Erzincan 07 02 Plastik Üretim Atıkları: Güvenli ve Sürdürülebilir Geri Dönüşüm Rehberi 2025

Türkiye'nin önde gelen İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) uzmanları olarak, 07 02 plastik üretim atıkları konusundaki 15 yılı aşkın deneyimimizle, 2025 yılı itibarıyla güncel, ISO standartlarına uygun ve SEO odaklı bir bilgilendirme sunuyoruz. Plastik üretim süreçlerinden kaynaklanan ve tehlikeli atık kategorisinde yer alan bu atıkların doğru yönetimi, hem çevresel sürdürülebilirlik hem de yasal uyumluluk açısından kritik öneme sahiptir. Bu rehber, söz konusu atıkların tanımından başlayarak, yasal zorunlulukları, uygulama süreçlerini ve sunduğu avantajları detaylı bir şekilde ele alacaktır. Hedef kitlemiz; plastik üretimi yapan sanayi kuruluşları, atık yönetimi firmaları ve bu alanda hizmet almak isteyen tüm paydaşlardır. 2025 yılındaki güncel mevzuat ve teknolojik gelişmeler ışığında, 07 02 plastik üretim atıklarının yönetiminde en doğru adımları atmanız için buradayız.

07 02 Plastik Üretim Atıkları Nedir?

07 02 plastik üretim atıkları, plastiklerin işlenmesi, şekillendirilmesi ve nihai ürünlere dönüştürülmesi süreçlerinde ortaya çıkan, çevresel risk taşıyan ve özel muamele gerektiren atık türlerini ifade eder. Bu kategori, polimerizasyon, ekstrüzyon, enjeksiyon kalıplama, üflemeli kalıplama gibi çeşitli üretim teknikleri sonucunda oluşan artık plastik malzemeleri, kontamine olmuş plastikleri, üretim firelerini, temizlik artıklarını ve üretim hattından çıkan işlem görmemiş veya kısmen işlem görmüş plastikleri kapsar. 2025 yılı itibarıyla, bu atıkların tehlikeli olarak sınıflandırılmasının temel nedeni, içeriklerindeki potansiyel tehlikeli kimyasallar (plastikleştiriciler, stabilizatörler, alev geciktiriciler vb.) veya fiziksel özellikleri nedeniyle çevre ve insan sağlığına zarar verme potansiyeleridir. Örneğin, belirli PVC atıkları veya halojen içeren polimerlerden kaynaklanan atıklar, yakıldığında veya uygun şekilde bertaraf edilmediğinde dioksin ve furan gibi zararlı maddeler yayabilir.

2025 Güncel Bilgiler ve Sınıflandırma:

• Tehlikeli Atık Yönetimi Tebliği (2025 Güncellemesi): Atıkların ayrı toplanması, geçici depolanması, taşınması ve geri kazanılması/bertarafı ile ilgili güncel hükümler geçerlidir. 07 02 kodu, Avrupa Atık Kataloğu (EAK) ve Türkiye'deki Atık Yönetimi Yönetmeliği'nde spesifik alt kodlarla detaylandırılabilir.
• İçerik Analizi Zorunluluğu: Üretim süreçlerine bağlı olarak atığın tam kimyasal bileşimi ve potansiyel tehlikeleri belirlenmelidir. Bu, doğru sınıflandırma ve uygun yönetim yöntemi seçimi için esastır.
• Yeniden Kullanım ve Geri Dönüşüm Potansiyeli: Kontaminasyon derecesi düşük olan ve kimyasal yapısı bozulmamış plastik atıklar, yüksek geri dönüşüm potansiyeline sahiptir. Ancak, tehlikeli maddelerle kontamine olmuş atıklar, özel ön işlemler gerektirir.

Örnek Atık Türleri (07 02 Kapsamı):

* işareti ile belirtilen atıklar tehlikeli atık olarak sınıflandırılır.

07 02 Plastik Üretim Atıkları Nasıl Yönetilir?

07 02 plastik üretim atıklarının yönetimi, ulusal ve uluslararası mevzuata uygun olarak, çevresel etkileri minimize edecek ve geri kazanım potansiyelini maksimize edecek şekilde planlanmalıdır. Bu süreç, atığın kaynağında doğru bir şekilde tanımlanması, ayrıştırılması, geçici depolanması, taşınması ve nihai işlemine kadar uzanır.

2025 Güncel Uygulama Süreçleri:

1. Atık Beyan ve Kayıt Sistemi (Tebligat 2025): Tüm tehlikeli atık üreten tesisler, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından belirlenen Ulusal Atık Yönetim Sistemi (UAYS) veya benzeri dijital platformlar üzerinden atıklarını beyan etmek ve kayıt altına almakla yükümlüdür.
2. Kaynakta Ayrıştırma: Üretim hatlarından çıkan plastik atıklar, türlerine ve tehlikelilik derecelerine göre kaynağında ayrıştırılmalıdır. Bu, geri dönüşüm verimliliğini artırır ve bertaraf maliyetlerini düşürür.
3. Geçici Depolama: Ayrıştırılan tehlikeli plastik atıklar, ilgili yönetmeliklerde belirtilen standartlara uygun olarak tasarlanmış, sızdırmazlığı sağlanmış ve etiketlenmiş geçici depolama alanlarında muhafaza edilmelidir.
4. Taşıma ve Lisanslı Firmalar: Tehlikeli atıkların taşınması, sadece Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından lisanslanmış araçlar ve firmalar tarafından gerçekleştirilebilir. Taşıma sırasında atık takip formu (ATF) düzenlenmesi zorunludur.
5. Geri Dönüşüm ve Geri Kazanım: Uygun nitelikteki 07 02 plastik atıkları, mekanik veya kimyasal geri dönüşüm yöntemleriyle yeniden kullanılabilir ham maddeye dönüştürülür. Bu, döngüsel ekonomiye katkı sağlar.
6. Enerji Geri Kazanımı: Geri dönüşümü mümkün olmayan ancak enerji içeriği yüksek olan atıklar, lisanslı tesislerde enerji geri kazanımı amacıyla kullanılabilir.
7. Bertaraf: Geri dönüşüm veya enerji geri kazanımı mümkün olmayan atıklar, tehlikeli atık düzenlemelerine uygun olarak özel bertaraf tesislerinde (örneğin, güvenli düzenli depolama alanları) bertaraf edilmelidir.

Teknolojik Yenilikler (2025):

• Gelişmiş Ayırma Teknolojileri: Yapay zeka destekli optik ayırıcılar, polimer türlerini daha hassas bir şekilde tespit ederek geri dönüşüm verimliliğini artırmaktadır.
• Kimyasal Geri Dönüşüm: Piroliz, gazlaştırma gibi yöntemlerle karmaşık veya kontamine plastik atıklar, monomerlerine veya kimyasal yapı taşlarına ayrıştırılarak yüksek kaliteli ham madde elde edilebilir hale gelmektedir.
• Dijital İzlenebilirlik: Blockchain tabanlı sistemler, atığın kaynağından nihai işlemine kadar tam izlenebilirliğini sağlayarak şeffaflığı ve güvenliği artırmaktadır.

Yasal Zorunluluklar ve Mevzuat (2025 Güncel Durum)

07 02 plastik üretim atıklarının yönetimi, Türkiye'de 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, Çevre Kanunu ve bu kanunlara dayanılarak çıkarılan çeşitli yönetmelikler ile sıkı bir şekilde düzenlenmiştir. Bu yasal çerçeve, hem çalışanların sağlığını ve güvenliğini korumayı hem de çevreyi atıkların olumsuz etkilerinden arındırmayı hedefler.

Temel Yasal Düzenlemeler:

• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu: İşverenlerin, işyerindeki riskleri belirleme, değerlendirme ve kontrol altına alma yükümlülüğünü tanımlar. 07 02 atıklarının yönetimi de bu kapsamda risk değerlendirmesi yapılarak ele alınmalıdır.
• Atık Yönetimi Yönetmeliği (2025 Güncel Hükümler): Tehlikeli atıkların tanımlanması, sınıflandırılması, geçici depolanması, taşınması, geri kazanılması ve bertaraf edilmesiyle ilgili tüm süreçleri detaylandırır. Bu yönetmelik, 07 02 kodlu atıklar için spesifik gereklilikleri içerir.
• Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği: Tehlikeli atıkların çevreye zarar vermeden bertaraf edilmesini sağlamak amacıyla hazırlanmış, atıkların kaynağında azaltılması, toplanması, taşınması, geçici depolanması, geri kazanılması ve bertaraf edilmesiyle ilgili usul ve esasları belirler.
• Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği: Plastik ambalaj atıklarının geri kazanım hedeflerini ve sorumluluklarını belirler.

2025 Yılında Öne Çıkan Yasal Gereklilikler:

• Çevre İzin ve Lisans Süreçleri: Tehlikeli atık üretimi, geçici depolanması, taşınması ve geri kazanımı/bertarafı ile uğraşan işletmelerin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'ndan gerekli izinleri ve lisansları almaları zorunludur.
• Atık Nakil Formu (ATF) Zorunluluğu: Tehlikeli atıkların taşınması sırasında, atığın türünü, miktarını, taşıyıcısını, göndericisini ve alıcısını belirten, elektronik olarak veya manuel olarak doldurulup onaylanması gereken bir formdur.
• Geri Kazanım Hedefleri: Plastik atıklar için belirlenen geri kazanım oranlarına ulaşılması, işletmelerin yasal uyumluluğu açısından önemlidir.
• İSG Mevzuatına Uygunluk: Tehlikeli atıklarla çalışan personelin kişisel koruyucu donanım (KKD) kullanımı, bilgilendirme ve eğitimleri, acil durum planları gibi İSG gereklilikleri titizlikle yerine getirilmelidir.

ISO Standartları Entegrasyonu:

• ISO 45001:2018 (İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi): Tehlikeli atıklarla ilgili risklerin sistematik olarak yönetilmesini sağlar. Çalışanların maruz kalabileceği kimyasal ve fiziksel tehlikelerin belirlenmesi, risk azaltıcı önlemlerin alınması bu standardın temelini oluşturur.
• ISO 14001 (Çevre Yönetim Sistemi): Atıkların çevresel etkilerinin azaltılması, kaynakların verimli kullanılması ve çevresel performansın sürekli iyileştirilmesi için bir çerçeve sunar.

Kimler İçin Gereklidir?

07 02 plastik üretim atıklarının doğru ve yasalara uygun yönetimi, özellikle aşağıdaki sektörlerde faaliyet gösteren tüm işletmeler için bir zorunluluktur:

• Plastik Üretim ve İşleme Sanayi: Plastik granül, film, boru, profil, ambalaj, oyuncak, ev eşyası, otomotiv parçaları ve benzeri ürünleri üreten tüm tesisler.
• Kimya Sanayi (Polimer Üretimi): Polimer sentezi yapan ve üretim süreçlerinde yan ürün veya fire olarak plastik atığı oluşturan işletmeler.
• Tekstil Sanayi (Sentetik Elyaf Üretimi): Polyester, naylon gibi sentetik elyaf üreten ve bu süreçlerde plastik atığı oluşturan firmalar.
• Geri Dönüşüm ve Geri Kazanım Tesisleri: Plastik atıklarını toplayıp işleyen, ayrıştıran ve yeniden kullanıma hazırlayan işletmeler.
• Atık Yönetimi Firmaları: Tehlikeli atıkların toplanması, taşınması, geçici depolanması ve nihai bertarafı/geri kazanımı hizmeti sunan lisanslı firmalar.
• Büyük Ölçekli Üretim Yapan Diğer Sektörler: Üretim süreçlerinde (örneğin, paketleme, montaj hatları) büyük miktarlarda plastik atığı oluşturan diğer sanayi kuruluşları.

2025'te Zorunlulukların Artması: Çevre bilincinin artması ve döngüsel ekonomi hedefleri doğrultusunda, atık yönetimi konusundaki yasal denetimler ve yaptırımlar 2025 yılında daha da sıkılaşmıştır. Bu nedenle, söz konusu atıkların yasalara uygun şekilde yönetilmemesi, ağır para cezalarına, faaliyet durdurmaya ve itibar kaybına yol açabilir.

Avantajları ve Faydaları

07 02 plastik üretim atıklarının doğru ve etkin bir şekilde yönetilmesi, işletmeler ve toplum için önemli avantajlar ve faydalar sağlar:

• Yasal Uyum ve Cezalardan Kaçınma: Mevzuata tam uyum, işletmelerin ağır para cezalarından, faaliyetlerinin durdurulmasından ve hukuki yaptırımlardan korunmasını sağlar.
• Çevresel Sürdürülebilirlik: Plastik atıkların doğaya ve su kaynaklarına karışmasını engelleyerek kirliliği azaltır, ekosistemleri korur.
• Kaynak Verimliliği ve Döngüsel Ekonomi: Geri dönüştürülen plastikler, yeni ham madde ihtiyacını azaltır, doğal kaynakların korunmasına katkı sağlar ve döngüsel ekonomi modeline geçişi destekler.
• Maliyet Avantajları: Geri dönüştürülen plastiklerin kullanımı, genellikle yeni ham madde maliyetlerinden daha düşüktür. Ayrıca, atık yönetimi süreçlerinin optimize edilmesi, bertaraf maliyetlerini de düşürebilir.
• İtibar ve Kurumsal Sosyal Sorumluluk: Çevreye duyarlı ve sorumlu bir işletme imajı oluşturarak müşteri sadakatini artırır, yatırımcıların ilgisini çeker ve marka değerini yükseltir.
• İş Sağlığı ve Güvenliği: Tehlikeli atıkların güvenli bir şekilde yönetilmesi, çalışanların kimyasal maruziyetini, yaralanma risklerini ve meslek hastalıklarını azaltır.
• Yeni İş Alanları ve Teknolojik Gelişmeler: Plastik geri dönüşümü ve ileri geri kazanım teknolojileri, yeni iş alanları yaratır ve teknolojik yenilikleri teşvik eder.
• Enerji Tasarrufu: Geri dönüştürülmüş plastiklerin işlenmesi, genellikle birincil üretim süreçlerine göre daha az enerji gerektirir.