Diyarbakır CSRD Uyum Planı: Sürdürülebilirlik Raporlamasında Yeni Dönem

Küresel sürdürülebilirlik ve iklim değişikliği gündeminde yaşanan hızlı gelişmeler, şirketlerin raporlama standartlarını yeniden şekillendirmektedir. Avrupa Birliği'nin (AB) Kurumsal Sürdürülebilirlik Raporlama Direktifi (CSRD), bu dönüşümün en önemli yapı taşlarından biridir. CSRD uyum planı, şirketlerin bu yeni ve kapsamlı raporlama yükümlülüklerini yerine getirmeleri için izlemeleri gereken stratejik yol haritasını ifade eder. 2025 yılı itibarıyla yürürlüğe giren ve AB üyesi ülkelerdeki büyük şirketleri kapsayan CSRD, sadece finansal bilgilerin değil, aynı zamanda çevresel, sosyal ve yönetişim (ÇSY/ESG) etkilerinin de şeffaf ve karşılaştırılabilir bir şekilde raporlanmasını zorunlu kılmaktadır. Bu, şirketlerin iklim değişikliğiyle mücadeledeki rollerini ve sürdürülebilirlik performanslarını daha derinlemesine analiz etmelerini ve kamuoyuna açıklamalarını gerektirir. Bu rehber, isgteklif.com olarak, 2025 ve sonrası için güncel bilgilerle CSRD uyum planının ne olduğunu, neden önemli olduğunu, nasıl oluşturulduğunu ve firmalar için ne gibi avantajlar sunduğunu detaylı bir şekilde ele alacaktır.

CSRD Uyum Planı Nedir?

CSRD uyum planı, şirketlerin Avrupa Birliği'nin Kurumsal Sürdürülebilirlik Raporlama Direktifi'nin (CSRD) gerektirdiği kapsamlı sürdürülebilirlik raporlaması standartlarına entegre olmalarını sağlamak amacıyla hazırlanan stratejik bir yol haritasıdır. Bu plan, şirketlerin sadece finansal performanslarını değil, aynı zamanda çevresel, sosyal ve yönetişim (ÇSY/ESG) alanlarındaki etkilerini de uluslararası kabul görmüş standartlara uygun olarak raporlamasını hedefler. 2025 yılından itibaren kademeli olarak yürürlüğe giren CSRD, şirketlerin raporlarının güvenilirliğini artırmak, yatırımcılar ve diğer paydaşlar için daha şeffaf bir bilgi akışı sağlamak ve sürdürülebilirlik performanslarını karşılaştırılabilir hale getirmek amacıyla tasarlanmıştır. Uyum planı, mevcut durum analizi, hedef belirleme, veri toplama mekanizmalarının kurulması, raporlama standartlarının (örneğin, Avrupa Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları - ESRS) benimsenmesi ve iç kontrol sistemlerinin güçlendirilmesi gibi adımları içerir. Bu süreç, şirketlerin iklim değişikliğiyle mücadeledeki etkilerini ölçmek, sürdürülebilirlik risklerini yönetmek ve sürdürülebilir iş modelleri geliştirmek için kritik öneme sahiptir.

CSRD Uyum Planı Nasıl Çalışır?

CSRD uyum planı, şirketlerin bu kapsamlı raporlama yükümlülüklerini sistematik ve etkin bir şekilde yerine getirmeleri için adım adım ilerleyen bir süreçtir. 2025 ve sonrası için bu süreç şu temel aşamalardan oluşur:

• Mevcut Durum Analizi ve Kapsam Belirleme: Şirketin mevcut sürdürülebilirlik raporlama pratikleri, veri toplama sistemleri ve ÇSY/ESG performansının detaylı bir analizi yapılır. Hangi raporlama standartlarının (ESRS) uygulanacağı ve raporlamanın kapsamı (hangi konuların kapsanacağı) belirlenir.
• Çift Maddilik Analizi (Double Materiality Assessment): Şirketin faaliyetlerinin hem çevre ve toplum üzerindeki etkileri hem de iklim değişikliği ve diğer sürdürülebilirlik faktörlerinin şirket üzerindeki finansal etkileri değerlendirilir. Bu, raporlanması gereken en kritik konuların belirlenmesini sağlar.
• Veri Toplama ve Yönetim Sistemlerinin Kurulması: Çift Maddilik analizinde belirlenen kritik konularla ilgili güvenilir ve doğrulanabilir verilerin toplanması için sistemler oluşturulur. Bu, hem operasyonel hem de stratejik verileri kapsar.
• ESRS Standartlarına Uygun Raporlama Yapısı Oluşturma: Avrupa Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları (ESRS) gerekliliklerine uygun olarak raporun içeriği, formatı ve sunumu planlanır. Bu, genellikle dijital olarak makine tarafından okunabilir formatta (XBRL) raporlamayı içerir.
• İç Kontrol ve Güvence Mekanizmaları: Raporlanan bilgilerin doğruluğunu ve güvenilirliğini sağlamak için güçlü iç kontrol sistemleri kurulur ve bağımsız güvence (denetim) süreçleri için hazırlık yapılır.
• Teknolojik Altyapı ve Eğitim: Veri toplama, analiz ve raporlama süreçlerini destekleyecek teknolojik altyapı yatırımları yapılır ve ilgili personelin CSRD ve ESRS konularında eğitilmesi sağlanır.
• Sürekli İyileştirme ve Güncelleme: Uyum planı, mevzuat değişiklikleri ve şirket performansındaki gelişimlere göre düzenli olarak gözden geçirilir ve güncellenir.

Yasal Zorunluluklar ve Mevzuat

CSRD, Avrupa Birliği'nde faaliyet gösteren veya AB pazarına önemli ölçüde etki eden şirketler için önemli yasal zorunluluklar getirmektedir. 2025 itibarıyla bu zorunluluklar daha geniş bir şirket grubunu kapsamaya başlamıştır. Temel yasal dayanaklar ve gereklilikler şunlardır:

• Kurumsal Sürdürülebilirlik Raporlama Direktifi (CSRD): Şirketlerin sürdürülebilirlik bilgilerini finansal raporları ile birlikte sunmalarını zorunlu kılar.
• Avrupa Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları (ESRS): CSRD'nin teknik detaylarını oluşturan ve raporlamanın nasıl yapılacağını belirleyen standartlardır. ESRS, genel ilkeleri ve sektörel özel konuları kapsayan geniş bir çerçeve sunar.
• Bağımsız Güvence: Raporlanan sürdürülebilirlik bilgilerinin doğruluğunu ve güvenilirliğini teyit etmek için bağımsız bir denetim zorunluluğu getirilmiştir. Bu, raporların yatırımcılar ve kamuoyu nezdindeki güvenilirliğini artırmayı hedefler.
• Dijital Raporlama: Raporların makine tarafından okunabilir bir formatta (XBRL) sunulması gerekmektedir. Bu, verilerin daha kolay analiz edilmesini ve karşılaştırılmasını sağlar.
• Genişletilmiş Kapsam: CSRD, daha önce Sürdürülebilirlik Raporlama Direktifi (NFRD) kapsamında olmayan pek çok şirketi de kapsama almıştır. Bu, halka açık şirketler, büyük özel şirketler ve belirli büyüklükteki sektör oyuncularını içerir.
• Türkiye'deki Yansımaları: Türkiye'de doğrudan CSRD mevzuatı olmasa da, AB ile ticari ilişkileri olan ve AB pazarına ürün/hizmet sunan Türk şirketleri için bu standartlara uyum, pazar erişimi ve rekabet avantajı açısından kritik hale gelmektedir. Ayrıca, Türkiye'nin de kendi sürdürülebilirlik raporlama çerçevesini geliştirme potansiyeli göz önüne alındığında, şimdiden hazırlıklı olmak önemlidir.

Kimler İçin Gereklidir?

CSRD uyum planı, Avrupa Birliği'nde belirli büyüklükteki ve yapıştaki şirketler için zorunludur. 2025 yılından itibaren geçerli olan ve kademeli olarak yürürlüğe giren bu zorunluluklar, aşağıdaki şirket gruplarını kapsamaktadır:

• Büyük Şirketler: AB'de listelenmiş ve belirli bir sayıda çalışanı (genellikle 250'den fazla) ve finansal büyüklüğü (belirli bilanço ve ciro eşikleri) aşan şirketler.
• AB Dışındaki Büyük Şirketler: AB içinde belirli bir ciro eşiğini aşan iştirakleri veya şubeleri bulunan AB dışı şirketler.
• Listelenmiş KOBİ'ler: AB'de listelenmiş ancak belirli büyüklükteki büyük şirketler kapsamına girmeyen KOBİ'ler (bunlar için daha esnek bir geçiş süreci öngörülebilir).
• Belirli Sektör Oyuncuları: CSRD, belirli sektörlerde faaliyet gösteren ve sürdürülebilirlik açısından yüksek etkiye sahip olabilecek şirketleri de kapsayabilir.

Türkiye'de doğrudan CSRD mevzuatı bulunmamaktadır. Ancak, AB pazarında faaliyet gösteren veya AB ile iş yapan Türk şirketlerinin, bu direktife uyum sağlamaları hem pazar erişimi hem de uluslararası rekabet gücü açısından büyük önem taşımaktadır. Bu şirketler, tedarik zincirlerinin bir parçası olarak veya doğrudan AB mevzuatına tabi olmasalar bile gönüllülük esasıyla uyum planları oluşturarak sürdürülebilirlik performanslarını güçlendirebilirler.

Avantajları ve Faydaları

CSRD uyum planı oluşturmak ve sürdürülebilirlik raporlamasını güçlendirmek, şirketlere sadece yasal bir gerekliliği yerine getirme değil, aynı zamanda önemli stratejik ve operasyonel faydalar sağlama potansiyeli taşır. 2025 ve sonrası için bu faydalar giderek daha belirgin hale gelmektedir:

• Artan Güvenilirlik ve Şeffaflık: Standartlaştırılmış ve doğrulanmış raporlama, paydaşların (yatırımcılar, müşteriler, çalışanlar, düzenleyiciler) şirkete olan güvenini artırır.
• Daha İyi Yatırımcı İlişkileri: Yatırımcılar, sürdürülebilirlik performansını giderek daha fazla yatırım kararlarında birincil faktör olarak dikkate almaktadır. CSRD uyumlu raporlama, sürdürülebilirlik odaklı yatırımcıları çekmeye yardımcı olur.
• Risk Yönetimi ve Dayanıklılık: İklim değişikliği ve diğer sürdürülebilirlik risklerinin daha iyi anlaşılması ve yönetilmesi, şirketin uzun vadeli dayanıklılığını artırır.
• Operasyonel Verimlilik: Kaynak kullanımı, enerji tüketimi ve atık yönetimi gibi alanlarda sürdürülebilirlik hedeflerine odaklanmak, maliyetleri düşürebilir ve operasyonel verimliliği artırabilir.
• İnovasyon ve Yeni İş Fırsatları: Sürdürülebilirlik trendleri, yeni ürün, hizmet ve iş modelleri için ilham kaynağı olabilir.
• Marka İmajı ve Müşteri Sadakati: Çevreye ve topluma duyarlı şirketler, tüketiciler tarafından daha fazla tercih edilmekte ve marka sadakati artmaktadır.
• Rekabet Avantajı: Sürdürülebilirlik konusunda proaktif davranan şirketler, rakiplerine göre daha güçlü bir konuma gelir ve pazar paylarını artırabilir.
• Yasal Uyum ve Cezalardan Kaçınma: Yasal gerekliliklere uyum sağlamak, olası para cezaları ve yasal yaptırımlardan kaçınmayı sağlar.