğrulama Nedir?

SBTi (Science Based Targets initiative - Bilim Temelli Hedefler Girişimi), şirketlerin iklim değişikliğiyle mücadele kapsamında belirledikleri emisyon azaltım hedeflerinin, mevcut bilimsel verilere ve Paris Anlaşması'nın küresel sıcaklık artışını 1.5°C ile sınırlama hedefine uygunluğunu değerlendiren bağımsız bir girişimdir. SBTi hedef doğrulama, bir şirketin belirlediği net sıfır veya kısa/uzun vadeli emisyon azaltım hedeflerinin, iklim bilimi tarafından belirlenen eşiklere ulaşıp ulaşmadığını teyit etme sürecidir. 2025 yılı itibarıyla, bu doğrulama, şirketlerin iklim konusundaki samimiyetini ve stratejik vizyonunu ortaya koyan en güçlü göstergelerden biri olarak kabul edilmektedir. Doğrulama süreci, şirketlerin küresel ısınmayı durdurma çabalarına somut ve ölçülebilir katkılar sağlamasını teşvik eder.

SBTi Hedef Doğrulama Sürecinin Temel Unsurları (2025 Güncel Bakış Açısı):

• Bilimsel Uyumluluk: Belirlenen hedeflerin, güncel iklim bilimi projeksiyonları ve küresel emisyon bütçeleri ile uyumlu olması.
• Kapsamlılık: Şirketin tüm operasyonel alanlarını (Kapsam 1, 2 ve 3 emisyonları) kapsayan hedefler belirlemesi.
• Zaman Çizelgesi: Hedeflerin, kısa (5-10 yıl) ve uzun vadeli (genellikle 2050'ye kadar) zaman dilimlerini içermesi.
• Şeffaflık: Hedeflerin ve ilerlemenin kamuoyu ile açıkça paylaşılması.
• Bağımsız Doğrulama: Hedeflerin, SBTi tarafından belirlenen standartlara göre bağımsız bir otorite tarafından değerlendirilmesi.

SBTi Hedef Doğrulama Nasıl Çalışır?

SBTi hedef doğrulama süreci, şirketlerin iklim değişikliğiyle mücadelede somut adımlar atmasını sağlamak üzere tasarlanmış yapılandırılmış bir yaklaşımdır. 2025 itibarıyla bu süreç, daha da detaylı ve sıkı denetimlerle ilerlemektedir. Şirketler öncelikle kendi sera gazı emisyonlarını kapsamlı bir şekilde ölçmekle başlar. Ardından, bu emisyonları azaltmaya yönelik, bilimsel verilere dayanan hedefler belirlerler. Bu hedefler, SBTi'nin belirlediği metodolojilere uygun olarak hazırlanır. Daha sonra, hazırlanan hedefler ve bu hedeflere ulaşmak için oluşturulan stratejiler SBTi'ye sunulur. SBTi'nin uzman ekibi tarafından yapılan değerlendirme sonucunda, hedeflerin bilimsel temellere dayanıp dayanmadığı, Paris Anlaşması'nın hedefleriyle uyumlu olup olmadığı incelenir. Onaylanan hedefler kamuoyu ile paylaşılır ve şirketler, belirlenen zaman çizelgeleri dahilinde ilerlemelerini raporlamakla yükümlü olur.

SBTi Doğrulama Süreci Adımları (2025):

1. Taahhüt Beyanı: Şirketin SBTi'ye katılım taahhüdünde bulunması.
2. Emisyon Envanteri Oluşturma: Kapsam 1, 2 ve 3 emisyonlarının detaylı bir şekilde belirlenmesi.
3. Hedef Belirleme: Bilimsel verilere dayalı kısa ve uzun vadeli emisyon azaltım hedeflerinin tanımlanması.
4. SBTi'ye Başvuru: Belirlenen hedeflerin ve stratejilerin SBTi'ye sunulması.
5. Bağımsız Değerlendirme: SBTi uzmanları tarafından hedeflerin bilimsel uygunluğunun incelenmesi.
6. Hedef Onayı ve İlanı: Onaylanan hedeflerin kamuoyu ile paylaşılması.
7. İlerleme Raporlaması: Belirlenen periyotlarda ilerlemenin raporlanması ve doğrulanması.

Yasal Zorunluluklar ve Mevzuat (2025 Güncel Durum)

2025 yılı itibarıyla, küresel ve ulusal düzeyde iklim değişikliğiyle mücadeleye yönelik yasal düzenlemeler ve mevzuat çalışmaları hız kazanmıştır. SBTi hedef doğrulama, doğrudan bir yasal zorunluluk olmasa da, birçok ülkede ve sektörde dolaylı olarak şirketleri bu yönde teşvik eden veya gerektiren düzenlemeler yürürlüğe girmiştir veya girmesi beklenmektedir. Özellikle Avrupa Birliği'nin sürdürülebilirlik raporlama direktifleri (CSRD gibi), şirketlerin iklimle ilgili riskleri ve fırsatları hakkında şeffaf bilgi sunmasını zorunlu kılmaktadır. Bu raporlamalar kapsamında, bilimsel temelli emisyon azaltım hedeflerine sahip olmak, şirketlerin kredibilitesini artırmakta ve yatırımcılar nezdinde önemli bir avantaj sağlamaktadır. Türkiye'de ise 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve ilgili yönetmelikler, işverenlerin çalışanların sağlığı ve güvenliği için gerekli önlemleri almasını emretmektedir. İklim değişikliğinin yaratacağı riskler (aşırı hava olayları, sağlık sorunları vb.) de bu kapsamda değerlendirilerek, işverenlerin risk değerlendirmelerini güncellemeleri ve gerekli önlemleri almaları gerekmektedir. SBTi doğrulama, bu risklerin proaktif bir şekilde yönetilmesine ve şirketin uzun vadeli dayanıklılığının artırılmasına katkı sağlar.

2025 Yılında Öne Çıkan Mevzuat ve Beklentiler:

• AB Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları (ESRS): Şirketlerin iklim hedeflerini ve ilerlemelerini detaylı raporlaması.
• Karbon Fiyatlandırma Mekanizmaları: Emisyonların maliyetlendirilmesi ve azaltım teşvikleri.
• Yeşil Finansman ve Yatırım Kriterleri: Yatırımcıların, iklim hedeflerini doğrulamış şirketlere öncelik vermesi.
• Ulusal İklim Kanunları ve Stratejileri: Ülkelerin kendi emisyon azaltım hedeflerini belirlemesi ve şirketleri bu hedeflere uyum sağlamaya teşvik etmesi.
• 6331 Sayılı Kanun ve İklim Riskleri: İş sağlığı ve güvenliği kapsamında iklim değişikliğinin potansiyel etkilerinin değerlendirilmesi.

Kimler İçin Gereklidir?

SBTi hedef doğrulama, iklim değişikliğiyle mücadelede proaktif bir rol üstlenmek isteyen ve sürdürülebilirlik stratejilerini bilimsel temellere oturtmayı hedefleyen tüm şirketler için gereklidir. Bu kapsamda:

• Büyük Ölçekli Şirketler: Küresel operasyonları olan, büyük karbon ayak izine sahip ve paydaşları tarafından sürdürülebilirlik konusunda yüksek beklentilere sahip şirketler.
• Sürdürülebilirlik Liderleri: İklim değişikliğiyle mücadelede öncü olmak isteyen ve sektörlerine ilham vermek isteyen şirketler.
• Yatırımcı ve Finans Kuruluşları: Portföylerindeki şirketlerin iklim risklerini ve fırsatlarını yönettiğinden emin olmak isteyen yatırımcılar ve finans kuruluşları.
• Tedarik Zinciri Üstündeki Şirketler: Büyük şirketlerin tedarik zincirlerinin bir parçası olan ve büyük firmaların sürdürülebilirlik beklentilerine uyum sağlaması gereken firmalar.
• Küresel Pazarda Faaliyet Gösterenler: Uluslararası pazarlarda rekabet avantajı elde etmek ve uluslararası standartlara uyum sağlamak isteyen şirketler.
• İnovasyon ve Teknoloji Şirketleri: Sürdürülebilir çözümler geliştiren ve bu çözümlerin çevresel etkisini bilimsel olarak kanıtlamak isteyen firmalar.

2025 itibarıyla, iklim değişikliğiyle ilgili artan kamuoyu bilinci ve düzenleyici baskılar göz önüne alındığında, SBTi hedef doğrulaması artık yalnızca "lider" şirketlerin değil, tüm sorumlu işletmelerin gündeminde olması gereken bir süreçtir.

Avantajları ve Faydaları

SBTi hedef doğrulama süreci, şirketlere hem kısa hem de uzun vadede önemli avantajlar ve faydalar sağlamaktadır. Bu faydalar, operasyonel verimlilikten marka değerine, finansal performanstan çalışan motivasyonuna kadar geniş bir yelpazeyi kapsamaktadır.

SBTi Hedef Doğrulamanın Başlıca Avantajları:

• Artan İtibarı ve Marka Değeri: İklim değişikliğiyle mücadelede somut adımlar atan şirketler, paydaşlar nezdinde güvenilir ve sorumlu bir imaj çizer. Bu durum, marka sadakatini ve müşteri bağlılığını artırır.
• Rekabet Avantajı: Sürdürülebilirlik trendlerinin yükselmesiyle birlikte, SBTi doğrulanmış hedeflere sahip olmak, rakipler karşısında önemli bir fark yaratır ve yeni iş fırsatları doğurur.
• Yatırımcı Çekiciliği: Finansal kuruluşlar ve yatırımcılar, çevresel, sosyal ve yönetişim (ESG) faktörlerine giderek daha fazla önem vermektedir. SBTi hedeflerine sahip şirketler, yatırımcılar için daha cazip hale gelir.
• Maliyet Tasarrufu: Enerji verimliliği, atık azaltımı ve kaynakların daha etkin kullanımı gibi sürdürülebilirlik uygulamaları, operasyonel maliyetlerde önemli düşüşlere yol açar.
• Risk Yönetimi: İklim değişikliğinin getireceği fiziksel ve finansal risklere karşı hazırlıklı olmayı sağlar. Düzenleyici değişikliklere ve pazar taleplerine daha kolay uyum sağlanır.
• İnovasyon ve Verimlilik: Emisyonları azaltma çabaları, şirketleri daha yenilikçi çözümler bulmaya ve süreçlerini daha verimli hale getirmeye teşvik eder.
• Çalışan Bağlılığı ve Yetenek Çekme: Sürdürülebilirlik odaklı bir şirket kültürü, çalışanların motivasyonunu artırır ve yetenekli profesyonelleri şirkete çeker.
• Piyasa Erişimi: Bazı sektörlerde ve ihalelerde, sürdürülebilirlik sertifikaları ve doğrulanmış iklim hedefleri, piyasaya erişim için ön koşul haline gelebilir.