Iğdır Scope 2 Satın Alınan Enerji: Sürdürülebilirlik ve İklim Değişikliği Mücadelemizde Kritik Bir Adım

Günümüzün küresel iklim kriziyle mücadele ve sürdürülebilirlik hedeflerine ulaşma çabası, tüm sektörleri emisyonlarını azaltma konusunda daha proaktif olmaya yönlendirmektedir. Bu bağlamda, işletmelerin karbon ayak izlerini kapsamlı bir şekilde anlamaları ve yönetmeleri büyük önem taşımaktadır. İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) alanında 15 yılı aşkın deneyimimle, özellikle Scope 2 satın alınan enerji emisyonlarının yönetimi, sürdürülebilirlik stratejilerinin temel taşlarından birini oluşturmaktadır. 2025 yılı itibarıyla, bu alandaki yasal düzenlemeler ve uluslararası standartlar daha da sıkılaşırken, işletmelerin bu konuya stratejik yaklaşması hem çevresel sorumluluklarını yerine getirmeleri hem de rekabet avantajı elde etmeleri açısından kritik hale gelmiştir.

Bu rehber, Scope 2 satın alınan enerji kavramını detaylı bir şekilde açıklamak, 2025 ve sonrası güncel bilgileri sunmak, yasal zorunlulukları ve uygulama süreçlerini ele almak amacıyla hazırlanmıştır. Amacımız, işletmelerin bu karmaşık konuyu daha iyi anlamalarına, etkili yönetim stratejileri geliştirmelerine ve sürdürülebilirlik hedeflerine ulaşmalarına yardımcı olmaktır. Hedef kitlemiz, kurumsal sosyal sorumluluk bilincini artırmak, çevresel etkilerini minimize etmek ve geleceğe yönelik yatırımlarını daha sürdürülebilir kılmak isteyen tüm işletme yöneticileri, İSG profesyonelleri ve sürdürülebilirlik uzmanlarıdır.

Scope 2 Satın Alınan Enerji Nedir?

Scope 2, bir işletmenin faaliyetleri sonucunda doğrudan kendi kontrolü dışındaki kaynaklardan satın aldığı elektriğin, buharın, ısının veya soğutmanın üretimi sırasında ortaya çıkan sera gazı emisyonlarını ifade eder. Bu emisyonlar, işletmenin kendi tesislerinde değil, enerji tedarikçisinin üretim tesislerinde meydana gelir. Örneğin, bir fabrikanın elektrik şebekesinden aldığı elektriğin santrallerde üretimi sırasında oluşan emisyonlar Scope 2 kapsamındadır. 2025 itibarıyla, bu tür dolaylı emisyonların takibi ve raporlanması, küresel iklim değişikliğiyle mücadele çerçevesinde giderek daha fazla önem kazanmaktadır.

Scope 2 emisyonları, genellikle iki ana yöntemle hesaplanır:

• Konumsal Yöntem (Location-Based Method): Bu yöntemde, satın alınan elektriğin üretildiği coğrafi bölgenin ortalama emisyon yoğunluğu kullanılır. Örneğin, Türkiye'nin genel elektrik üretimindeki karbondioksit yoğunluğu dikkate alınır. Bu, genellikle en yaygın kullanılan ve daha basit hesaplanabilen yöntemdir.
• Piyasa Yöntemi (Market-Based Method): Bu yöntemde ise, işletmenin doğrudan satın aldığı enerjinin kaynağına (örneğin, yenilenebilir enerji sertifikaları ile desteklenen temiz enerji kaynakları) odaklanılır. Eğer işletme, doğrudan yenilenebilir kaynaklardan elektrik satın alıyorsa, bu yönteme göre Scope 2 emisyonları daha düşük veya sıfır olabilir. 2025 ve sonrası dönemde, işletmelerin enerji tedarikçileriyle yaptıkları sözleşmeler ve satın aldıkları enerji sertifikaları bu yöntemin doğruluğunu belirleyecektir.

2025 Güncel Durum: 2025 itibarıyla, işletmelerden Scope 2 emisyonlarını hem konumsal hem de piyasa bazlı yöntemlerle raporlamaları beklenmektedir. Bu, şeffaflığı artırarak ve işletmeleri daha temiz enerji kaynaklarına yönlendirerek iklim hedeflerine ulaşmada önemli bir rol oynamaktadır.

Scope 2 Satın Alınan Enerji Nasıl Yönetilir?

Scope 2 satın alınan enerji emisyonlarını yönetmek, bir işletmenin sürdürülebilirlik stratejisinin temel bir parçasıdır. Bu süreç, dikkatli bir izleme, analiz ve stratejik kararlar almayı gerektirir. 2025 yılı ve sonrasında, bu yönetimin etkinliği, işletmelerin çevresel performanslarını ve marka değerlerini doğrudan etkileyecektir.

Yönetim Adımları ve 2025 Güncel Yaklaşımlar:

1. Enerji Tüketiminin İzlenmesi ve Ölçülmesi: İlk adım, işletmenin kullandığı elektriğin, ısının veya soğutmanın miktarını doğru bir şekilde tespit etmektir. Bu, akıllı sayaçlar ve detaylı fatura analizleri ile yapılabilir. 2025 itibarıyla, enerji yönetim sistemlerinin dijitalleşmesi ve veri analizi araçlarının kullanımı yaygınlaşmıştır.
2. Emisyon Faktörlerinin Belirlenmesi: Satın alınan enerjinin türüne ve üretildiği bölgenin emisyon yoğunluğuna göre uygun emisyon faktörleri belirlenir. Ulusal ve uluslararası veri tabanları (örneğin, İklimlendirme ve Enerji Bakanlığı verileri, uluslararası enerji ajansları) bu konuda güncel bilgiler sağlar. 2025'te, bu faktörlerin güncelliği ve doğruluğu kritik önem taşır.
3. Hesaplama Yönteminin Seçimi: Konumsal ve piyasa bazlı yöntemlerden hangisinin veya hangilerinin kullanılacağına karar verilir. 2025 itibarıyla, birçok standart ve raporlama çerçevesi her iki yöntemin de kullanılmasını veya piyasa bazlı yöntemin tercih edilmesini önermektedir.
4. Yenilenebilir Enerjiye Geçişin Teşviki: İşletmeler, doğrudan yenilenebilir enerji kaynaklarından (güneş, rüzgar vb.) elektrik satın alarak veya kendi yenilenebilir enerji üretim tesislerini kurarak Scope 2 emisyonlarını önemli ölçüde azaltabilirler. 2025'te, bu tür yatırımları destekleyen teşvik mekanizmaları ve yasal düzenlemeler daha da gelişmiştir.
5. Enerji Verimliliği Yatırımları: Bina izolasyonunu iyileştirmek, enerji verimli ekipmanlar kullanmak ve süreç optimizasyonu yapmak, toplam enerji tüketimini azaltarak Scope 2 emisyonlarını dolaylı olarak düşürür.
6. Tedarik Zinciri Diyaloğu: Enerji tedarikçileriyle işbirliği yaparak, daha sürdürülebilir enerji üretim yöntemleri konusunda teşvikte bulunmak da bir stratejidir.

Örnek Tablo: Scope 2 Emisyon Yönetimi Stratejileri

Yasal Zorunluluklar ve Mevzuat (2025 Güncel)

Türkiye'de ve uluslararası alanda sürdürülebilirlik ve iklim değişikliği ile ilgili yasal düzenlemeler hızla gelişmektedir. 2025 yılı itibarıyla, işletmelerin Scope 2 satın alınan enerji emisyonlarını raporlama ve azaltma konusunda çeşitli yasal yükümlülükleri bulunmaktadır.

Mevzuat ve Standartlar:

• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu: Bu kanun, genel iş sağlığı ve güvenliği çerçevesini belirlerken, dolaylı olarak çevresel etkilerin de işyeri güvenliği ve sürdürülebilirlik kapsamına girebileceğine işaret etmektedir. İşverenlerin, çalışanların sağlığını ve güvenliğini tehdit edebilecek çevresel faktörleri de göz önünde bulundurması gerekmektedir.
• Çevre Mevzuatı ve Yönetmelikler: Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan çeşitli yönetmelikler, özellikle büyük ölçekli sanayi kuruluşları için emisyon takibi ve raporlaması konusunda zorunluluklar getirebilmektedir. 2025'te, bu yönetmeliklerin iklim değişikliği odaklı güncellemeleri daha belirgin hale gelmiştir.
• Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları: Uluslararası kabul gören sürdürülebilirlik raporlama çerçeveleri (örneğin, GRI - Global Reporting Initiative), işletmelerden Scope 1, Scope 2 ve Scope 3 emisyonlarını detaylı bir şekilde raporlamalarını talep etmektedir. 2025 itibarıyla, bu standartlara uyum, yatırımcılar ve paydaşlar için giderek daha önemli hale gelmiştir.
• ISO 14064 Standardı: Sera Gazı Emisyonlarının ve Diğer İstasyonel Gazların Belirlenmesi ve Raporlanması için ISO 14064 standardı, kuruluşların sera gazı emisyonlarını ve uzaklaştırmalarını ölçmek, raporlamak ve doğrulamak için bir çerçeve sunar. Bu standart, Scope 2 emisyonlarının hesaplanması ve raporlanması için uluslararası bir rehber niteliğindedir. 2025'te, bu standarda uyum, çevresel şeffaflık ve güvenilirlik açısından kritik bir gösterge olarak kabul edilmektedir.
• AB Yeşil Mutabakatı ve İklim Hedefleri: Türkiye'nin AB ile olan ticari ilişkileri ve küresel iklim hedefleri doğrultusunda, işletmelerin karbon ayak izlerini azaltma baskısı artmaktadır. 2025'te, bu uyum süreci daha da hızlanmış durumdadır.

2025'te Dikkat Edilmesi Gerekenler: İşletmeler, bu yasal düzenlemeleri yakından takip etmeli ve raporlama yükümlülüklerini yerine getirmelidir. Özellikle, enerji tedarik sözleşmelerinin sürdürülebilirlik kriterlerine uygunluğu ve yenilenebilir enerji kaynaklarından temin edilen enerjiye dair belgelerin eksiksiz olması önem taşımaktadır.

Kimler İçin Gereklidir?

Scope 2 satın alınan enerji emisyonlarının yönetimi ve raporlanması, teorik olarak tüm işletmeler için geçerli olsa da, bazı sektörler ve büyüklükteki firmalar için bu gereklilik daha belirgin ve zorunludur.

Gereklilik Kapsamı:

• Büyük Ölçekli İşletmeler: Özellikle sanayi, üretim, lojistik ve büyük hizmet sektörü firmaları, enerji tüketimleri yüksek olduğu için Scope 2 emisyonlarının önemli bir kısmını oluşturur. Bu firmalar, yasal düzenlemeler ve uluslararası yatırımcıların talepleri doğrultusunda bu konuyu ele almak zorundadır. 2025 itibarıyla, büyük şirketler için sürdürülebilirlik raporlaması neredeyse standart hale gelmiştir.
• Halka Açık Şirketler: Borsada işlem gören şirketler, yatırımcıların ve finansal kuruluşların beklentileri doğrultusunda çevresel, sosyal ve yönetişim (ESG) performanslarını raporlamak durumundadır. Scope 2 emisyonları, bu raporlamanın ayrılmaz bir parçasıdır.
• Uluslararası Faaliyet Gösteren Şirketler: Küresel tedarik zincirlerinin bir parçası olan veya uluslararası pazarlarda faaliyet gösteren şirketler, uluslararası standartlara ve raporlama gereksinimlerine uyum sağlamak zorundadır.
• Çevresel Etkiyi Azaltmaya Odaklı Firmalar: Kurumsal sosyal sorumluluk bilinci yüksek olan ve markasını çevreci bir imajla konumlandırmak isteyen tüm işletmeler, Scope 2 emisyonlarını yöneterek sürdürülebilirlik hedeflerine ulaşabilirler.
• AB Yeşil Mutabakatı Kapsamındaki Sektörler: Avrupa Birliği pazarına ihracat yapan veya AB ile iş yapan firmalar, Yeşil Mutabakat kapsamında karbon salımını azaltma zorunluluğuyla karşı karşıyadır. 2025, bu uyum sürecinin hızlandığı bir yıldır.

2025'te Genişleyen Kapsam: Küçük ve orta ölçekli işletmeler (KOBİ'ler) için de zorunluluklar olmasa da, tedarik zincirlerinde yer almaları, finansman bulmaları ve rekabet avantajı elde etmeleri açısından Scope 2 emisyonlarını anlamaları ve yönetmeleri giderek daha faydalı hale gelmektedir.

Avantajları ve Faydaları

Scope 2 satın alınan enerji emisyonlarının etkin bir şekilde yönetilmesi, işletmelere sadece çevresel bir sorumluluktan öte, önemli stratejik ve operasyonel avantajlar sunar. 2025 ve sonrasında bu avantajlar daha da belirginleşecektir.

İşletmelere Sağlanan Faydalar:

• Maliyet Tasarrufu: Enerji verimliliğini artırmak ve yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelmek, uzun vadede enerji maliyetlerinde önemli düşüşler sağlar. 2025 itibarıyla, enerji fiyatlarındaki dalgalanmalar ve karbon vergileri riski, bu faydayı daha da cazip hale getirmektedir.
• İtibar ve Marka Değeri Artışı: Çevreye duyarlı işletmeler, tüketiciler, yatırımcılar ve iş ortakları nezdinde daha olumlu bir imaj oluşturur. Bu durum, marka sadakatini artırır ve pazar payını genişletebilir.
• Yasal Uyum ve Risk Yönetimi: Yasal düzenlemelere uyum, para cezaları ve itibar kaybı riskini ortadan kaldırır. 2025'teki sıkılaşan mevzuat, bu avantajı daha da kritik kılar.
• Yatırım ve Finansmana Erişim Kolaylığı: Yeşil finansman kaynakları ve sürdürülebilirlik odaklı yatırımcılar, çevresel performansını kanıtlayan şirketlere daha kolay finansman sağlamaktadır.
• Rekabet Avantajı: Sürdürülebilirlik, giderek artan bir rekabet faktörü haline gelmektedir. Önceden hareket eden işletmeler, pazarda daha güçlü bir konuma sahip olur.
• İnovasyon ve Verimlilik: Enerji yönetimi ve emisyon azaltma hedefleri, yeni teknolojilerin ve süreçlerin geliştirilmesini teşvik ederek operasyonel verimliliği artırır.
• Paydaş İlişkilerinin Güçlenmesi: Çalışanlar, müşteriler, tedarikçiler ve toplumla olan ilişkiler, çevresel sorumluluk bilinciyle daha da güçlenir.

2025 Odaklı Değerlendirme: 2025'te, "yeşil" ve "sürdürülebilir" olma artık bir tercih değil, bir zorunluluk haline gelmektedir. Scope 2 emisyonlarını etkin yönetmek, bu zorunluluğu bir fırsata çevirmenin anahtarıdır.