Tunceli GRI Standards Raporlama: Sürdürülebilirlik ve İklim Değişikliği Bağlamında Güncel Yaklaşımlar

Günümüz iş dünyasında sürdürülebilirlik ve iklim değişikliği, sadece çevresel bir sorumluluk olmanın ötesinde, stratejik bir öncelik haline gelmiştir. Şirketlerin operasyonlarının çevresel, sosyal ve yönetişim (ÇSY) üzerindeki etkilerini şeffaf bir şekilde raporlaması, paydaşların güvenini kazanmak ve uzun vadeli başarıyı sağlamak için kritik öneme sahiptir. Bu noktada, Global Reporting Initiative (GRI) Standards, uluslararası düzeyde kabul görmüş bir sürdürülebilirlik raporlama çerçevesi olarak öne çıkmaktadır. 2025 yılı itibarıyla GRI Standards raporlamanın, iklim değişikliği ile mücadeledeki rolü ve işletmeler için getirdiği yenilikler daha da belirginleşmektedir. Bu kapsamlı rehber, GRI Standards raporlamanın ne olduğunu, nasıl çalıştığını, yasal zorunluluklarını, kimler için gerekli olduğunu ve sağladığı avantajları detaylı bir şekilde ele alacaktır. Hedef kitlemiz, sürdürülebilirlik stratejilerini güçlendirmek, iklim değişikliği risklerini yönetmek ve raporlama yükümlülüklerini yerine getirmek isteyen tüm işletme yöneticileri, sürdürülebilirlik uzmanları ve İSG profesyonelleridir.

GRI Standards Raporlama Nedir?

GRI Standards, kuruluşların sürdürülebilirlik performanslarını raporlamaları için tasarlanmış, dünyanın en yaygın kullanılan sürdürülebilirlik raporlama çerçevesidir. GRI Standards, kuruluşların çevresel, sosyal ve yönetişim (ÇSY) alanlarındaki etkilerini uluslararası düzeyde karşılaştırılabilir ve güvenilir bir şekilde raporlamalarını sağlar. Bu standartlar, 2025 ve sonrası için de temel referans noktası olmaya devam etmektedir. GRI Standards, genel standartlar ve konu standartları olmak üzere iki ana bölümden oluşur:

• Genel Standartlar (GRI 1, GRI 2, GRI 3): Kuruluşun sürdürülebilirlik raporlamasına ilişkin temel ilkeleri, raporlama prensiplerini ve raporlamanın kapsamını belirler. GRI 1: Temel ilke, GRI 2: Genel açıklayıcılar ve GRI 3: Konu yönetimi konularını kapsar.
• Konu Standartları (GRI 200 Serisi - Ekonomik, GRI 300 Serisi - Çevresel, GRI 400 Serisi - Sosyal): Belirli sürdürülebilirlik konularına ilişkin performans verilerinin nasıl raporlanacağını detaylandırır. Örneğin, iklim değişikliği ile ilgili emisyonlar (GRI 305), su kullanımı (GRI 303), işgücü uygulamaları (GRI 401) gibi konuları içerir.

2025 yılı itibarıyla GRI Standards, iklim değişikliği ile mücadelede daha somut adımlar atılmasını teşvik etmektedir. Kuruluşların, sera gazı emisyonlarını azaltma hedeflerini, adaptasyon stratejilerini ve iklim risklerine karşı dayanıklılıklarını daha detaylı raporlamaları beklenmektedir. Bu, yatırımcıların, müşterilerin ve diğer paydaşların, bir şirketin iklim değişikliği karşısındaki duruşunu ve geleceğe yönelik hazırlıklarını daha net anlamalarına olanak tanır.

GRI Standards Raporlama Nasıl Çalışır?

GRI Standards raporlama süreci, sistematik bir yaklaşımla yürütülür ve genellikle şu adımları içerir:

1. Kapsam Belirleme: Kuruluşun faaliyet gösterdiği sektör, coğrafi konum ve büyüklüğü dikkate alınarak raporlamanın kapsamı belirlenir. Hangi sürdürülebilirlik konularının (material topics) en önemli olduğu (maddilik analizi) tespit edilir.
2. Maddilik Analizi (Materiality Assessment): Kuruluşun en önemli etkilerinin belirlenmesi sürecidir. Bu, hem kuruluşun kendi ekonomik, çevresel ve sosyal etkilerini hem de paydaşların bu konulardaki beklentilerini dikkate alır. 2025 itibarıyla iklim değişikliği ile ilgili riskler ve fırsatlar, maddilik analizinde daha ağırlıklı bir yer tutmaktadır.
3. Veri Toplama ve Analiz: Belirlenen maddilik konuları çerçevesinde ilgili veriler toplanır ve analiz edilir. Bu, sera gazı emisyonları, su tüketimi, atık miktarı, çalışan sağlığı ve güvenliği verileri gibi çeşitli performans göstergelerini kapsar.
4. Raporlama: Toplanan ve analiz edilen veriler, GRI Standards'a uygun bir formatta raporlanır. Rapor, kuruluşun sürdürülebilirlik stratejisini, politikalarını, hedeflerini ve performansını açık ve anlaşılır bir şekilde ortaya koymalıdır.
5. Doğrulama (Opsiyonel ama Önerilen): Raporun güvenilirliğini artırmak için bağımsız bir üçüncü taraf tarafından doğrulanması tavsiye edilir.

2025 ve sonrası için GRI Standards raporlamasında, iklim değişikliği ile ilgili verilerin doğruluğu ve şeffaflığı büyük önem taşımaktadır. Özellikle, Uluslararası Sürdürülebilirlik Standartları Kurulu (ISSB) tarafından yayınlanan iklimle ilgili finansal açıklamalara yönelik standartlarla entegrasyon, raporlamanın bütünlüğünü artırmaktadır.

Yasal Zorunluluklar ve Mevzuat

Türkiye'de ve uluslararası alanda sürdürülebilirlik raporlaması ile ilgili yasal zorunluluklar ve düzenlemeler giderek artmaktadır. 2025 yılı itibarıyla, bu trendin daha da güçlenmesi beklenmektedir:

• Borsa İstanbul (BIST) Yükümlülükleri: BIST'te işlem gören büyük şirketler için sürdürülebilirlik raporlaması giderek daha fazla önem kazanmaktadır. Kurumsal Yönetim Tebliği'ndeki ilgili düzenlemeler ve Sermaye Piyasası Kurulu'nun (SPK) yayımlayacağı yeni düzenlemeler, raporlama kapsamını genişletebilir.
• Avrupa Birliği Düzenlemeleri (CSRD): Kurumsal Sürdürülebilirlik Raporlama Direktifi (CSRD) gibi düzenlemeler, AB üyesi ülkelerdeki ve AB ile ticari ilişkisi olan büyük şirketlerde sürdürülebilirlik raporlamasını zorunlu hale getirmektedir. Bu, dolaylı olarak Türkiye'deki şirketleri de etkilemektedir.
• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve İlgili Yönetmelikler: Doğrudan GRI Standards raporlamasını zorunlu kılmasa da, 6331 Sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler, işyerlerinde çevresel risklerin ve iklim değişikliğinin iş sağlığı ve güvenliği üzerindeki etkilerinin yönetilmesini gerektirmektedir. Bu etkilerin raporlanması, GRI Standards çerçevesinde daha bütünsel bir yaklaşımla ele alınabilir.
• ISO Standartları: ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi ve ISO 45001 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi gibi standartlar, sürdürülebilirlik performansının ölçülmesi ve iyileştirilmesi için temel oluşturur. Bu standartlardan elde edilen veriler, GRI raporlamasında kullanılabilir.

2025 itibarıyla, iklim değişikliği ile ilgili risklerin ve çevresel etkilerin raporlanması, mevzuatın odak noktalarından biri olmaya devam edecektir. Şirketlerin, bu alandaki yasal gereklilikleri ve uluslararası eğilimleri yakından takip etmesi büyük önem taşımaktadır.

Kimler İçin Gereklidir?

GRI Standards raporlama, başlangıçta büyük ölçekli ve halka açık şirketler için daha yaygın olsa da, günümüzde sürdürülebilirlik bilincinin artmasıyla birlikte daha geniş bir kitle için geçerli hale gelmiştir. 2025 itibarıyla GRI Standards raporlaması şu gruplar için kritik öneme sahiptir:

• Halka Açık Şirketler: Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) düzenlemeleri ve yatırımcı beklentileri nedeniyle zorunlu veya güçlü bir şekilde tavsiye edilir.
• Büyük ve Orta Ölçekli İşletmeler (KOBİ'ler): Tedarik zincirlerinin bir parçası olarak büyük şirketlerin raporlama taleplerini karşılamak ve rekabet avantajı elde etmek için.
• Finansal Kurumlar: Yatırım kararlarında sürdürülebilirlik performansını dikkate alan yatırımcılar ve kredi kuruluşları için.
• Kamu Kurumları ve Belediyeler: Şeffaflığı artırmak ve kamu kaynaklarının sürdürülebilir kullanımını sağlamak amacıyla.
• Sivil Toplum Kuruluşları (STK'lar): Etkilerini raporlamak ve fon sağlayan kuruluşlara karşı şeffaf olmak için.
• Uluslararası Faaliyet Gösteren Şirketler: Faaliyet gösterdikleri ülkelerdeki raporlama gerekliliklerini yerine getirmek ve küresel paydaşlara bilgi vermek için.

Özellikle iklim değişikliği ile ilgili risk ve fırsatları yönetmek isteyen tüm kuruluşlar için GRI Standards raporlaması, stratejik bir araçtır.

Avantajları ve Faydaları

GRI Standards raporlaması, işletmelere bir dizi önemli avantaj ve fayda sağlar:

• Şeffaflık ve Güvenilirlik: Paydaşlara (yatırımcılar, müşteriler, çalışanlar, kamuoyu) karşı şeffaf bir iletişim sağlar, bu da güven inşa eder.
• Risk Yönetimi: İklim değişikliği, çevresel kirlilik, sosyal adaletsizlik gibi sürdürülebilirlik risklerini daha iyi tanımlama ve yönetme imkanı sunar.
• Fırsatları Yakalama: Yeşil teknoloji yatırımları, sürdürülebilir ürün ve hizmet geliştirme gibi yeni iş fırsatlarını ortaya çıkarır.
• İtibar ve Marka Değeri: Sürdürülebilirlik konusunda sorumlu bir duruş sergileyen şirketlerin itibarı ve marka değeri artar.
• Yatırım Çekme: Sürdürülebilir yatırım fonları ve çevreye duyarlı yatırımcılar için cazip hale gelir.
• Maliyet Tasarrufu: Enerji verimliliği, atık yönetimi gibi alanlarda yapılan iyileştirmeler maliyetleri düşürebilir.
• Yasal Uyum: Artan sürdürülebilirlik düzenlemelerine uyum sağlamayı kolaylaştırır.
• Çalışan Bağlılığı: Sürdürülebilirlik odaklı bir şirket kültürünün, çalışanların motivasyonunu ve bağlılığını artırdığı gözlemlenmektedir.

2025 itibarıyla, bu avantajlar iklim değişikliği ile mücadeledeki proaktif yaklaşımlarla daha da pekişmektedir. Şirketler, GRI Standards raporlaması sayesinde hem operasyonel verimliliklerini artırabilir hem de sürdürülebilir bir geleceğe katkıda bulunabilirler.