Gökçeler, Tavas, Denizli IMDG Deniz Taşımacılığı: Güvenli Taşımanın Temel Taşı

Denizyolu ile tehlikeli madde taşımacılığı, küresel ticaretin ayrılmaz bir parçasıdır. Bu taşıma türünün güvenliğini sağlamak amacıyla oluşturulan Uluslararası Denizcilik Tehlikeli Maddeler (IMDG) Kodu, 2025 itibarıyla güncellenmiş haliyle firmalar için hem bir zorunluluk hem de operasyonel verimlilik kaynağıdır. Bu rehber, IMDG Deniz taşımacılığının ne olduğunu, yasal çerçevesini, uygulama süreçlerini ve özellikle Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanı (TMGD) rolünün önemini kapsamlı bir şekilde ele almaktadır. 2025 yılı ve sonrasına yönelik güncel bilgilerle, deniz yoluyla tehlikeli madde sevkiyatı yapan tüm paydaşların bilinçlenmesi ve uyumluluklarını sağlaması hedeflenmektedir. isgteklif.com olarak, bu karmaşık süreçte sizlere rehberlik etmek ve en uygun TMGD hizmetlerini sunmak için buradayız.

IMDG Deniz Nedir?

IMDG (International Maritime Dangerous Goods) Deniz Kodu, Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) tarafından hazırlanan ve deniz yoluyla yapılan tehlikeli madde taşımacılığının güvenli bir şekilde gerçekleştirilmesini sağlamak amacıyla oluşturulan uluslararası bir standarttır. Bu kod, tehlikeli maddelerin sınıflandırılmasından, ambalajlanmasından, etiketlenmesinden, belgelendirilmesinden ve gemilerde istiflenmesinden, yüklenmesinden/boşaltılmasından, acil durum müdahalesine kadar tüm süreçleri kapsar. 2025 itibarıyla güncellenen IMDG Kodu, değişen teknoloji, yeni keşfedilen tehlikeli maddeler ve güncel güvenlik uygulamalarını içerecek şekilde periyodik olarak revize edilmektedir. Bu güncellemeler, deniz yoluyla yapılan taşımacılıkta riskleri en aza indirmeyi ve insan sağlığı ile çevre güvenliğini en üst düzeyde tutmayı amaçlar. IMDG Kodu'nun temel amacı, deniz kazalarını önlemek, kazaların etkilerini sınırlamak ve deniz ekosistemini korumaktır.

2025 Güncel IMDG Kodu Yapısı ve Temel Unsurları:

• Sınıflandırma: Tehlikeli maddeler, patlayıcılar, gazlar, yanıcı sıvılar, yanıcı katılar, oksitleyici maddeler, toksik ve bulaşıcı maddeler, radyoaktif materyaller, aşındırıcı maddeler ve muhtelif tehlikeli maddeler gibi 9 ana sınıfta sınıflandırılır.
• Ambalajlama: Her tehlikeli madde sınıfı için uygun ambalajlama grupları ve gereksinimleri belirlenmiştir. Bu, maddelerin taşınma sırasında güvenli bir şekilde muhafaza edilmesini sağlar.
• Etiketleme ve İşaretleme: Gemiler, konteynerler ve ambalajlar, tehlikeli maddenin türünü ve risklerini belirten özel etiketler ve işaretlerle donatılır.
• Belgelendirme: Tehlikeli madde beyanı, sevkiyat bildirimleri ve diğer ilgili belgeler, taşınan madde hakkında detaylı bilgi sağlar.
• Gemiye Yükleme, İstifleme ve Ayırma: Maddelerin gemide nasıl yerleştirileceği, hangi maddelerin bir arada bulunamayacağı ve güvenlik mesafeleri belirlenir.
• Acil Durum Prosedürleri: Olası kazalara ve acil durumlara müdahale için standart prosedürler ve acil durum müdahale rehberleri (örneğin, EmS Kılavuzu) mevcuttur.

IMDG Deniz Nasıl Çalışır?

IMDG Deniz Kodu'nun işleyişi, uluslararası işbirliği ve sıkı denetim mekanizmalarına dayanır. Tehlikeli madde taşımacılığı yapan tüm taraflar – üreticiler, paketleyiciler, göndericiler, taşıyıcılar, gemi operatörleri ve liman yetkilileri – bu kodun gerekliliklerine uymakla yükümlüdür. Süreç, bir tehlikeli maddenin üretilmesi veya kullanılmasıyla başlar ve nihai teslimatına kadar devam eder.

2025 Güncel İşleyiş Adımları:

1. Maddenin Tanımlanması ve Sınıflandırılması: Gönderici, taşınacak maddenin tehlikeli olup olmadığını belirler ve IMDG Kodu'na göre doğru sınıfını, UN numarasını ve ambalajlama grubunu tespit eder.
2. Uygun Ambalajlama ve İşaretleme: Madde, IMDG Kodu'nun gerektirdiği standartlara uygun olarak ambalajlanır ve ambalajlar doğru etiketler ve işaretlerle (tehlike etiketleri, UN numarası, doğru sevk ismi vb.) donatılır.
3. Belgelendirme: Gönderici, tehlikeli madde beyannamesini (Dangerous Goods Declaration - DGD) eksiksiz ve doğru bir şekilde hazırlar. Bu belge, taşınan maddenin tüm tehlikelerini ve güvenlik önlemlerini içerir.
4. Taşıyıcıya Teslim: Belgelendirilmiş ve uygun şekilde ambalajlanmış tehlikeli madde, deniz yoluyla taşıyacak olan taşıyıcıya teslim edilir. Taşıyıcı, teslim aldığı malların belgeleriyle uyumlu olup olmadığını kontrol eder.
5. Gemiye Yükleme ve İstifleme: Gemi kaptanı veya yetkilendirilmiş personeli, IMDG Kodu'nun gemiye yükleme, istifleme ve ayırma kurallarına (segregation rules) uygun olarak konteynerleri veya ambalajları gemiye yerleştirir.
6. Deniz Yolculuğu: Taşıma sırasında, gemi mürettebatı tehlikeli maddelerin güvenli bir şekilde saklandığından emin olur ve olası acil durumlara karşı hazırlıklı olur.
7. Tahliye ve Teslimat: Varış limanında, tehlikeli maddeler yine IMDG Kodu'nun ilgili bölümlerine göre tahliye edilir ve alıcıya teslim edilir.

2025'te Öne Çıkanlar:

• Dijitalleşme: Belgelendirme ve takip süreçlerinde dijitalleşme artmakta, veri doğruluğu ve erişilebilirliği iyileşmektedir.
• Çevre Odaklı Düzenlemeler: Çevreye zararlı maddelerin taşınmasında ek önlemler ve raporlama gereklilikleri getirilmektedir.
• Eğitim ve Farkındalık: Tüm paydaşların güncel IMDG Kodu bilgisine sahip olması ve düzenli eğitimlere katılması zorunlu hale gelmektedir.

Yasal Zorunluluklar ve Mevzuat

IMDG Deniz taşımacılığı, ulusal ve uluslararası düzeyde bir dizi yasal düzenlemeye tabidir. Bu düzenlemeler, taşımacılığın güvenliğini sağlamak, kazaları önlemek ve meydana gelebilecek zararları en aza indirmek amacıyla belirlenmiştir. Türkiye'de de tehlikeli madde taşımacılığı, 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, Tehlikeli Maddelerin Taşınması Hakkında Yönetmelik ve ilgili diğer mevzuatlarla düzenlenmektedir. IMDG Kodu'nun ülkemizdeki uygulaması ise Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından belirlenen usul ve esaslara göre yürütülür.

2025 Güncel Yasal Yükümlülükler:

• TMGD Zorunluluğu: Tehlikeli madde taşımacılığı yapan firmaların, 6331 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, tehlikeli madde güvenlik danışmanlığı hizmeti almaları veya kendi bünyelerinde TMGD istihdam etmeleri zorunludur. 2025 itibarıyla bu zorunluluk daha da sıkı denetlenmektedir.
• IMDG Kodu Uyumu: Tüm deniz yoluyla tehlikeli madde taşıyan işletmelerin, en güncel IMDG Kodu versiyonuna tam uyum sağlaması gerekmektedir. Bu, hem uluslararası sularda hem de Türk limanlarına giriş çıkış yapan gemiler için geçerlidir.
• Belgelendirme ve Bildirim Yükümlülükleri: Göndericiler, taşıyıcılar ve alıcılar, ilgili mevzuatta belirtilen tüm belgeleri eksiksiz ve doğru bir şekilde hazırlamak ve ilgili mercilere bildirmekle yükümlüdür.
• Denetim ve Cezalar: Yasal gerekliliklere uymayan işletmelere, ilgili mevzuat çerçevesinde para cezaları ve diğer yaptırımlar uygulanabilir. Denetimler, 2025 itibarıyla daha kapsamlı ve sıklıkla yapılmaktadır.
• Eğitim Gereksinimleri: Tehlikeli madde taşımacılığında görev alan tüm personelin (gönderici, taşıyıcı, gemi personeli, liman görevlileri vb.) IMDG Kodu ve ilgili mevzuat hakkında düzenli olarak eğitim almaları ve sertifikalandırılmaları gerekmektedir.

İlgili Mevzuat ve Standartlar:

• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu
• Tehlikeli Maddelerin Taşınması Hakkında Yönetmelik
• Uluslararası Denizcilik Tehlikeli Maddeler (IMDG) Kodu (Güncel Versiyon)
• ISO 45001:2018 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemleri

Kimler İçin Gereklidir?

IMDG Deniz taşımacılığı kuralları ve bu kapsamdaki TMGD hizmetleri, deniz yoluyla tehlikeli madde taşıyan veya bu süreçlerde rol alan çok çeşitli kişi ve kurumlar için gereklidir. Bu gereklilik, taşımacılığın her aşamasındaki riskleri yönetmek ve güvenliği sağlamakla doğrudan ilişkilidir.

2025 Güncel Kapsam:

• Tehlikeli Madde Üreticileri ve İhracatçıları: Kendi ürettikleri veya ihraç ettikleri tehlikeli maddelerin deniz yoluyla güvenli bir şekilde paketlenmesi, etiketlenmesi ve belgelendirilmesinden sorumludurlar.
• Deniz Taşımacılığı Şirketleri (Gemi Sahipleri ve Operatörleri): Gemilerinde tehlikeli madde taşıyan tüm firmalar, IMDG Kodu'na uygun olarak yükleme, istifleme ve güvenlik prosedürlerini uygulamakla yükümlüdür.
• Taşıma Organizatörleri ve Freight Forwarderlar: Deniz yoluyla tehlikeli madde sevkiyatlarını organize eden aracı firmalar, taşıdıkları maddelerin mevzuata uygunluğunu sağlamakla sorumludur.
• Liman İşletmecileri ve Terminal Operatörleri: Limanlarda tehlikeli madde içeren konteynerlerin elleçlenmesi, depolanması ve gemilere yüklenmesi/gemilerden boşaltılması süreçlerinde güvenlik önlemlerini almakla yükümlüdür.
• Paketleyiciler ve Etiketleyiciler: Tehlikeli maddeleri IMDG Kodu'na uygun olarak paketleyen ve etiketleyen firmalar, bu işlemlerin doğru yapıldığından emin olmalıdır.
• Acil Durum Müdahale Ekipleri: Olası deniz kirliliği veya tehlikeli madde kazalarına müdahale eden ekiplerin, IMDG Kodu'nun acil durum prosedürleri hakkında bilgi sahibi olması gerekir.
• Denetleyici ve Yetkili Kurumlar: Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı gibi denetleyici kurumlar, bu taşımacılığın mevzuata uygunluğunu denetler.

Avantajları ve Faydaları

IMDG Deniz taşımacılığına uyum sağlamak ve TMGD hizmetlerinden yararlanmak, işletmeler için sadece yasal bir zorunluluk olmanın ötesinde, birçok önemli avantaj ve fayda sunar. Bu faydalar, operasyonel verimlilikten maliyet tasarrufuna, itibarın güçlenmesinden çevresel etkiye kadar geniş bir yelpazeyi kapsar.

2025 Güncel Avantajlar:

• Güvenlik Artışı ve Kaza Önleme: IMDG Kodu'nun sıkı gereklilikleri, tehlikeli madde kaynaklı kazaların ve çevresel felaketlerin riskini önemli ölçüde azaltır. Bu, hem insan hayatını korur hem de işletmelerin mali kayıplarını önler.
• Yasal Uyumluluk ve Cezalardan Kaçınma: Mevzuata tam uyum, işletmeleri para cezalarından, faaliyet durdurma gibi yaptırımlardan ve itibar kaybından korur. 2025 itibarıyla denetimlerin sıkılaşmasıyla bu avantaj daha da kritik hale gelmiştir.
• Operasyonel Verimlilik: Doğru ambalajlama, etiketleme ve belgelemeyle sevkiyat süreçleri daha hızlı ve sorunsuz ilerler. Yanlış veya eksik belgeler nedeniyle yaşanan gecikmeler önlenir.
• Maliyet Tasarrufu: Kazaların önlenmesi, sigorta maliyetlerinin düşürülmesi, gereksiz gecikmelerin ve cezaların önüne geçilmesi sayesinde uzun vadede önemli maliyet tasarrufu sağlanır.
• İtibar ve Güvenilirlik: Güvenli ve sorumlu bir taşıma şirketi imajı, müşteriler, iş ortakları ve paydaşlar nezdinde güvenilirliği artırır. Bu, yeni iş fırsatlarının kapısını aralar.
• Çevresel Koruma: Tehlikeli madde sızıntıları ve kazalarının önlenmesi, deniz ekosistemlerinin korunmasına doğrudan katkı sağlar. Çevreye duyarlı firmalar, hem toplumsal sorumluluklarını yerine getirir hem de marka değerlerini yükseltir.
• Uluslararası Ticarette Kolaylık: IMDG Kodu'na uyum, uluslararası deniz taşımacılığında sorunsuz bir geçiş sağlar ve ülkeler arası ticaretin önündeki engelleri kaldırır.