Şırnak SASB Göstergeleri: Sürdürülebilirlik ve İklim Değişikliği Yönetiminde Güncel Yaklaşım (2025)

Günümüz iş dünyasında sürdürülebilirlik ve iklim değişikliği ile mücadele, sadece etik bir sorumluluk olmanın ötesinde, stratejik bir zorunluluk haline gelmiştir. Yatırımcılar, müşteriler, düzenleyici kurumlar ve paydaşlar, şirketlerin çevresel, sosyal ve yönetişim (ÇSY) performanslarını giderek daha fazla önemsemektedir. Bu bağlamda, **SASB (Sustainability Accounting Standards Board) göstergeleri**, şirketlerin sürdürülebilirlik performanslarını standartlaştırılmış, sektörlere özgü ve finansal olarak ilgili bir şekilde raporlamalarına olanak tanıyan kritik bir araçtır. 2025 yılı itibarıyla SASB göstergelerinin önemi katlanarak artmakta, küresel çapta sürdürülebilirlik raporlamasının temel taşlarından biri olarak kabul görmektedir. Bu rehber, SASB göstergelerinin ne olduğunu, nasıl çalıştığını, yasal gerekliliklerini, kimler için gerekli olduğunu ve sunduğu avantajları 2025 güncel bilgileriyle detaylandırmaktadır. Hedef kitlemiz, şirket yöneticileri, sürdürülebilirlik profesyonelleri, yatırımcılar, finans analistleri ve iş sağlığı ve güvenliği uzmanlarıdır.

SASB Göstergeleri Nedir?

SASB (Sustainability Accounting Standards Board) göstergeleri, farklı sektörlerde faaliyet gösteren şirketlerin finansal olarak önem taşıyan sürdürülebilirlik bilgilerini raporlamalarına yardımcı olmak üzere tasarlanmış, sektörlere özgü bir standartlar setidir. Bu göstergeler, yatırımcıların ve diğer paydaşların bir şirketin çevresel, sosyal ve yönetişim (ÇSY) risklerini ve fırsatlarını anlamalarına, böylece daha bilinçli yatırım ve iş kararları almalarına olanak tanır. SASB, 2011 yılında kurulmuş olup, 2023 yılında Uluslararası Entegre Raporlama Konseyi (IIRC) ile birleşerek Uluslararası Sürdürülebilirlik Standartları Kurulu (ISSB) bünyesinde faaliyet göstermeye devam etmektedir. Bu birleşme, küresel sürdürülebilirlik raporlama çerçevesinin daha da güçlenmesini sağlamıştır.

2025 itibarıyla SASB göstergeleri, iklim değişikliği ile ilgili risklerin (fiziksel ve geçiş riskleri), kaynak verimliliğinin, atık yönetiminin, insan sermayesi gelişiminin, ürün sorumluluğunun ve kurumsal yönetişimin finansal etkilerini ölçmeye odaklanmaktadır. Her sektör için özel olarak geliştirilmiş bu göstergeler, şirketlerin sadece genel sürdürülebilirlik çabalarını değil, aynı zamanda bu çabaların finansal sonuçlarını da şeffaf bir şekilde ortaya koymalarını sağlamaktadır.

SASB Göstergeleri Nasıl Çalışır?

SASB göstergeleri, şirketlerin faaliyet gösterdikleri sektöre özgü olarak belirlenmiş finansal olarak önemli sürdürülebilirlik konularını tanımlar ve bu konularla ilgili ölçülebilir verilerin raporlanmasını ister. Bu süreç, aşağıdaki adımları içerir:

1. Sektör Belirleme: Şirket, faaliyet gösterdiği ana sektörü belirler. SASB, 77 farklı sektöre özgü standart geliştirmiştir.
2. Finansal Önemli Konuların Tespiti: Her sektör için, yatırımcıların şirketin finansal performansı ve değerlemesi üzerinde en fazla etkiye sahip olabilecek sürdürülebilirlik konuları belirlenir.
3. Göstergelerin Seçilmesi ve Ölçülmesi: Sektöre özgü olarak tanımlanan bu konularla ilgili, ölçülebilir ve karşılaştırılabilir göstergeler seçilir. Bu göstergeler, şirketin çevresel etkilerini, sosyal performansını ve yönetişim uygulamalarını nicel olarak ifade eder.
4. Veri Toplama ve Doğrulama: Şirket, seçilen göstergelerle ilgili verileri toplar. Bu verilerin doğruluğu ve güvenilirliği, raporlamanın temelini oluşturur. Bağımsız doğrulama, raporların güvenilirliğini artırır.
5. Raporlama: Toplanan veriler, SASB standartlarına uygun olarak şirket raporlarında (örneğin, yıllık raporlar, sürdürülebilirlik raporları) sunulur. Bu raporlama, yatırımcıların ve diğer paydaşların şirketin sürdürülebilirlik performansını değerlendirmelerine yardımcı olur.

2025 itibarıyla, SASB standartlarının ISSB çatısı altında daha da yaygınlaşması beklenmektedir. Bu durum, şirketlerin uluslararası düzeyde kabul görmüş bir çerçevede raporlama yapmalarını teşvik edecektir. Özellikle iklim değişikliğiyle ilgili risklerin raporlanması, ISSB'nin ilk odak alanlarından biri olması nedeniyle SASB göstergeleri kapsamında daha fazla önem kazanacaktır.

Yasal Zorunluluklar ve Mevzuat (2025 Güncel Durum)

SASB göstergeleri, doğrudan yasal bir zorunluluk olmaktan ziyade, düzenleyici kurumların ve borsaların teşvikleri ile giderek daha fazla benimsenen bir raporlama çerçevesidir. Ancak, dünya genelinde ve Türkiye'de sürdürülebilirlik raporlamasına yönelik yasal düzenlemeler hızla gelişmektedir. 2025 yılı itibarıyla:

• Avrupa Birliği (AB) Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları (ESRS): AB'nin Kurumsal Sürdürülebilirlik Raporlama Direktifi (CSRD) kapsamında, belirli büyüklükteki şirketlerin ESRS'ye uygun raporlama yapması zorunlu hale gelmektedir. ESRS, SASB ve diğer raporlama çerçevelerinden ilham almaktadır ve SASB göstergeleri ile uyumlu birçok unsur içermektedir.
• Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu (SEC): SEC, iklimle ilgili finansal açıklamalara yönelik düzenlemeler üzerinde çalışmaktadır. Bu düzenlemeler, şirketlerin iklimle ilgili riskleri ve emisyonları raporlamasını gerektirebilir ve SASB ile uyumlu veri noktalarına dayanabilir.
• Türkiye'de Sürdürülebilirlik Raporlaması: Türkiye'de Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) tarafından yayınlanan sürdürülebilirlik ilkeleri ve raporlama rehberleri bulunmaktadır. 2025 ve sonrasında, bu rehberlerin daha bağlayıcı hale gelmesi ve uluslararası standartlarla (SASB, ISSB gibi) uyumun artması beklenmektedir. Özellikle büyük ölçekli şirketler ve halka açık şirketler için sürdürülebilirlik raporlaması, giderek daha fazla önem kazanacaktır.
• Borsa İstanbul (BIST): Borsa İstanbul'da işlem gören şirketler için sürdürülebilirlik raporlaması teşvik edilmekte ve zamanla zorunlu hale gelme potansiyeli bulunmaktadır.

Bu gelişmeler ışığında, SASB göstergelerinin, şirketlerin gelecekteki yasal raporlama yükümlülüklerine uyum sağlamaları için proaktif bir adım olarak görülmesi gerekmektedir.

Kimler İçin Gereklidir?

SASB göstergeleri, öncelikli olarak finansal piyasalarda faaliyet gösteren ve yatırımcıların kararlarını etkileyebilecek sürdürülebilirlik bilgileri sunmak isteyen şirketler için tasarlanmıştır. Ancak, bu göstergelerin faydaları daha geniş bir kitleye yayılmaktadır:

• Halka Açık Şirketler: Yatırımcı tabanını genişletmek, sermaye maliyetini düşürmek ve piyasa değerini artırmak isteyen halka açık şirketler için SASB göstergeleri vazgeçilmezdir.
• Özel Sermaye Fonları (Private Equity) ve Girişim Sermayesi Fonları: Portföy şirketlerinin sürdürülebilirlik risklerini ve değer yaratma potansiyellerini anlamak için SASB göstergelerini kullanabilirler.
• Büyük Ölçekli Özel Şirketler: Gelecekte halka açılmayı planlayan veya tedarik zincirlerinde sürdürülebilirlik beklentileri yüksek olan büyük özel şirketler, SASB standartlarını benimseyerek rekabet avantajı elde edebilirler.
• Finansal Kurumlar: Kredi verirken veya yatırım yaparken şirketlerin ÇSY performansını değerlendirmek isteyen bankalar ve yatırım fonları için SASB verileri önemli bir girdi sağlar.
• Devlet Kurumları ve Düzenleyici Otoriteler: Sürdürülebilirlik politikalarını oluştururken ve piyasa şeffaflığını sağlarken SASB gibi standartlardan yararlanabilirler.
• İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) Uzmanları: İSG, sosyal sürdürülebilirlik başlığı altında yer alır. SASB göstergeleri, İSG performansının finansal etkilerini ve şirketin genel risk yönetimini anlamak için İSG profesyonellerine değerli veriler sunar. Çalışan güvenliği, iş kazası oranları, meslek hastalıkları gibi konular, SASB'nin insan sermayesi başlığı altında ele alınmaktadır.

2025 itibarıyla, tedarik zinciri boyunca sürdürülebilirlik performansının raporlanması giderek daha fazla önem kazanacağından, SASB göstergelerini benimsemek, tüm tedarik zincirindeki paydaşlar için faydalı olacaktır.

Avantajları ve Faydaları

SASB göstergelerini benimsemek, şirketlere hem operasyonel hem de stratejik düzeyde önemli avantajlar sağlar:

• Artan Yatırımcı İlgisi ve Sermayeye Erişim: Finansal olarak ilgili ve karşılaştırılabilir sürdürülebilirlik bilgileri sunan şirketler, sürdürülebilirlik odaklı yatırımcılar için daha çekici hale gelir. Bu, sermaye maliyetini düşürebilir ve yeni yatırım fırsatları yaratabilir.
• Gelişmiş Risk Yönetimi: SASB göstergeleri, şirketlerin çevresel, sosyal ve yönetişim risklerini daha sistematik bir şekilde tanımlamalarına, ölçmelerine ve yönetmelerine yardımcı olur. Bu, olası finansal kayıpları önleyebilir.
• Operasyonel Verimlilik: Kaynak kullanımı, atık yönetimi ve enerji verimliliği gibi alanlardaki göstergeler, operasyonel iyileştirmeler için fırsatları ortaya çıkarır. Bu da maliyet tasarrufu sağlar.
• İtibar ve Marka Değeri Artışı: Şeffaf ve sorumlu bir sürdürülebilirlik raporlaması, şirketin itibarını güçlendirir, marka değerini artırır ve paydaşlar arasındaki güveni pekiştirir.
• Yasal ve Düzenleyici Uyum: Gelişen sürdürülebilirlik raporlama düzenlemelerine uyum sağlama konusunda proaktif bir yaklaşım sunar. 2025 ve sonrası için bu uyum, daha da kritik hale gelecektir.
• Rekabet Avantajı: Sürdürülebilirlik performansında lider konumda olan şirketler, rakiplerine göre daha avantajlı bir konuma gelir ve pazar paylarını artırabilirler.
• Paydaş İlişkilerinin Güçlenmesi: Müşteriler, çalışanlar, tedarikçiler ve toplum ile olan ilişkilerin güçlenmesine katkı sağlar.
• İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) Performansının Artması: SASB'nin sosyal göstergeleri, iş kazaları, meslek hastalıkları, çalışan memnuniyeti gibi İSG ile doğrudan ilgili alanları kapsar. Bu alanlardaki iyileştirmeler, hem çalışan refahını artırır hem de şirketin operasyonel risklerini azaltır.