Ordu Senaryo Analizi (1.5°C/2°C) ve İş Sağlığı Güvenliği Yönetimi (2025)

Küresel iklim değişikliği, günümüz iş dünyasının karşı karşıya olduğu en kritik zorluklardan biridir. 1.5°C ve 2°C sıcaklık artışı senaryoları üzerinden yapılan analizler, işletmelerin gelecekteki iklim koşullarına ne kadar hazırlıklı olduğunu anlamaları ve risklerini yönetmeleri açısından hayati önem taşımaktadır. Bu analizler, yalnızca çevresel sürdürülebilirlik açısından değil, aynı zamanda iş sağlığı ve güvenliği (İSG) perspektifinden de işletmelerin operasyonel dayanıklılığını ve çalışanların refahını doğrudan etkilemektedir. Özellikle 2025 itibarıyla, iklim kaynaklı risklerin daha belirgin hale gelmesiyle birlikte, bu tür stratejik analizlerin önemi katlanarak artmıştır. Bu bilgilendirici içerikte, Senaryo Analizi (1.5°C/2°C) kavramını, yasal zorunluluklarını, uygulama süreçlerini ve sunduğu avantajları 2025 güncel bilgileriyle ele alacağız.

Hedef kitlemiz; sürdürülebilirlik stratejilerini güçlendirmek, iklim değişikliğinin potansiyel etkilerine karşı hazırlıklı olmak ve ISO 45001 gibi uluslararası standartlara uyum sağlamak isteyen her ölçekteki işletme yönetimi, İSG profesyonelleri, sürdürülebilirlik uzmanları ve politika yapıcılarıdır. Firmalar ve hizmet alıcıları arasında köprü görevi gören isgteklif.com olarak, bu kritik konuda rehberlik etmekten memnuniyet duyarız.

Senaryo Analizi (1.5°C/2°C) Nedir?

Senaryo Analizi (1.5°C/2°C), gelecekteki iklim değişikliği seviyelerini (örneğin, küresel ortalama sıcaklığın sanayi öncesi seviyelere göre 1.5°C veya 2°C artması gibi hedeflenen veya olası senaryolar) temel alarak, bir işletmenin veya sektörün maruz kalabileceği fiziksel, finansal, operasyonel ve stratejik riskleri ve fırsatları sistematik bir şekilde değerlendiren bir yöntemdir. Bu analiz, iklim değişikliğinin farklı yoğunluklardaki etkilerinin iş süreçleri, tedarik zincirleri, altyapı, çalışan sağlığı ve güvenliği üzerindeki potansiyel sonuçlarını öngörmeyi amaçlar.

2025 Güncel Durum: 2025 itibarıyla, iklim değişikliğinin etkileri daha somut hale gelmiştir. Aşırı hava olaylarının (sıcak hava dalgaları, sel, kuraklık, fırtınalar) sıklığı ve şiddeti artmış, su kaynakları üzerindeki baskı yükselmiş ve biyoçeşitlilik kaybı hızlanmıştır. Bu durum, işletmelerin sadece uzun vadeli stratejiler değil, aynı zamanda kısa ve orta vadeli risk yönetimi planları geliştirmesini zorunlu kılmaktadır. Senaryo analizleri, bu değişen koşullara adapte olabilme yeteneğini güçlendirmek için kritik bir araç haline gelmiştir.

• Fiziksel Riskler: Artan sıcaklıklar, deniz seviyesi yükselmesi, aşırı hava olayları.
• Geçiş Riskleri: Düşük karbon ekonomisine geçişin getirdiği düzenleyici, teknolojik ve pazar riskleri.
• Fırsatlar: Yeşil teknolojiler, enerji verimliliği, yeni pazarlar.

Senaryo Analizi (1.5°C/2°C) Nasıl Çalışır?

Senaryo analizi süreci, genellikle aşağıdaki adımları içerir:

1. Amaç ve Kapsam Belirleme: Analizin hangi amaçla yapılacağı (örneğin, İSG riskleri, tedarik zinciri dayanıklılığı, finansal etkiler) ve hangi operasyonları, coğrafi bölgeleri kapsayacağı tanımlanır.
2. İklim Senaryolarının Seçimi: Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli (IPCC) gibi güvenilir kaynaklardan elde edilen 1.5°C, 2°C ve daha yüksek sıcaklık artışı senaryoları belirlenir.
3. Risk ve Fırsatların Tanımlanması: Seçilen iklim senaryolarının işletme üzerindeki potansiyel etkileri (örneğin, aşırı sıcaklıkların saha çalışmalarını etkilemesi, sel riskinin lojistiği aksatması, su kıtlığının üretim süreçlerini durdurması) ve bunlardan doğabilecek fırsatlar (örneğin, sürdürülebilir ürünlere olan talebin artması) belirlenir.
4. Etki Değerlendirmesi: Tanımlanan risk ve fırsatların işletmenin finansal durumu, operasyonları, itibarı ve en önemlisi çalışan sağlığı ve güvenliği üzerindeki potansiyel etkileri nicel ve nitel olarak değerlendirilir.
5. Strateji Geliştirme: Değerlendirilen riskleri azaltmaya ve fırsatları değerlendirmeye yönelik stratejiler ve eylem planları oluşturulur. Bu, adaptasyon ve azaltım önlemlerini içerebilir.
6. İzleme ve Güncelleme: Geliştirilen stratejilerin etkinliği düzenli olarak izlenir ve değişen iklim verileri, mevzuat ve pazar koşullarına göre analiz güncellenir.

2025'te Güncel Yaklaşımlar: 2025 itibarıyla, finansal raporlama standartları (örneğin, Task Force on Climate-related Financial Disclosures - TCFD) ve uluslararası İSG standartları, senaryo analizlerinin daha entegre bir şekilde yapılmasını teşvik etmektedir. Yapay zeka ve gelişmiş veri analitiği araçları, daha doğru ve kapsamlı senaryo modellemeleri için kullanılmaktadır.

Yasal Zorunluluklar ve Mevzuat

İş sağlığı ve güvenliği alanında mevzuat, giderek artan bir şekilde iklim değişikliğinin getirdiği riskleri de kapsamaktadır. 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve ilgili yönetmelikler, işverenlerin çalışanlarını işyerindeki her türlü tehlikeye karşı koruma yükümlülüğünü getirir. İklim değişikliğinin neden olduğu aşırı hava koşulları, ısı stresi, hava kirliliği gibi faktörler bu tehlikeler kapsamına girmektedir.

2025'te Güncel Mevzuat ve Standartlar:

• 6331 Sayılı Kanun: İşverenlerin risk değerlendirmesi yapma ve önleyici tedbirleri alma yükümlülüğü, iklim kaynaklı riskleri de kapsayacak şekilde genişletilmektedir.
• İklim Değişikliği ve Sürdürülebilirlik Raporlaması: Birçok ülkede ve uluslararası platformda, şirketlerin iklimle ilgili finansal ve operasyonel risklerini raporlamaları zorunlu hale gelmektedir. Bu raporlamalar, senaryo analizlerini temel almaktadır.
• ISO 45001:2018: Bu standart, kuruluşların İSG yönetim sistemlerini kurmaları ve iyileştirmeleri için bir çerçeve sunar. Madde 6.1.2 (Tehlikelerin belirlenmesi ve risk değerlendirmesi) ve Madde 8.1 (Operasyonel planlama ve kontrol) maddeleri, iklim değişikliğinin neden olduğu potansiyel tehlikelerin ve risklerin değerlendirilmesini ve yönetilmesini gerektirir. 2025 itibarıyla, bu maddelerin iklim kaynaklı risklere yönelik yorumları ve uygulamaları daha da detaylanmıştır.
• Avrupa Birliği (AB) Düzenlemeleri: AB'nin Yeşil Mutabakatı ve ilgili direktifleri, şirketlerin iklim değişikliği risklerine karşı daha proaktif olmalarını zorunlu kılmaktadır.

Bu yasal ve standartlar çerçevesinde, senaryo analizleri yapmak, işletmelerin hem mevcut yasal yükümlülüklerini yerine getirmelerini hem de gelecekteki potansiyel düzenlemelere hazırlıklı olmalarını sağlar.

Kimler İçin Gereklidir?

Senaryo Analizi (1.5°C/2°C), iklim değişikliğinin etkilerine maruz kalma potansiyeli olan veya bu etkilere karşı dayanıklılığını artırmak isteyen tüm işletmeler ve kuruluşlar için gereklidir. Bu kapsamda:

• Sanayi Sektörleri: Özellikle enerji yoğun, su bağımlılığı yüksek veya coğrafi olarak riskli bölgelerde faaliyet gösteren sanayi kuruluşları (örneğin, kimya, metal, tekstil, gıda üretimi).
• Tarım ve Ormancılık: İklim koşullarına doğrudan bağımlı olan sektörler.
• Enerji Sektörü: Yenilenebilir enerji kaynakları ve fosil yakıtlara dayalı sistemlerin adaptasyonu.
• İnşaat ve Altyapı: Aşırı hava olaylarına karşı dayanıklı yapılar tasarlamak ve inşa etmek.
• Lojistik ve Ulaştırma: Tedarik zinciri kesintilerini ve altyapı hasarlarını öngörmek.
• Finans Sektörü: İklimle ilgili riskleri portföylerinde değerlendirmek.
• Kamu Kurumları ve Belediyeler: Kent planlaması, altyapı yönetimi ve acil durum müdahalesi için.
• Tüm KOBİ'ler: Özellikle iklim değişikliğinin operasyonel maliyetlerini ve risklerini artırabileceği işletmeler.

2025'te Odak Noktası: Günümüzde, özellikle KOBİ'lerin de bu analizleri yaptırması teşvik edilmektedir. Çünkü iklim kaynaklı bir aksaklık, bir KOBİ'nin ayakta kalmasını doğrudan tehdit edebilir.

Avantajları ve Faydaları

Senaryo Analizi (1.5°C/2°C) yapmak, işletmelere hem kısa hem de uzun vadede önemli avantajlar sunar:

• Risk Yönetimi ve Dayanıklılık: İklim değişikliğinin getireceği fiziksel ve geçiş risklerini öngörerek proaktif önlemler alınmasını sağlar, operasyonel sürekliliği ve dayanıklılığı artırır.
• Maliyet Tasarrufu: Gelecekteki olası zararları ve kriz yönetimi maliyetlerini azaltır. Enerji verimliliği ve kaynak optimizasyonu ile doğrudan maliyet tasarrufu sağlar.
• Rekabet Avantajı: İklim değişikliğine uyum sağlayan işletmeler, pazarda daha avantajlı konuma gelir ve sürdürülebilirlik odaklı müşteriler ve yatırımcılar için daha cazip hale gelir.
• İnovasyon ve Fırsatlar: Yeni yeşil teknolojilere, ürünlere ve hizmetlere yatırım yapma fırsatlarını ortaya çıkarır.
• Yasal Uyum ve İtibar: Mevzuata uyumu kolaylaştırır ve şirketin çevresel ve sosyal sorumluluk bilincini göstererek itibarını güçlendirir.
• Çalışan Sağlığı ve Güvenliği: Aşırı hava koşullarının veya iklim değişikliğine bağlı sağlık risklerinin çalışanlar üzerindeki etkilerini azaltmak için gerekli önlemlerin alınmasını sağlar, iş kazalarını ve meslek hastalıklarını önler.
• Finansal Performans: İklim risklerini yöneten şirketler, yatırımcılar ve kredi kuruluşları nezdinde daha güvenilir bulunur, bu da finansmana erişimi kolaylaştırır ve finansal performansı olumlu etkiler.