Bitlis Oturak-Sedyeli Sandalye

Günümüz iş sağlığı ve güvenliği (İSG) standartlarında, özellikle sağlık kuruluşları ve benzeri risk taşıyan ortamlarda kullanılan tıbbi malzemelerin önemi her geçen gün artmaktadır. Bu bağlamda, oturak-sedyeli sandalye, hasta veya yaralıların güvenli bir şekilde taşınması, sedyeden sandalyeye veya sandalyeden sedyeye geçişlerinin kolaylaştırılması ve personelin ergonomik koşullarda çalışabilmesi için kritik bir tıbbi cihazdır. 2025 itibarıyla, bu tür ekipmanların kullanımı hem yasal mevzuat hem de uluslararası standartlar açısından daha da önem kazanmıştır. Bu makalede, oturak-sedyeli sandalyenin detaylı tanımını, işleyişini, yasal zorunluluklarını, kimler için gerekli olduğunu, sunduğu avantajları ve bu alandaki güncel İSG uygulamalarını, ISO 45001:2018 ve 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu çerçevesinde ele alacağız. Hedef kitlemiz, sağlık profesyonelleri, İSG uzmanları, hastane ve klinik yöneticileri ile bu alanda hizmet veren firmalardır.

Oturak-Sedyeli Sandalye Nedir?

Oturak-sedyeli sandalye, genellikle hastaneler, klinikler, acil servisler, ambulanslar ve evde bakım hizmetleri gibi alanlarda, hastaların veya hareket kabiliyeti kısıtlı bireylerin güvenli ve konforlu bir şekilde taşınmasını sağlamak amacıyla tasarlanmış çok fonksiyonlu bir tıbbi ekipmandır. Temel olarak, hem oturma pozisyonu hem de sedye pozisyonu alabilme özelliğine sahip, tekerlekli bir taşıma sistemidir. Bu cihazlar, hastanın transferini kolaylaştırmak, personel üzerindeki fiziksel yükü azaltmak ve hastanın stabilizasyonunu sağlamak için özel olarak geliştirilmiştir. 2025 güncel modellerinde, hafif ancak dayanıklı malzemeler, gelişmiş güvenlik kilit sistemleri, ayarlanabilir sırt ve ayak destekleri, entegre emniyet kemerleri ve kolay manevra kabiliyeti sunan tekerlekler gibi özellikler ön plana çıkmaktadır. Bazı gelişmiş modellerde, hastanın pozisyonunu daha hassas ayarlamaya olanak tanıyan hidrolik veya elektrikli sistemler de bulunabilmektedir.

2025 Güncel Özellikler ve Teknolojiler:

• Hafif ve Dayanıklı Malzemeler: Karbon fiber, yüksek mukavemetli alüminyum alaşımları gibi malzemelerle üretilerek taşıma kolaylığı ve uzun ömürlülük sağlanır.
• Gelişmiş Emniyet Sistemleri: Çok noktalı emniyet kemerleri, fren mekanizmaları ve anti-devrilme özellikleri.
• Ergonomik Tasarım: Ayarlanabilir kolçaklar, sırt dayanağı ve ayak desteği ile farklı hasta ihtiyaçlarına uyum.
• Hijyenik Yüzeyler: Kolay temizlenebilir ve dezenfekte edilebilir antibakteriyel kaplamalar.
• Modüler Yapı: Farklı aksesuarların (örneğin, serum askısı, oksijen tüp tutucu) takılmasına olanak tanıyan tasarımlar.
• Akıllı Entegrasyonlar (Gelişmiş Modeller): Bazı üst düzey modellerde, hastanın vital bulgularını izleyebilen sensörler veya mobil cihazlarla entegre olabilen teknolojiler bulunabilir.

Oturak-Sedyeli Sandalye Nasıl Çalışır?

Oturak-sedyeli sandalyenin temel çalışma prensibi, modüler yapısı ve mekanik hareket kabiliyeti üzerine kuruludur. Bu cihazlar, genellikle birkaç temel konfigürasyona geçiş yapabilir:

• Sandalye Modu: Hasta oturur pozisyondayken, tekerlekler üzerinde hareket ettirilebilir. Bu mod, hasta odaları arasında veya bekleme alanlarında hasta nakli için idealdir.
• Sedyeli Mod (Yarı Yatar/Yatar): Sandalyenin sırt kısmı yatarak veya yarı yatar pozisyona getirilebilir. Bu, hastanın daha uzun mesafeler veya acil durum transferleri için sedye gibi kullanılmasını sağlar.
• Transfer Modu: Bazı modellerde, hastanın yatağından veya bir muayene masasından sandalyeye veya sedyeye daha kolay transferini sağlayan özel mekanizmalar bulunur. Bu, genellikle sandalyenin yüksekliğinin ayarlanması veya kaydırma plakalarının kullanılmasıyla gerçekleşir.

2025 Güncel Kullanım ve İşleyiş Detayları:

Oturak-sedyeli sandalyeler, hastanın durumuna ve transferin yapılacağı ortama göre çeşitli şekillerde kullanılır. Kullanım süreci genellikle şu adımları içerir:

1. Hazırlık: Sandalyenin uygun modda (sandalye veya sedyeli) olduğundan emin olunur. Frenler aktif hale getirilir.
2. Hasta Yerleştirme/Transfer: Hasta, sandalye modunda ise üzerine oturtulur veya sedyeli modda ise uygun pozisyonda yerleştirilir. Transfer gerekiyorsa, personel yardımıyla veya cihazın transfer mekanizmaları kullanılarak yapılır.
3. Güvenlik: Hastanın emniyet kemerleri bağlanır ve tüm kilit mekanizmalarının doğru şekilde çalıştığı kontrol edilir.
4. Nakil: Frenler serbest bırakılarak hasta, tekerlekler yardımıyla istenen yere taşınır. Manevra kabiliyeti yüksek tekerlekler, dar alanlarda bile kolaylık sağlar.
5. Sabitleme: Hedef noktaya ulaşıldığında, frenler tekrar aktif hale getirilir ve gerekli ise yatağa veya masaya sabitleme işlemleri yapılır.

İpuçları:

• Her kullanımdan önce cihazın genel bakım durumu ve temizliği kontrol edilmelidir.
• Personelin cihazın kullanım kılavuzunu iyi bilmesi ve düzenli eğitim alması esastır.
• Hastanın durumuna en uygun mod ve pozisyon seçilmelidir.

Yasal Zorunluluklar ve Mevzuat (2025 Güncel Durum)

Türkiye'de iş sağlığı ve güvenliği alanında faaliyet gösteren tüm işyerleri için geçerli olan temel yasa 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'dur. Bu kanun, işverenlerin çalışanlarının sağlığını ve güvenliğini sağlamakla yükümlü olduğunu belirtir. Tıbbi malzemeler söz konusu olduğunda, bu yükümlülükler özellikle sağlık kuruluşları için daha belirgindir. Oturak-sedyeli sandalye gibi tıbbi ekipmanların temini, kullanımı ve bakımı, ilgili yönetmelikler ve uluslararası standartlar çerçevesinde değerlendirilir.

2025 Güncel Yasal Çerçeve ve Standartlar:

• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu: İşverenler, risk değerlendirmesi yaparak, işyerinde bulunan tehlikeleri belirlemeli ve bu tehlikeleri ortadan kaldırmak veya azaltmak için gerekli önlemleri almalıdır. Oturak-sedyeli sandalye gibi ekipmanlar, hasta ve personel güvenliği açısından riskleri azaltmaya yönelik bir önlem olarak değerlendirilir.
• İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği: Bu yönetmelik, iş ekipmanlarının periyodik kontrol ve bakımlarının yapılması gerektiğini şart koşar. Oturak-sedyeli sandalyeler de bu kapsamda düzenli olarak muayene edilmeli, bakımları yapılmalı ve güvenli çalışma koşullarına uygunluğu sağlanmalıdır.
• Tıbbi Cihaz Yönetmeliği (ve ilgili güncellemeleri): Türkiye'de tıbbi cihazların piyasaya arzı, kullanımı ve denetimi bu yönetmelikler çerçevesinde yürütülür. Oturak-sedyeli sandalyeler de birer tıbbi cihaz olarak, ilgili standartlara ve mevzuata uygun olmalıdır.
• ISO 45001:2018 (İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemleri): Bu uluslararası standart, işverenlerin iş sağlığı ve güvenliği risklerini sistematik bir şekilde yönetmelerini sağlar. Bir sağlık kuruluşu, ISO 45001 sertifikasyonu elde etmek istediğinde, hastaların ve personelin güvenliği için gerekli tüm ekipmanların (oturak-sedyeli sandalye dahil) seçimini, kullanımını ve bakımını kapsayan prosedürler oluşturmalıdır. Bu standart, ekipmanların güvenli kullanımını, personelin eğitimini ve acil durum planlarını da içerebilir.

Özetle: İşverenler, oturak-sedyeli sandalye gibi tıbbi ekipmanları temin ederken ulusal mevzuata ve uluslararası standartlara uygunluğunu sağlamalı, bu ekipmanların düzenli bakımını yaptırmalı ve personelini doğru kullanımı konusunda eğitmelidir. Risk değerlendirmesi bu sürecin temelini oluşturur.

Kimler İçin Gereklidir?

Oturak-sedyeli sandalye, öncelikli olarak hareket kabiliyeti kısıtlı, hasta veya yaralı bireylerin bulunduğu ve bu kişilerin güvenli bir şekilde taşınması gereken her türlü ortamda gereklidir. Bu durum, hem sağlık profesyonellerinin işini kolaylaştırmayı hem de hastaların güvenliğini ve konforunu sağlamayı hedefler.

2025 Öncelikli Kullanım Alanları ve Hedef Kitleler:

• Sağlık Kuruluşları:
• Hastaneler (Acil Servisler, Yoğun Bakım Üniteleri, Servisler)
• Klinikler ve Muayenehaneler
• Rehabilitasyon Merkezleri
• Ambulans ve Acil Sağlık Hizmetleri
• Yaşlı Bakım ve Huzurevleri
• Evde Bakım Hizmetleri: Evde bakımı sağlanan hastaların veya yaşlıların transferleri için.
• Özel Bakım Gerektiren Bireyler: Engelli veya geçici olarak hareket kısıtlılığı olan bireylerin ev içi veya kurumsal ortamlardaki hareketliliklerini desteklemek için.
• Spor Kulüpleri ve Spor Tesisleri: Yaralanma durumlarında sporcuların güvenli bir şekilde taşınması için.
• Kurumsal Firmalar (Riskli Departmanlar): Bazı üretim veya lojistik alanlarında, ani sağlık sorunları yaşayabilecek çalışanlar için ilk müdahale ekipmanları arasında yer alabilir.

Personel Güvenliği Açısından: Oturak-sedyeli sandalyeler, personelin hastaları taşırken yaşadığı fiziksel zorlanmayı ve buna bağlı sakatlanma riskini önemli ölçüde azaltır. Ergonomik tasarımı sayesinde, personel daha güvenli ve verimli çalışabilir.

Avantajları ve Faydaları

Oturak-sedyeli sandalyenin kullanımı, hem hastalar hem de sağlık personeli ve kurumlar açısından çok sayıda avantaj sunar. Bu avantajlar, güvenliğin artırılmasından verimliliğin yükseltilmesine kadar geniş bir yelpazeyi kapsar.

2025 Güncel Avantajlar ve Faydalar:

• Artırılmış Hasta Güvenliği: Güvenlik kemerleri, stabilize edici yapısı ve kontrollü hareket kabiliyeti sayesinde hasta düşme ve yaralanma riskini minimize eder.
• Personel İçin Ergonomi ve Güvenlik: Hastaların manuel olarak taşınmasından kaynaklanan bel, sırt ve eklem zorlanmalarını önleyerek personel sağlığını korur. Bu, uzun vadede iş gücü kaybını ve sağlık maliyetlerini azaltır.
• Çok Yönlülük ve Fonksiyonellik: Hem oturma hem de sedye pozisyonu alabilmesi, farklı ihtiyaçlara cevap verir ve birden fazla cihaz ihtiyacını tek bir ekipmanla karşılar.
• Zaman Tasarrufu ve Verimlilik: Hastaların hızlı ve güvenli bir şekilde transfer edilmesini sağlayarak, bakım süreçlerinin hızlanmasına ve personel zamanının daha etkin kullanılmasına olanak tanır.
• Mekansal Verimlilik: Özellikle hastane koridorları ve dar alanlarda manevra kabiliyetinin yüksek olması, acil durumlarda zaman ve alan kullanımında avantaj sağlar.
• Hijyen ve Kolay Bakım: Antibakteriyel ve kolay temizlenebilir yüzeyleri sayesinde, enfeksiyon kontrolüne katkıda bulunur.
• Uyumlu ve Standartlara Uygunluk: ISO 45001 gibi İSG yönetim sistemleri ile uyumlu çalışma prensipleri sunar, bu da kurumların sertifikasyon süreçlerini destekler.
• Maliyet Etkinliği: Uzun ömürlü yapısı, bakım kolaylığı ve personel sağlığını koruması sayesinde uzun vadede maliyet avantajı sağlar.