Akbulak, Kulp, Diyarbakır SDS MSDS Kontrolü: 2025 Yılında İş Sağlığı ve Güvenliğinin Temel Taşı

İş sağlığı ve güvenliği (İSG) alanında, özellikle tehlikeli maddelerin yönetimi söz konusu olduğunda, en kritik unsurlardan biri şüphesiz SDS MSDS kontrolüdür. SDS (Güvenlik Bilgi Formu) ve MSDS (Malzeme Güvenlik Veri Formu), kimyasal maddelerin fiziksel, kimyasal, toksikolojik ve ekotoksikolojik özellikleri hakkında kapsamlı bilgi sağlayan belgelerdir. 2025 yılına girerken, bu belgelerin doğru bir şekilde hazırlanması, güncellenmesi ve etkin bir şekilde kontrol edilmesi, iş yerlerindeki riskleri minimize etmek, çalışanların sağlığını korumak ve yasal uyumluluğu sağlamak açısından hayati önem taşımaktadır. Türkiye'nin önde gelen İş Sağlığı ve Güvenliği uzmanları ve TMGD (Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanlığı) profesyonelleri olarak, bu süreçlerin ne kadar karmaşık olabildiğini biliyoruz. Bu nedenle, isgteklif.com olarak, firmaların bu zorunlulukları en etkin şekilde yerine getirmeleri için rehberlik etmeyi amaçlıyoruz. 2025 itibarıyla güncel mevzuatlara ve en iyi uygulamalara uygun olarak hazırlanan bu içerik, SDS MSDS kontrolünün tanımından başlayarak, yasal gerekliliklerini, uygulama süreçlerini ve sunduğu avantajları detaylı bir şekilde ele alacaktır.

SDS MSDS Kontrolü Nedir?

SDS MSDS kontrolü, kimyasal maddelerin iş yerinde güvenli bir şekilde kullanılmasını, depolanmasını ve bertaraf edilmesini sağlamak amacıyla, bu maddelere ait Güvenlik Bilgi Formlarının (SDS/MSDS) doğruluğunu, güncelliğini ve eksiksizliğini denetleme sürecidir. 2025 itibarıyla, SDS/MSDS belgeleri, kimyasal ürünlerin üreticileri veya ithalatçıları tarafından hazırlanır ve tedarik zinciri boyunca kullanıcılara ulaştırılır. Bu belgeler, tehlikeli maddelerin tanımlanmasından, acil durum müdahale prosedürlerine, kişisel koruyucu donanım (KKD) gereksinimlerinden, ekolojik etkilere kadar geniş bir yelpazede bilgi içerir.

2025 Güncel Bilgiler ve Güncellemeler: 2025 itibarıyla, SDS/MSDS formatları ve içerik gereksinimleri, REACH (Registration, Evaluation, Authorisation and Restriction of Chemicals) ve CLP (Classification, Labelling and Packaging) gibi uluslararası düzenlemelerle uyumlu hale getirilmiştir. Türkiye'de de bu uluslararası standartlara paralel olarak güncellemeler yapılmıştır. SDS'ler artık 16 bölümden oluşmakta ve her bölümün belirli bir standart içeriği bulunmaktadır. Bu belgelerin, madde veya karışımın tehlike sınıflandırmasına uygun olarak hazırlanması ve güncel tehlike beyanlarını içermesi zorunludur.

SDS/MSDS İçeriğinin Temel Bölümleri (2025 Güncel Yapı):

• Bölüm 1: Madde/Karışım ve Şirket/İş Girişiminin Tanıtımı
• Bölüm 2: Tehlike(ler) Tanımlanması (Sınıflandırma, etiketleme unsurları)
• Bölüm 3: Bileşimi/İçindekiler Hakkında Bilgi
• Bölüm 4: İlk Yardım Önlemleri
• Bölüm 5: Yangınla Mücadele Önlemleri
• Bölüm 6: Kaza Sonucu Yayılma Önlemleri
• Bölüm 7: Elleçleme ve Depolama
• Bölüm 8: Maruz Kalma Kontrolleri/Kişisel Korunma
• Bölüm 9: Fiziksel ve Kimyasal Özellikler
• Bölüm 10: Kararlılık ve Reaktivite
• Bölüm 11: Toksikolojik Bilgiler
• Bölüm 12: Ekolojik Bilgiler
• Bölüm 13: Bertaraf Etme Hususları
• Bölüm 14: Taşımacılık Bilgileri
• Bölüm 15: Mevzuat Bilgileri
• Bölüm 16: Diğer Bilgiler

SDS MSDS Kontrolü Nasıl Çalışır?

SDS MSDS kontrolü süreci, iş yerinde kullanılan tüm kimyasal maddelerin güvenlik bilgi formlarının sistematik bir şekilde incelenmesini ve değerlendirilmesini içerir. Bu süreç, kimyasal envanterin oluşturulmasıyla başlar ve düzenli aralıklarla güncellenir.

2025 Güncel Uygulama Adımları:

1. Kimyasal Envanterin Oluşturulması: İş yerinde kullanılan veya depolanan tüm kimyasal maddelerin bir listesi çıkarılır. Bu liste, madde adı, üreticisi/tedarikçisi, miktarı ve kullanım amacı gibi bilgileri içermelidir.
2. SDS/MSDS Temini: Envanterdeki her kimyasal madde için güncel ve doğru SDS/MSDS belgeleri tedarik edilir. Belgelerin, ilgili mevzuata uygun olduğundan emin olunmalıdır.
3. Belge Kontrolü ve Değerlendirmesi: Tedarik edilen SDS/MSDS belgeleri, 16 bölümlük standart yapıya uygunluğu, bilgilerin eksiksizliği, doğruluğu ve güncelliği açısından incelenir. Özellikle Bölüm 2 (Tehlike Tanımlanması), Bölüm 8 (Maruz Kalma Kontrolleri/KKD) ve Bölüm 10 (Kararlılık ve Reaktivite) gibi kritik bölümlere odaklanılır.
4. Risk Değerlendirmesi ile Entegrasyon: SDS/MSDS'lerden elde edilen bilgiler, iş yerindeki risk değerlendirme çalışmalarına entegre edilir. Hangi kimyasalların hangi riskleri oluşturduğu belirlenir ve bu risklere karşı alınacak önlemler planlanır.
5. Eğitim ve Bilgilendirme: SDS/MSDS'lerde yer alan tehlike bilgileri ve alınması gereken önlemler hakkında çalışanlar düzenli olarak eğitilir ve bilgilendirilir.
6. Depolama ve Elleçleme Prosedürlerinin Gözden Geçirilmesi: SDS/MSDS'lerde belirtilen depolama ve elleçleme koşullarına uygunluğun sağlanması için ilgili prosedürler gözden geçirilir ve gerekli görülen güncellemeler yapılır.
7. Acil Durum Planlarının Oluşturulması: SDS/MSDS'lerdeki ilk yardım ve yangınla mücadele gibi acil durum bilgilerini kullanarak iş yerinin acil durum planları oluşturulur veya güncellenir.
8. Periyodik Kontroller ve Güncellemeler: SDS/MSDS belgeleri, mevzuat değişiklikleri, kimyasalın içeriğinde meydana gelen değişiklikler veya yeni bilimsel veriler ışığında düzenli olarak gözden geçirilir ve güncellenir. 2025 itibarıyla bu periyodik kontrollerin sıklığı ve kapsamı daha da önem kazanmıştır.

SDS/MSDS Kontrolünde Dikkat Edilmesi Gerekenler (2025 Odaklı):

• Belgelerin orijinal dilinde veya resmi olarak çevrilmiş versiyonlarının kullanılması.
• Üretici veya ithalatçı tarafından onaylanmış belgelerin tercih edilmesi.
• Belgelerin kolay erişilebilir bir yerde saklanması.
• Yüksek tehlikeli kimyasallar için daha sıkı kontrol ve denetim prosedürleri uygulanması.

Yasal Zorunluluklar ve Mevzuat

İş yerlerinde kullanılan kimyasal maddelerin güvenliği, hem ulusal mevzuatımız hem de uluslararası standartlar gereği sıkı kurallara tabidir. SDS MSDS kontrolü, bu yasal zorunlulukların yerine getirilmesinde merkezi bir role sahiptir.

2025 Güncel Mevzuat Çerçevesi:

• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu: Bu kanun, işverenlerin iş yerinde bulunan kimyasal maddelerin risklerini değerlendirme ve bu riskleri önleyici tedbirleri alma yükümlülüğünü getirir. SDS/MSDS'ler, bu risk değerlendirmesinin temelini oluşturur.
• Kimyasalların Kaydı, Değerlendirilmesi, İzni ve Kısıtlanması Hakkında Yönetmelik (KKDIK): Bu yönetmelik, REACH Tüzüğü'ne paralel olarak Türkiye'de kimyasalların güvenli kullanımını düzenler. SDS/MSDS hazırlama ve sunma yükümlülüklerini detaylandırır. 2025 itibarıyla KKDIK'nın uygulanması daha da sıkılaşmıştır.
• Tehlikeli Maddelerin ve Karışımların Sınıflandırılması, Etiketlenmesi ve Ambalajlanması Hakkında Yönetmelik (SEA): Bu yönetmelik, CLP Tüzüğü'ne uyum sağlayarak kimyasal maddelerin tehlike sınıflandırması, etiketlenmesi ve ambalajlanması için standartlar belirler. SDS'ler, bu sınıflandırmaların ve etiketlerin temelini oluşturur.
• Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanlığı Hakkında Tebliğ: Tehlikeli maddelerle ilgili faaliyet gösteren işletmelerin, TMGD'den hizmet alması zorunluluğunu getirir. TMGD'ler, SDS/MSDS kontrolü ve yönetimi konusunda uzman desteği sağlar.
• İlgili Diğer Yönetmelikler: İş yerinde kimyasal maddelerle çalışmaya ilişkin diğer yönetmelikler (örneğin, Kanserojen ve Mutajen Maddelerle Çalışmalarda Alınacak Tedbirler Hakkında Yönetmelik) de SDS/MSDS bilgilerinin kullanımını gerektirebilir.

ISO 45001:2018 ve SDS/MSDS Kontrolü: ISO 45001:2018 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi standardı, tehlikeli maddelerin yönetimi konusunda da rehberlik eder. Bu standardın 8.2 maddesi, operasyonel planlama ve kontrolü kapsar ve kimyasal risklerin belirlenmesi, değerlendirilmesi ve kontrol edilmesi için SDS/MSDS bilgilerinin kullanılmasını teşvik eder. 2025 itibarıyla ISO 45001 uyumluluğu, işletmelerin sürdürülebilir ve güvenli bir çalışma ortamı oluşturmaları için daha da kritik hale gelmiştir.

Yasal Yaptırımlar (2025 Güncel Durum): Mevzuata aykırı hareket eden işverenler hakkında idari para cezaları uygulanabilir. Ayrıca, ciddi iş sağlığı ve güvenliği ihlallerinde cezai sorumluluk da söz konusu olabilir. Bu nedenle, SDS/MSDS kontrolünün eksiksiz ve doğru bir şekilde yapılması, yasal riskleri minimize etmenin en etkili yoludur.

Kimler İçin Gereklidir?

SDS MSDS kontrolü, iş yerinde kimyasal maddelerle herhangi bir şekilde temas eden veya bu maddelerin bulunduğu ortamlarda çalışan herkes için dolaylı veya doğrudan gereklidir. Ancak, bu sürecin doğrudan sorumluluğu genellikle işverenlerde ve belirlenmiş İSG profesyonellerindedir.

2025'te Ana Sorumlu Gruplar:

• İşverenler: Yasal olarak, iş yerinde güvenli bir çalışma ortamı sağlamakla yükümlü olan işverenlerdir. Kimyasal risklerin yönetimi de bu kapsamdadır.
• Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanları (TMGD): Kimyasal maddelerin taşınması, depolanması ve kullanımıyla ilgili yasal mevzuata uyum konusunda uzmanlık sağlarlar. SDS/MSDS kontrolü, TMGD'lerin temel görevlerinden biridir. 2025 itibarıyla TMGD hizmeti alma zorunluluğu olan firmalar için bu kontrol süreci daha da entegre hale gelmiştir.
• İş Sağlığı ve Güvenliği Profesyonelleri (İSG Uzmanları ve İşyeri Hekimleri): İş yerindeki riskleri belirleme, değerlendirme ve kontrol tedbirlerini oluşturma süreçlerinde aktif rol alırlar. SDS/MSDS'ler, bu çalışmaların vazgeçilmez bir parçasıdır.
• Kimyasal Üreticileri ve İthalatçıları: Sorumlulukları, kimyasal maddeleri için doğru ve güncel SDS/MSDS hazırlamak ve tedarik zinciri boyunca bunları sunmaktır.
• Kimyasal Madde Kullanıcıları (İşçiler ve Departman Sorumluları): SDS/MSDS'lerde yer alan bilgileri anlamak, tehlikelere karşı bilinçli olmak ve belirlenen güvenlik prosedürlerine uymakla yükümlüdürler.

Sektörel Gereklilikler (2025 Perspektifi):

• Kimya Sanayi: Kimyasal madde üretimi ve işlenmesi yapan tüm tesisler.
• İmalat Sanayi: Boya, temizlik malzemeleri, metal işleme, tekstil gibi kimyasal madde kullanan tüm imalat sektörü.
• Sağlık Sektörü: Hastaneler, laboratuvarlar (dezenfektanlar, reaktifler vb.).
• Gıda Sektörü: Temizlik ve hijyen malzemeleri, katkı maddeleri.
• Tarım Sektörü: İlaçlama ve gübreleme için kullanılan kimyasallar.
• Enerji Sektörü: Rafineriler, petrol ve gaz tesisleri.
• Ulaştırma ve Lojistik Sektörü: Tehlikeli madde taşıyan firmalar.

Avantajları ve Faydaları

SDS MSDS kontrolü, sadece yasal bir zorunluluk olmakla kalmayıp, aynı zamanda iş yerinde bir dizi önemli avantaja da kapı aralar. 2025 itibarıyla, bu avantajların farkında olmak, işletmelerin rekabet gücünü artırmasına ve sürdürülebilirliğine katkı sağlar.

2025 Yılında SDS MSDS Kontrolünün Başlıca Faydaları:

• Artan İş Güvenliği ve Sağlığı: En temel faydası, çalışanların kimyasal maddelerin tehlikelerinden korunmasını sağlamasıdır. Doğru bilgi, doğru önlemleri beraberinde getirir.
• Yasal Uyumluluk ve Cezai Yaptırımlardan Kaçınma: Mevzuata tam uyum, idari para cezaları ve hukuki sorunlardan kaçınmayı sağlar.
• Risk Yönetiminin Güçlenmesi: SDS/MSDS'ler, iş yerindeki kimyasal risklerin daha etkin bir şekilde belirlenmesini, değerlendirilmesini ve yönetilmesini sağlar.
• Maliyet Tasarrufu: İş kazaları ve meslek hastalıklarının önlenmesi, tedavi masraflarını, iş gücü kaybını ve tazminat ödemelerini azaltır. Ayrıca, kimyasalların doğru depolanması ve kullanılması, israfı önler.
• Acil Durum Hazırlığı: SDS/MSDS'lerdeki ilk yardım ve yangınla mücadele bilgileri, acil durumlara daha hazırlıklı olmayı ve müdahale sürelerini kısaltmayı sağlar.
• Çevresel Koruma: Kimyasal maddelerin ekolojik etkileri hakkında bilgi sahibi olmak, çevresel kirliliği önleyici tedbirlerin alınmasına yardımcı olur.
• İşletme İmajının Güçlenmesi: Güvenli bir çalışma ortamı sunan işletmeler, hem çalışanları hem de paydaşları nezdinde olumlu bir imaja sahip olur.
• Verimlilik Artışı: Çalışanların kendilerini güvende hissetmeleri, işlerine daha iyi odaklanmalarını ve dolayısıyla verimliliklerinin artmasını sağlar.
• Tedarik Zinciri Yönetiminin İyileşmesi: Tedarik zincirindeki tüm tarafların kimyasal tehlikeler hakkında bilgi sahibi olması, daha güvenli ve verimli bir tedarik zinciri oluşturulmasına katkı sağlar.